Ημερομηνία: 24 Μαρτίου 1991
ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
Λ. Μαλούτα
Χημικού Μηχανικού
Δημοτικού Συμβούλου Κοζάνης
Τον τελευταίο καιρό ήρθε ξανά στην επικαιρότητα, με δραματικό τρόπο, το θέμα του εκσυγχρονισμού της ΑΕΒΑΛ. Είναι πλέον γεγονός πως για την επιβίωση της ΑΕΒΑΛ αποτελεί μονόδρομο η λύση του Φυσικού Αερίου (Φ.Α.). Η παραπάνω λύση έχει αναδειχθεί ως η καλύτερη τόσο οικονομικά όσο και περιβαλλοντικά, και δεν είναι σκοπός του σημειώματος αυτού να παραθέσει και άλλα επιχειρήματα επ’ αυτού. Όμως ο κλάδος του αγωγού Φ.Α. προς την Δυτ. Μακεδονία, που αποτέλεσε και χαρτί που παίχθηκε στην προεκλογική εκστρατεία των Δημοτικών εκλογών στην Κοζάνη και την Πτολεμαΐδα, πιστεύουμε ότι αποτελεί ζωτικό αναπτυξιακό έργο που είναι δυνατόν να σημαδέψει, με την παρουσία του ή την απουσία του, την παραπέρα αναπτυξιακή πορεία του τόπου.
Η εισαγωγή του Φ.Α. στο ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας μας θα επηρεάσει την ενεργειακή, βιομηχανική και οικονομική ανάπτυξή της. Η επίδραση αυτή μπορεί να αποτιμηθεί ποιοτικά σε σχέση με την διεθνή εμπειρία.
Τα άμεσα οφέλη στην Εθνική Οικονομία συνοψίζονται ως εξής:
-Περιορισμός της δαπάνης και αντίστοιχα εξοικονόμηση συναλλάγματος λόγω της συγκριτικά χαμηλότερης τιμής του Φ.Α. από εκείνες των υγρών καυσίμων που θα υποκαταστήσει (το Φ.Α. είναι περίπου 10% φθηνότερο των τιμών πετρελαίου για τις χώρες της Δυτ. Ευρώπης).-Περιορισμός της δαπάνης και αντίστοιχη εξοικονόμηση συναλλάγματος που θα προκύψει από την μείωση της πρωτογενούς ενέργειας λόγω της χρήσης του Φ.Α. σε θερμικές χρήσεις αντί του ηλεκτρισμού.
Για την βιομηχανική ανάπτυξη τα άμεσα οφέλη μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:
-Αύξηση της ανταγωνιστικότητας βιομηχανικών προϊόντων
*από τα άμεσα κοστολογούμενα οφέλη που θα προκύψουν απ’ την καλύτερη απόδοση του Φ.Α., την κατάργηση της ανάγκης για εγκαταστάσεις αποθήκευσης του καυσίμου. Τα παραπάνω δίνουν στο Φ.Α. ένα συγκριτικό πλεονέκτημα, έναντι των άλλων καυσίμων, που διεθνώς εκτιμάται ότι είναι της τάξης του 15%
*από την δυνατότητα χωροταξικής αποδοχής βιομηχανιών, λόγω χρήσης του καθαρού καυσίμου, κοντά σε κατοικημένες περιοχές, με όλες τις ευκολίες που προκύπτουν καθώς και από την αποφυγή δαπανηρών επενδύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος
*από την εκμετάλλευση των ευγενών ποιοτικών χαρακτηριστικών του Φ.Α. για παραγωγή ποιοτικά ανωτέρων προϊόντων σε συγκεκριμένες βιομηχανικές εφαρμογές (υαλουργία, χαρτί, κεραμεικά κ.λπ.).
-Ωθηση στη βιομηχανία και στο κατασκευαστικό δυναμικό της χώρας, απ’ την ίδια την κατασκευή της υποδοχής του έργου αλλά και απ’ την χρήση του Φ.Α.
Για το ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας θα προκύψουν ευνοϊκά αποτελέσματα από την
-Μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο
-Διαφοροποίηση των πηγών πρωτογενούς ενέργειας.
Τέλος, με την μείωση των εκπομπών στην ατμόσφαιρα απ’ την χρήση του Φ.Α. σ’ όλο το φάσμα, θα προκύψουν σημαντικά οφέλη για το περιβάλλον. Ιδιαίτερα ευνοϊκή για το περιβάλλον των αστικών κέντρων μπορεί να αποδειχτεί η δυνατότητα χρήσης του Φ.Α. για θέρμανση.
Όλα τα παραπάνω πλεονεκτήματα που σημειώθηκαν σημαίνουν και αντίστοιχα οφέλη για τον χώρο της Δυτ. Μακεδονίας εφ’ όσον ο κλάδος του αγωγού φθάσει έως εδώ. Στο σημείο αυτό θα προσπαθήσουμε να αναλύσουμε τα ιδιαίτερα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της περιοχής μας και να τα συσχετίσουμε με το Φ.Α.
Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο ότι η ανάπτυξη της περιοχής μας στηρίχθηκε σχεδόν αποκλειστικά στο λιγνίτη, δημιουργώντας την λιγνιτοφόρο λεκάνη Κοζάνης – Πτολεμαΐδας – Αμυνταίου, τον “βιομηχανικό βραχίονα” της Δυτικής Μακεδονίας. Αν προσθέσουμε στην δραστηριότητα την ΑΕΒΑΛ, την ΜΑΒΕ, την ΕΛΣΙ και τον κλάδο της γουνοποιείας, που άνθει σε Καστοριά – Σιάτιστα, θα έχουμε σκιαγρφαφήσει τους βασικούς αναπτυξιακούς πόλους της περιφέρειάς μας.
Από τις παραπάνω δραστηριότητες η βιομηχανική, -που άμεσα συναρτάται με το Φ.Α.- έχει τέσσερα βασικά χαρακτηριστικά:
-ανήκει όλη στο δημόσιο ή στον ευρύτερο δημόσιο τομέα (Τράπεζες κ.λπ.) και ως εκ τούτου το μέλλον της διαγράφεται ιδιαίτερα αβέβαιο λόγω της σημερινής πολιτικής και οικονομικής συγκυρίας
-δεν έχει καταφέρει να αναπτύξει την δορυφορική εκείνη βιομηχανική – βιοτεχνική δραστηριότητα, συμπληρωματική προς τις κύριες δραστηριότητες, που θα ολοκλήρωνε την εικόνα του αναπτυξιακού τοπίου της περιοχής
-έχει περιορισμένο χρονικό ορίζοντα ανάπτυξης που προσδιορίζεται από τα εκμεταλλεύσιμα αποθέματα λιγνίτη, αμίαντου και χρωμίτη που βρίσκονται στο υπέδαφος της περιοχής
-έχει σωρεύσει μια σειρά από έντονα περιβαλλοντικά προβλήματα στην βασική λεκάνη που αυτή αναπτύσσεται στην λιγνιτοφόρο λεκάνη Κοζάνης – Πτολεμαΐδας.
Σε σχέση τώρα με την εγκατάσταση του αγωγού Φ.Α., οι επιπτώσεις του στην περιοχή θα είναι οι παρακάτω:
-Η μη έλευση του αγωγού Φ.Α. προς την Δυτ. Μακεδονία θα εντείνει την ανισότητα ανάμεσα στην περιοχή μας και την υπόλοιπη χώρα. Στα συγκριτικά πλεονεκτήματα που έχει ο άξονας Αθηνών – Θεσσαλονίκης (κοντά στα αστικά κέντρα – πρόσβαση – υποδομή – υπηρεσίες – μεταφορές) θα έρθουν να προστεθούν και τα πλεονεκτήματα του Φ.Α. που προαναφέρθηκαν, διευρύνοντας το χάσμα εις βάρος της περιοχής μας.
-Όπως προαναφέρθηκε είναι γνωστά τα σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η περιοχή μας. Με δεδομένο το γεγονός ότι το Φ.Α. είναι ένα καύσιμο φιλικό προς το περιβάλλον, η υποκατάσταση καυσίμων πιο ρυπογόνων καυσίμων (λιγνίτης – μαζούτ – πετρέλαιο) είναι δυνατόν να ανακουφίσει την επιβαρημένη ατμόσφαιρα της περιοχής μας.
-Η μονοδιάστατη ανάπτυξη της περιοχής και η εξάρτησή της αποκλειστικά απ’ τον λιγνίτη θα οδηγήσει με βεβαιότητα στο ΣΟΚ της μεταλιγνιτικής περιόδου. Σύμφωνα με τα σημερινά στοιχεία τα υπάρχοντα αποθέματα λιγνίτη επαρκούν για 30 – 40 χρόνια, του πετρελαίου για το ίδιο χρονικό διάστημα ενώ τα αποθέματα Φ.Α. επαρκούν για τα επόμενα 60 χρόνια. Είναι προφανή τα πλεονεκτήματα που θα έχει το Φ.Α. στην ομαλή μετάβαση της περιοχής στην μεταλιγνιτική περίοδο.
-Στο Δήμο Κοζάνης βρίσκεται υπό εξέλιξη το πρόγραμμα της ΖΕΗ. Η εφαρμογή του Φ.Α. στο νέο οικισμό του Παιάμπορου για χρήσεις (θέρμανση – οικιακή χρήση) που στην Δυτική Ευρώπη απορροφούν το 20% της κατανάλωσης Φ.Α., αφ’ ενός μπορεί να αποτελέσει ένα πρόγραμμα πιλότο για την ανάπτυξη οικισμών με χρήση Φ.Α. και αφ’ ετέρου να καταστήσει ευνοϊκότερους τους όρους (οικονομικούς και ποιοτικούς) ανάπτυξης της ΖΟΕ.
-Μπορεί εν τέλει το Φ.Α. να αποτρέψει την κλιμακούμενη αποβιομηχάνιση της περιοχής μας.
Από την παραπάνω ανάλυση πιστεύουμε πως διαφαίνεται πως οι επιπτώσεις από την μη κατασκευή του αγωγού προς την Δυτ. Μακεδονία, θα είναι η επιδείνωση όλων των βασικών αναπτυξιακών χαρακτηριστικών της περιοχής, όπως αυτά διατυπώθηκαν παραπάνω, με σοβαρές επιπτώσεις στην ανάπτυξη και το περιβάλλον.
Με τον αποκλεισμό της Δυτ. Μακεδονίας απ’ το Φ.Α. πέρα και έξω από οποιεσδήποτε αρχές περιφερειακής ανάπτυξης – αποκέντρωσης – ισόρροπης ανάπτυξης, θα ολοκληρωθεί η επιβεβαιωμένη μονόπλευρη ανάπτυξη της περιοχής στηριγμένη στον λιγνίτη και την ηλεκτροπαραγωγή.
Δεν θα ήταν άσκοπο στο σημείο αυτό να θέσουμε και τους εθνικούς λόγους που συνηγορούν στην παρουσία του Φ.Α. στη Δυτ. Μακεδονία.
Με δεδομένες τις προβλέψεις των Σκοπίων δεν είναι απαραίτητο να υπάρξουν εκείνοι οι όροι, όπως το Φ.Α., που μπορούν να συμβάλλουν και στην οικονομική ανάπτυξη και στην συγκράτηση του πληθυσμού αυτή την ακριτική περιοχή της πατρίδας μας;
Φαντάζομαι πως πολλά, περισσότερα επιχειρήματα μπορούν να υπάρξουν για την έλευση του Φ.Α. Δεν είναι στις προθέσεις του σημειώματος αυτού να εξαντλήσει το θέμα. Να τεθεί το θέμα γίνεται προσπάθεια, με στόχο να ξεκινήσει άμεσα ο εθνικός διάλογος και οι ενέργειες που θα κάνουν όλους μας (Τοπική Αυτοδιοίκηση – Επιμελητήρια – Επιστημονικοί και κοινωνικοί φορείς – συνδικαλιστικά όργανα) να συνειδητοποιήσουμε το μέγεθος του κινδύνου που απειλεί την περιοχή μας για να διεκδικήσουμε αυτό που μας ανήκει.
Ημερομηνία: 18 Ιανουαρίου 2011
Για μένα δεν ήταν κάτι καινούριο. Είχα μια περίοδο 15 μηνών στην οποία ήμουν δήμαρχος της πόλης και οι 15 αυτοί μήνες, όπως και τα 18-19 χρόνια που υπηρέτησα την αυτοδιοίκηση από διάφορες θέσεις -ως απλός δημοτικός σύμβουλος, αντιδήμαρχος, πρόεδρος σε κάποιες επιχειρήσεις- κάνουν το έργο μου σχετικά ευκολότερο, με την έννοια ότι βρίσκομαι σε έναν γνωστό χώρο.
Βέβαια, ο νέος μεγάλος δήμος Κοζάνης είναι μια νέα πρόκληση. Είναι ο μεγαλύτερος ενεργειακός δήμος της χώρας, με πρόσβαση σε τρεις λίμνες στο νότιο μέρος του, με δυο ορεινούς όγκους, το Μπούρινο και το Βέρμιο. Καταλαμβάνει πάνω απ’ το ¼ της Περιφέρειας Δυτ. Μακεδονίας. Πρόκληση αποτελούν και τα διάφορα ζητήματα που τίθενται λόγω της νέας δομής της αυτοδιοίκησης με τον Καλλικράτη.
Για να καταλήξω στην απάντηση, αισθάνομαι ένα παραγωγικό άγχος για να τελειώσουμε κάποια στιγμή μέσα στο πρώτο δίμηνο -τρίμηνο τα τυπικά που πρέπει να γίνουν λόγω του Καλλικράτη (να κλείσουμε το πρόβλημα προϋπολογισμού, τους ορισμούς των καινούριων οργάνων του δήμου, τις διαδικασίες απογραφής, μια σειρά από ζητήματα), και στη συνέχεια να ανοιχτούμε για να δούμε τα πραγματικά προβλήματα του τόπου και των συμπολιτών μας.
Δε θα έλεγα ότι υπάρχει μελαγχολία στη νίκη… Και τα όποια συναισθήματα χαράς και ικανοποίησης που ακολουθούν μια εκλογική επιτυχία, εξαντλούνται κι αυτά δυο τρεις μέρες μετά τις εκλογές.
Αυτό που με ‘κρατάει’ τόσα χρόνια είναι ότι όσοι ασχολούνται με την αυτοδιοίκηση, έχουν τη δυνατότητα με πράξεις και επιλογές να αλλάζουν τον τόπο προς το καλύτερο. Η ικανοποίηση που δίνει η παραγωγή ενός έργου, είναι κάτι ανεκτίμητο. Για μένα τουλάχιστον αποτελεί τρόπο να γεμίζω τις μπαταρίες μου, ώστε να έχω μεγαλύτερη όρεξη για να συνεχίσω.
Θα δώσω ένα παράδειγμα… Ήμουν αντιδήμαρχος στην τεχνική υπηρεσία του δήμου Κοζάνης πριν από μερικά χρόνια, όταν ολοκληρώθηκε η κατασκευή του δημοτικού κήπου. Ο κόσμος αγκάλιασε το έργο αυτό και φάνηκε πόσο απαραίτητο ήταν για την πόλη. Το διάστημα αφότου είχε δοθεί σε χρήση των δημοτών, πήγα μόνος μου ένα βράδυ κι ανέβηκα στο τελευταίο διάζωμα. Είχα στα πόδια μου όλο τον δημοτικό κήπο! Η εικόνα εκείνη με ‘γέμισε’ για πολλά χρόνια… Αυτή την ικανοποίηση όμως τη νιώθει κανείς και για πολύ μικρότερα πράγματα. Για μια μικρή παρέμβαση σε μια γειτονιά ή σε έναν κυκλοφοριακό κόμβο. Αισθάνεσαι πως με κατάλληλες επιλογές βελτιώνεται η ζωή όλων. Αυτό είναι το σημαντικό κίνητρο που με κρατάει στην αυτοδιοίκηση.
Και τα δύο είναι απαραίτητα. Οι νέοι διαθέτουν την ορμή, έχουν το μέλλον μπροστά τους, σε κάποιες περιπτώσεις όμως δεν έχουν την εμπειρία που θα τους οδηγήσει σε σωστές επιλογές και αποφάσεις. Χρειάζεται συνδυασμός νέων και έμπειρων στελεχών σε οποιαδήποτε δράση και πρωτοβουλία.
Αν όμως ήταν να διαλέξω κάτι απ’ τα δύο, θα διάλεγα τα νιάτα. Γιατί, όπως είπα, έχουν το μέλλον μπροστά τους. Και στην πορεία για το μέλλον δικαιούνται και λάθη να κάνουν, και να δοκιμάζουν καινούρια πράγματα πέρα απ’ την πεπατημένη. Εξάλλου, όπως διάβασα κάπου: «Εμπειρία είναι τα συσσωρευμένα λάθη που έχει κάνει ο καθένας μας». Και οι νέοι λοιπόν δικαιούνται να κάνουν αυτή τη διαδρομή.
Καταρχάς, το μεγάλο κέρδος ήταν η ίδια η ελευθερία της. Η ελευθερία που ήρθε μετά από εκατονταετίες σκλαβιάς και υπόδουλης ζωής, και ενώθηκε η περιοχή μας με την υπόλοιπη Ελλάδα. Δεν θα έλεγα ότι κέρδισε κάτι συγκεκριμένο η Κοζάνη από μόνη της που να τη διακρίνει σε σχέση με την υπόλοιπη περιοχή, την υπόλοιπη Μακεδονία. Σίγουρα από τότε συνέβησαν πολλά πράγματα, και βέβαια οι μεγάλες αλλαγές σ’ ό,τι αφορά την ανάπτυξη του τόπου, έχουν κυρίως να κάνουν με την εκμετάλλευση του λιγνίτη που άρχισε περίπου στα μέσα της εκατονταετίας, και λίγο νωρίτερα. Και πραγματικά αυτό άλλαξε τη μορφή του τόπου. Σε κάποια θέματα θετικά και σε κάποια αρνητικά.
Ίσως γίνω λίγο δυσάρεστος, αλλά δεν είμαι απ’ τους ανθρώπους που πιστεύουν ότι πρέπει να καταργηθούν τα διόδια. Και θα εξηγήσω γιατί. Σ’ αυτό τον κόσμο δεν υπάρχει τίποτε ‘τσάμπα’. Όλα έχουν ένα κόστος. Ένας αυτοκινητόδρομος έχει ένα κόστος, η λειτουργία ενός δρόμου (όπως είναι για εμάς η Εγνατία), η συντήρησή του, η παρακολούθησή του, έχουν κόστος. Όλα αυτά τα πληρώνουμε εμείς ούτως ή άλλως. Δεν υπάρχει τρόπος να τα πληρώσει κάποιος άλλος. Τα πληρώνει είτε η κεντρική κυβέρνηση μέσω των φόρων που εισπράττει, είτε –στην περίπτωση των διοδίων- ένα μέρος το πληρώνει η κυβέρνηση, και ένα ο χρήστης των υπηρεσιών.
Βέβαια, δεν είναι δυνατόν με τον ανορθολογισμό που έχει το φορολογικό σύστημα στη χώρα μας, όλα αυτά τα βάρη να τα επωμίζονται κυρίως οι μισθωτοί. Δεν μπορεί ένας εργαζόμενος, ο οποίος πηγαίνει στη Θεσ/νίκη μια φορά το εξάμηνο ή μια φορά το χρόνο, να πληρώνει τα ίδια διόδια με κάποιον που πηγαίνει κάθε μέρα στη Θεσ/νίκη. Διότι ο ένας απολαμβάνει συστηματικά τις υπηρεσίες του αυτοκινητόδρομου και πρέπει να έχει μεγαλύτερη συνεισφορά, κι ο άλλος πρέπει να έχει μικρότερη συνεισφορά εφόσον δεν κάνει χρήση του τόσο συχνά. Δεν είμαι λοιπόν κατά των διοδίων. Μπαίνει ένα ολόκληρο ζήτημα όμως, ως προς το ότι πρέπει να υπάρξει μια ορθολογική τιμή κ.λ.π.
Ένα ζήτημα επίσης είναι ότι κάποιοι άνθρωποι σε ορισμένες περιοχές χρησιμοποιούν αναγκαστικά τον αυτοκινητόδρομο, εφόσον δεν υπάρχει εναλλακτική πρόσβαση ή κάποιος παράδρομος που να εξυπηρετεί την επικοινωνία δύο πόλεων ή δύο χωριών, για παράδειγμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις σαφώς υπάρχουν ιδιαιτερότητες.
Γενικά όμως είμαι υπέρ των διοδίων και υπέρ της αρχής ότι αυτός που απολαμβάνει κάποιες υπηρεσίες, πρέπει να έχει και συμμετοχή.
Ναι, γιατί όχι; Ανάλογα με την περίσταση, μπορεί ένας τρόπος να είναι καλύτερος ή να είναι χειρότερος. Υπάρχουν πολλά προβλήματα σίγουρα. Το να βγαίνει βέβαια κανείς κάθε βδομάδα ή κάθε μήνα στους δρόμους, δε νομίζω ότι είναι αποτελεσματικό. Να θυμίσω ότι παλιότερα σαν δήμος Κοζάνης είχαμε κατέβει στους δρόμους για τα ζητήματα περιβάλλοντος.
Επίσης, το φθινόπωρο του 2009, τότε που παρουσιάστηκαν τα πρώτα μεγάλα προβλήματα στο νοσοκομείο μας με το κλείσιμο της παιδιατρικής, μπορεί να μη βγήκαμε στους δρόμους, αλλά οι δηλώσεις μου τη μέρα που έκλεισε η παιδιατρική, έπαιξαν σε πολλά και μεγάλα μέσα εθνικής εμβέλειας, και είχαν σαν αποτέλεσμα να κινητοποιηθεί γενικότερα ένας μηχανισμός. Ενώ μέχρι τότε μου ήταν πολύ δύσκολο να μιλήσω με στελέχη του υπουργείου υγείας –ήταν και η περίοδος που η καινούρια κυβέρνηση δεν είχε ακόμα καλά καλά αναλάβει-, μετά τις δηλώσεις άρχισαν να με ψάχνουν αυτοί και να ενδιαφέρονται.
Όπως επίσης, δεν δίστασα να ενισχύσω, και πάλι για το θέμα του νοσοκομείου, την πρωτοβουλία της σιωπηλής διαμαρτυρίας που πήραν δημότες της Κοζάνης. Και όχι μόνο συμμετείχα, αλλά κάλεσα και τους δημάρχους και άλλους αυτοδιοικητικούς της περιοχής, και πήγαμε να ενισχύσουμε την κίνηση αυτή. Για κάποια ζητήματα είναι επιβεβλημένο να κατεβαίνουμε στους δρόμους.
Και μια και θέσατε θέμα νοσοκομείου και επειδή έχει αναπτυχθεί τελευταία μια συζήτηση για τα θέματα υγείας στην περιοχή αλλά και γενικότερα , θέλω να το ξεκαθαρίσω.
Η θέση μου είναι ότι η Κοζάνη χρειάζεται νέο νοσοκομείο και αυτό πρέπει άμεσα να κατασκευαστεί.
Χωρίς να θεωρηθεί αυτό εγωιστικό –εγωιστικό με την έννοια όχι την ατομική, αλλά τη συλλογική- νομίζω ότι η πόλη μας έχει μια πολύ σημαντική παρουσία και δράση στον πολιτισμό. Ίσως μάλιστα δυσανάλογη με το μέγεθός της ή συγκρινόμενη με άλλες πόλεις του ίδιου μεγέθους.
Να ξεκινήσω απ’ τις δραστηριότητες του δήμου, που είναι ίσως ο μεγαλύτερος παραγωγός πολιτισμού. Το ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης έχει πολύ μεγάλη παραγωγή έργου. Σίγουρα αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή προβλήματα, όπως όλα τα ΔΗΠΕΘΕ, και παίρνει παρατάσεις ανά εξάμηνο. Έχει όμως πραγματοποιήσει εκδηλώσεις που θα μπορούσαν να σταθούν σε σκηνές της Αθήνας ή της Θεσ/νίκης. Είχαμε εξαιρετικές παρουσίες από το χώρο της Ευρώπης και της Ελλάδας στο Φεστιβάλ αφήγησης που έγινε για δεύτερη χρονιά πέρυσι, και θα γίνει και φέτος. Ο ίδιος ο καθηγητής Μαρωνίτης ήρθε και διάβασε Ιλιάδα.
Η ΔΕΠΑΚ, επίσης, έχει τόσες δραστηριότητες. Είχα την ευκαιρία τις προάλλες να πάω στο Φωτογραφικό εργαστήρι του δήμου για την κοπή της βασιλόπιτας. Έμαθα με χαρά πολλά για το πόσες διακρίσεις έχουν κερδίσει μέλη του.
Έχουμε ακόμα, το εικαστικό εργαστήρι, τη βιβλιοθήκη, που σε 3-4 χρόνια θα αποκτήσει το νέο της κτίριο -το οποίο το Δεκέμβριο εντάχτηκε στο ΕΣΠΑ. Επίσης η πόλη μας έχει έναν τεράστιο πλούτο με τη Χαρτοθήκη. Καταφέραμε δουλεύοντας σε συνεργασία με τον κ. Λιβιεράτο και το ΑΠΘ, να κάνουμε μοναδικές εκδηλώσεις, όπως η ομιλία της κ. Κατσιαρδή – Hering, για τον παραδουνάβιο ελληνισμό, που έγινε την Κυριακή. Πρόκειται για εκδηλώσεις εθνικής εμβέλειας. Και δεν είναι τυχαίο ότι και για τις εκδηλώσεις της Χαρτοθήκης έχουν αφιερώσει ολόκληρες σελίδες μεγάλες εφημερίδες κύρους, όπως η Καθημερινή.
Προσπαθήσαμε, εκτός από τα Λασσάνεια και τον Εύξεινο κύκλο, να μπούμε και σε δράσεις που αγκαλιάζουν τους νέους. Με το Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών, το διαγωνισμό γκράφιτι, που μάλιστα φέτος έγινε σε εξωτερικό χώρο σε αντίθεση με άλλες χρονιές που γινόταν σε κλειστές αθλητικές εγκαταστάσεις.
Υπάρχει επίσης το μουσείο σύγχρονης ιστορίας, όπου έχουμε αναδείξει τον νεότερο πολιτισμό μας. Για να μη μένουμε όμως μόνο στο δήμο, υπάρχει το Λαογραφικό μουσείο, με το έργο του αείμνηστου Σιαμπανόπουλου που έκανε γνωστή την Κοζάνη έξω απ’ τα όριά της. Και βέβαια τώρα με τον Καλλικράτη, έχουμε στα όρια του διευρυμένου δήμου και τον αρχαιολογικό χώρο της Αιανής, έναν εθνικής εμβέλειας αρχαιολογικό χώρο, που αναδεικνύει πιο πολύ την περιοχή. Επίσης, υπάρχει μια πλειάδα πολιτιστικών συλλόγων τόσο στην περιοχή της Ελίμειας, όσο και στο βόρειο τόξο του νέου δήμου με το ποντιακό στοιχείο. Δεν είναι τυχαίο ότι το Φεστιβάλ της Παμποντικής Ομοσπονδίας του 2010 έγινε στην Κοζάνη.
Ακόμη, όπως είχα πει και κατά την προεκλογική περίοδο, ολοκληρώνουμε τη μελέτη για να γίνει Πινακοθήκη στην Κοζάνη, στο αρχοντικό Βαμβακά, και πιστεύω πως σύντομα θα είναι έτοιμη αυτή η μελέτη.
Το καινούριο τοπίο στα οικονομικά σαφώς επιβάλλει αλλαγές και αναθεωρήσεις. Ο πολιτισμός όμως πρέπει να γίνει η αιχμή της ανάπτυξης της Κοζάνης. Και ο πολιτισμός πρέπει να γίνει μέσο προσέλκυσης κόσμου στην πόλη.
Χρήματα θα βρούμε. Ή, εν πάσει περιπτώσει, θα κόψουμε από αλλού, για να δώσουμε στον πολιτισμό. Για παράδειγμα, βρέθηκαν 15 εκατ. ευρώ για να γίνει το κτίριο της βιβλιοθήκης. Από την άλλη, το λαογραφικό μουσείο αντιμετωπίζει προβλήματα επιβίωσης. Υπογράφτηκε μια προγραμματική, ο Δήμος κι η Νομαρχία ήταν εντάξει, το κράτος και το Υπουργείο Μακεδονίας δεν ήταν εντάξει… Χρειάζεται προσπάθεια. Δε λέω ότι είναι όλα ρόδινα. Αλλά αν βάλουμε ως κεντρικό στόχο τον πολιτισμό, γιατί αυτός είναι το αύριο της περιοχής, και κάνοντας τις ανάλογες ανακατανομές πόρων και περιορίζοντας κάποια ενδεχομένως παραπανίσια έξοδα, τότε ελπίζω πως θα μπορέσουμε να χρηματοδοτήσουμε αυτές τις δράσεις όπως πρέπει.
Είναι αλληλοτροφοδοτούμενα αυτά τα δύο… Νομίζω, και τα δύο είναι σημαντικά. Γιατί όσο υστερεί η δρομολόγηση μιας νέας αναπτυξιακής πορείας, τόσο κάποιοι συμπολίτες μας οδηγούνται στην ανεργία ή την υποβάθμιση του επιπέδου ζωής τους, και αυτό έχει και αρνητικές κοινωνικές προεκτάσεις.
Σίγουρα πρέπει να δρομολογήσουμε αναπτυξιακές δράσεις και πρωτοβουλίες στην περιοχή μας, γι’ αυτό και κατέθεσα στον κ. Χρυσοχοϊδη, που ήταν το Σάββατο στην πόλη, την πρόταση να μπει η περιοχή μας σε ζώνη κινήτρων με αυξημένες επιδοτήσεις, ώστε να μην υστερεί σε σχέση με άλλες περιοχές. Και, όπως είπα και στην ομιλία μου τη μέρα της ορκωμοσίας, πρέπει ταυτόχρονα να φροντίσουμε σαν κόρη οφθαλμού την κοινωνική μας συνοχή, να μην αφήσουμε να διαρραγεί. Χρειάζεται να φροντίσουμε τους υποστηρικτικούς μας μηχανισμούς, τις προνιακές μας δομές.
Σημαντικό επίσης είναι το θέμα του εθελοντισμού. Ξεκινήσαμε πέρυσι μια προσπάθεια στο δήμο, και πρέπει να την ενισχύσουμε, να ‘ξυπνήσουμε’ τις δυνάμεις της κοινωνίας. Ο δήμος είναι αναγκαίο να συνεχίσει με έναν συντονιστικό ρόλο να προσφέρει. Από τα συσσίτια, για παράδειγμα, βοηθούνται ανήμποροι συμπολίτες μας. Πρέπει να διευρυνθούν όλα αυτά. Είναι το ίδιο απαραίτητο το κοινωνικό πρόσωπο του νέου δήμου με τη δρομολόγηση της αναπτυξιακής του πορείας.
Δεν νομίζω ότι είναι ζήτημα ανάπτυξης επιχειρηματικότητας σε εκείνη την περιοχή. Οι κάτοικοι της ΖΕΠ ούτως ή άλλως από κάπου ψωνίζουν. Αν πάρουν ψωμί από ένα φούρνο που βρίσκεται εκεί, θα λιγοστέψει η κίνηση από κάποιο φούρνο της Κοζάνης. Είναι περισσότερο ζήτημα εξυπηρέτησης. Έχουμε κάποια σχέδια για εκείνη την περιοχή. Υπήρξε η πρόβλεψη στο σχεδιασμό, αλλά κάποια πράγματα δεν προχώρησαν όπως τα περιμέναμε.
Το μεγάλο στοίχημα είναι η ανάπτυξη της περιοχής. Για να επιτευχθεί όμως αυτό, πρέπει να γίνει μεγάλη αλλαγή στις αντιλήψεις μας. Η Κοζάνη και η ευρύτερη περιοχή βασίστηκε για πάρα πολλά χρόνια στην κρατικοδίαιτη ανάπτυξη. Είτε με τη μορφή βιομηχανιών, όπως ΑΕΒΑΛ, ΜΑΒΕ, ΕΛΣΙ, που τώρα έκλεισαν, είτε βασισμένη στη ΔΕΗ, η οποία συρρικνώνεται. Η ΔΕΗ τα τελευταία χρόνια έχει χάσει το 30% από το προσωπικό της, γιατί πέρασε σε εργολάβους ή συρρικνώθηκαν δραστηριότητες. Κι αυτή η κατάσταση θα συνεχιστεί. Άρα η αντίληψη χρόνων ότι το εισόδημα στην περιοχή το φέρνει η ΔΕΗ, πρέπει να αλλάξει. Αν εμείς μείνουμε ‘κολλημένοι’ στο ‘θέλω δουλειά στο δημαρχείο, στη ΔΕΗ, στο δημόσιο’, αυτό δε θα μας βγάλει πουθενά.
Κατά τη δεκαετία του ‘80 ισχυριζόμασταν ότι η ΔΕΗ συνεισφέρει στην ηλεκτροπαραγωγή της χώρας κατά 75%. Τώρα η λιγνιτική δεν ξεπερνάει συνολικά το 50%, κι αυτό σε 10-15 χρόνια θα περιοριστεί ακόμα πιο πολύ. Και τα 10-15 χρόνια δεν είναι μακριά, είναι πολύ κοντά… Όλα αυτά αποδεικνύονται απο το γεγονός ότι η ανεργία στην περιοχή μας είναι από τις υψηλότερες στη χώρα, η οικοδομική δραστηριότητα έχει μεγάλη πτώση και βέβαια μια βόλτα στην αγορά της Κοζάνης σήμερα είναι τρομερά απογοητευτική…
Αν δεν ψάξουμε για νέες ιδέες, αν δεν ‘ξεκολλήσουμε’ -και βάζω πρώτο πληθυντικό για να συμπεριλάβω και τον εαυτό μου και τους αυτοδιοικητικούς- ως προς το τι πρέπει να γίνει, δε θα βρούμε λύσεις κι απαντήσεις.
Για το θέμα της ανάπτυξης μπορούμε να πούμε πολλά. Υπάρχουν θέματα σχετικά με τις υποδομές μας, όπως ΒΙΠΕ, ΒΙΟΠΑΚ, που πρέπει να δρομολογηθούν. Πρέπει να δούμε τι γίνεται με την επέκταση του σχεδίου μας, με τις αλλαγές χρήσης, να ενθαρρύνουμε επιχειρηματικές πρωτοβουλίες.
Είπαμε ‘ναι’ εξαρχής σαν δήμος και για την ‘5η μονάδα’ της ΔΕΗ και για την μετεγκατάσταση της Ποντοκώμης, αλλά και στο θέμα της Ακρινής τώρα θα συμβάλλουμε. Αυτές είναι δράσεις που θα δώσουν ανάσες. Γι’ αυτό υποστηρίξαμε ότι πρέπει να γίνει και το μεγάλο φωτοβολταϊκό πάρκο που θα δεσμεύσει χιλιάδες στρέμματα της ΔΕΗ, με την προϋπόθεση όμως να υπάρξει και παραγωγική μονάδα, δηλαδή θέσεις εργασίας.
Αυτό είναι μεγάλο θέμα. Για παράδειγμα, η Καστοριά είναι όμορφη λόγω της φυσικής της ομορφιάς, αλλά και του οικιστικού- ιστορικού αποθέματος που έχει με τα διατηρητέα. Αν απομονώσει όμως κανείς κάποια κομμάτια της πόλης, θα δει ότι κι εκεί υπάρχουν πολλά ‘άσχημα σημεία’. Η Κοζάνη μπορεί να μην έχει τη λίμνη της Καστοριάς, αλλά δε θα την έλεγα άσχημη. Έχει ένα ενδιαφέρον ανάγλυφο, εξωκλήσια σε κορυφές γύρω απ’ την πόλη, έχει περιαστικό πράσινο, λοφίσκους… Εγώ το βρίσκω πιο ενδιαφέρον αυτό από μια πόλη που είναι εντελώς επίπεδη.
Από την άλλη, δυστυχώς είναι μια πυκνοδομημένη πόλη. Το σχέδιο με βάση το οποίο κτίστηκε η Κοζάνη εκπονήθηκε το 1929 και, όταν το επόμενο σχέδιο έγινε το 1989, είναι ευνόητο το γιατί πυκνοδομήθηκε τόσο πολύ. Αν αυτές οι επεκτάσεις γίνονταν τη δεκαετία του ’50 ή του ’60, προφανώς θα είχε άλλη μορφή η πόλη.
Η Κοζάνη, λόγω της έντονης δραστηριότητας της ΔΕΗ αναπτύχθηκε απότομα τη δεκαετία του ’60, που άρχισε και η αντιπαροχή. Οι ‘ευαισθησίες’ για τα διατηρητέα μας, για το οικιστικό μας απόθεμα, για το περιβάλλον, για την ποιότητα ζωής, άρχισαν να ευδοκιμούν από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 και μετά περίπου. Η μεγάλη ζημιά είχε γίνει.
Εμείς τα τελευταία χρόνια σαν δήμος δώσαμε μια σημαντική προτεραιότητα στις υποδομές. Σήμερα –και ως αποτέλεσμα συλλογικής δουλειάς- η Κοζάνη στις υποδομές είναι πολύ μπροστά. Στην ύδρευση, την αποχέτευση, την τηλεθέρμανση, τους βιολογικούς καθαρισμούς. Το 95% των ακαθάρτων που παράγουμε στον πρώην δήμο Κοζάνης οδηγούνται σε βιολογικό. Δεν είναι πολλές οι πόλεις όπου γίνεται αυτό. Προχθές βγήκε το πρώτο πρόγραμμα στην Ελλάδα για να ολοκληρωθεί το έργο της ΔΙΑΔΥΜΑ, στο οποίο ο δήμος Κοζάνης ήταν πρωτεργάτης, βγήκε διαγωνισμός για να γίνει μονάδα μηχανικής επεξεργασίας. Όλα αυτά απαίτησαν χρόνο, πόρους και προσπάθεια για να γίνουν.
Όμως εδώ και καιρό έχει αρχίσει η αντίστροφη πορεία, όπου πλέον οι επενδύσεις και οι πόροι που μπορούμε να αντλήσουμε στρέφονται σε άλλες δράσεις. Όπως είναι η ανάπλαση του κέντρου, η ανάπλαση της Σκ’ρκας. Έχουμε έτοιμη να υποβάλλουμε στο ΕΣΠΑ την ανάπλαση στα Ηπειρώτικα. Ήμασταν η τρίτη πόλη μετά την Αθήνα και την Πάτρα στο πρόγραμμα ανάπλασης των όψεων. Προκηρύξαμε τον πανελλήνιο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό που θα ολοκληρωθεί μέσα στο Γενάρη για την κεντρική μας πλατεία και την πλατεία Λασσάνη.
Η πλατεία Λασσάνη δεν προκηρύχτηκε, γιατί δεν προλαβαίναμε να τα βγάλουμε μαζί. Ο διαγωνισμός για την κεντρική πλατεία έχει ολοκληρωθεί και θα ανακοινωθούν τα αποτελέσματα γύρω στο τέλος Ιανουαρίου. Όλες αυτές ήταν προσπάθειες για να αναβαθμίσουμε την πόλη μας. Λήφθηκαν επίσης και κάποιες γενναίες αποφάσεις, που δε φαίνονται, αλλά θα φανούν στο πέρασμα των χρόνων. Αποφάσεις που πήραμε για διάφορους λόγους πολεοδομικής φύσης, για να χαρακτηριστούν ΚΧ κάποιοι χώροι που εμπόδιζαν ή έκρυβαν σημαντικά μνημεία της πόλης μας, όπως το Λαογραφικό μουσείο. Αυτό κάποια στιγμή θα γίνει, αλλά δεν υπάρχουν και οι πόροι για να γίνει άμεσα. Κάποιες από τις αποφάσεις που λήφθηκαν σ’ αυτό το επίπεδο άρχισαν να αποδίδουν, κάποιες θα αποδώσουν στο μέλλον.
Σχετικά με αυτό το θέμα θα ‘θελα να αναφέρω και κάτι ακόμη. Σε ένα ταξίδι μου στη Βαρκελλώνη, παρατηρούσα και φωτογράφιζα επίμονα διάφορα όμορφα σημεία της πόλης, όπως παγκάκια κ.λ.π., που ήταν έτσι φτιαγμένα, ώστε είχαν εκτός από λειτουργικό ρόλο και αισθητικό, έμοιαζαν με έργα τέχνης που ήταν διάσπαρτα μέσα στην πόλη. Μου έκανε τότε εντύπωση τόσο η ποσότητα και η ποιότητα δημοσίων τέτοιων έργων, όσο και ο σεβασμός με την οποία τα αντιμετώπιζαν οι πολίτες…
Το ΤΕΙ, με την μακρόχρονη παρουσία του και με το μέγεθός του και τις εκατοντάδες χιλιάδες φοιτητές που είχε, επηρέασε περισσότερο τα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της πόλης και της ευρύτερης περιοχής από το Πανεπιστήμιο, το οποίο δεν έφτασε σε τέτοια μεγέθη, δεν επηρέασε τόσο.
Το επιστημονικό δυναμικό όμως που υπάρχει γενικά σε αυτά τα ιδρύματα, έχει αναβαθμίσει ποιοτικά την περιοχή μας. Υπάρχουν μάλιστα στοιχεία σχετικά με το ποσοστό των πτυχιούχων και αυτών που έχουν μεταπτυχιακό στη Δυτική Μακεδονία. Είναι το μεγαλύτερο απ’ όλα. Με τέτοια ιδρύματα αναβαθμίζεται το επίπεδο μιας πόλης. Πιστεύω ότι επετεύχθη και ο επιστημονικός στόχος, αλλά και ο αναπτυξιακός.
Πάντως στη νέα περίοδο πρέπει να ¨ δέσουμε¨ ακόμα περισσότερο τη λειτουργία της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με το Δήμο και την περιοχή. Πρέπει να είναι απολύτως καθαρό. Πανεπιστήμιο και ΤΕΙ είναι απαραίτητα εργαλεία για την χάραξη της νέας αναπτυξιακής πορείας του τόπου.
Ίσως κάποιοι να εύχονταν κάτι τέτοιο… Η αλήθεια είναι ότι τον Δεκέμβρη είχαμε κάποιες δυσκολίες που σήμαιναν καθυστέρηση μίας ή δύο ημερών στην πληρωμή των εργαζομένων. Ο δήμος Κοζάνης όμως δεν πρόκειται να κηρύξει στάση πληρωμών. Είναι από τους δήμους της χώρας που έχουν χρέος, γιατί δανείστηκαν για να δρομολογήσουν την ανάπτυξη της πόλης και να κάνουν διάφορα έργα. Και για να μπορέσεις να πάρεις πόρους, πρέπει να διαθέσεις κι εσύ χρήματα.
Σε καμιά όμως περίπτωση δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος να κηρυχθεί στάση πληρωμών. Σαφώς, λόγω του περιορισμού των χρηματοδοτήσεων που πλέον λαμβάνει η τοπική αυτοδιοίκηση, είμαστε κι εμείς υποχρεωμένοι να αναπροσαρμόσουμε κάποιους απ’ τους σχεδιασμούς που είχαμε κάνει.
Είναι προφανές ότι κάποια πράγματα θα περιοριστούν, ενδεχομένως κάποια έργα να μετατεθούν χρονικά στο μέλλον, αλλά στάση πληρωμών σε καμία περίπτωση δε θα γίνει. Επανασχεδιασμός, ναι. Επαναπροσδιορισμός στόχων, ναι. Χρονοπρογραμματισμός διαφορετικός, ναι. Και προσαρμογή βέβαια στους οικονομικούς περιορισμούς που μας επιβάλλει η πολιτεία. Αλλά στάση πληρωμών, όχι.
Εγώ ισχυρίζομαι ότι η Κοζάνη είναι μια πόλη πολύ φιλική στο περιβάλλον. Αν αθροίσουμε τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τις δράσεις που ανέφερα πριν, σ’ ό, τι αφορά απορρίμματα, τηλεθέρμανση και επεξεργασία ακαθάρτων, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της Κοζάνης δε συγκρίνεται με καμιάς άλλης πόλης στον ελλαδικό χώρο. Αυτό δε σημαίνει ότι κλείσαμε και τελειώσαμε.
Μια από τις επιλογές που κάναμε μέσα από τον τοπικό πόρο ανάπτυξης ήταν να βάλουμε φωτοβολταϊκά σε δυο στέγες σχολείων. Το όφελος το οικονομικό από μία τέτοια κίνηση, είναι ελάχιστο. Τα παιδιά όμως πρέπει να βλέπουν για να διαπαιδαγωγηθούν. Θα προσπαθήσουμε να επαναλάβουμε τέτοιες δράσεις ευαισθητοποίησης των νέων, να βάλουμε φωτοβολταϊκά σε όλα τα σχολεία, ώστε να εξοικειωθούν οι νέοι μας με τις νέες μορφές παραγωγής ενέργειας.
Είμαστε επίσης μακράν οι πρώτοι στην ανακύκλωση χαρτιού. Ακόμη, έχουμε υποβάλλει πρόταση για το πρώτο βιοκλιματικό σχολείο στη ΖΕΠ. Υπάρχει επίσης ένα πανευρωπαϊκό κονσόρτσιουμ που ψάχνει τα ζητήματα της ηλεκτροκίνησης. Από την Ελλάδα, οι εταίροι είναι η ΔΕΗ και η Κοζάνη, τη στιγμή που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες οι εταίροι είναι μεγαλουπόλεις.
Και σε άλλες κατευθύνσεις όμως θέλουμε να πάμε. Είμαστε όμως περήφανοι για αυτό που κάνουμε στον τομέα του περιβάλλοντος, αλλά θα συνεχίσουμε. Γιατί το έχει ανάγκη η περιοχή μας και η ευαισθησία για το περιβάλλον πρέπει από ‘δω να ξεκινάει.
Δεν θα έλεγα ότι από τη μια μέρα στην άλλη θα βιώσουν κάτι διαφορετικό στην καθημερινότητά τους οι κάτοικοι μακρινών διαμερισμάτων. Έχει πιο πολύ να κάνει με την αίσθηση ότι όλοι είμαστε πλέον ένα μεγάλο σύνολο. Ο δήμος μας είναι ο 38ος σε πληθυσμό δήμος της χώρας. Αυτό είναι μέγεθος το οποίο μετράει, αλλά από μόνο του δε λέει τίποτα. Οι άλλοι δήμοι που συνενώθηκαν με το δήμο Κοζάνης δεν είχαν μέχρι τώρα εκείνες τις υπηρεσίες που να τους επιτρέπουν να σχεδιάζουν και να υλοποιήσουν έργα. Αυτή τη δυνατότητα πλέον την έχουν όλοι. Κι αυτό είναι σημαντικό. Τα προηγούμενα χρόνια οι δήμαρχοι των άλλων δήμων ήταν αναγκασμένοι να τρέχουν και να ψάχνουν σε διάφορες υπηρεσίες, για να μπορέσουν να εκτελέσουν ένα έργο. Αυτό τώρα άλλαξε. Θα το αισθανθούν βέβαια πιο άμεσα όσοι εμπλέκονται με την αυτοδιοίκηση, αλλά ελπίζω και εύχομαι μέσω αυτών κάποια στιγμή να το αισθανθούν και οι δημότες.
Άλλο ζήτημα, που το θεωρώ σαν ένα στοίχημα, είναι να μην υπάρχει απόκλιση των επιπέδων ζωής πόλης και διαμερισμάτων. Και κάποια πράγματα που τα απολαμβάνει σήμερα η πόλη, να μπορεί να τα απολαύσει και η περιφέρεια , όπως θέματα εξυπηρέτησης, πρόσβασης στο διαδίκτυο, αλλά και άλλα ζητήματα σχετικά με τα οποία αισθάνομαι ανήμπορος, και ειδικά αυτή την περίοδο αισθάνομαι και αγανακτισμένος. Όπως είναι, για παράδειγμα, το ζήτημα των αστικών συγκοινωνιών, με το οποίο γίνεται όλος αυτός ο ντόρος στην Αθήνα, στην οποία οι αστικές συγκοινωνίες είναι σήμερα επιδοτούμενες κατά 70% από το ελληνικό δημόσιο, και θα ‘ναι και αύριο επιδοτούμενες, ενώ στην ελληνική περιφέρεια δεν είναι καθόλου επιδοτούμενες, και ένας συνταξιούχος που μένει στον Πολύμυλο ή στο Χρώμιο είναι αναγκασμένος να πληρώνει ένα πολύ σοβαρό ποσό γιατί δεν επιδοτεί κανένας τη μεταφορά του.
Το θέμα της συνοχής και της σύγκλησης πόλης και δημοτικών διαμερισμάτων είναι πολύ σημαντικό και δε θα φανεί άμεσα, αλλά αποτελεί τη βασική μας κατεύθυνση. Σε κάθε περίπτωση, αυτό για το οποίο δεσμεύτηκα και φρόντισα να το μεταβιβάσω και στους αντιδημάρχους, και στα υπηρεσιακά στελέχη, και αποτελεί εμμονή μου, είναι ότι οι υπηρεσίες που παρέχονται σήμερα από το δήμο Κοζάνης στους δημότες του, δε θα υπολείπονται των υπηρεσιών που απολάμβαναν οι πολίτες το Δεκέμβρη. Η πρόθεσή μας είναι να τις αναβαθμίσουμε, όχι να τις λιγοστέψουμε. Αυτή είναι μια γραμμή στην οποία δε θα υποχωρήσουμε καθόλου.
«Είχα» ενδιαφέροντα. Τώρα έχω μόνο το δήμο. Το καλό είναι ότι πολλά πράγματα που σχετίζονται με τη δουλειά στο δήμο έχουν γίνει και αγαπημένα. Παλιότερα ασχολούμουν με το διάβασμα, τη φωτογραφία -κι αυτό είπα και στα παιδιά από το φωτογραφικό εργαστήρι όταν τους επισκέφτηκα, τους έβαλα κάποιους προβληματισμούς. Δεν ξέρω αν πολλοί δήμαρχοι ξέρουν από διάφραγμα, από ταχύτητα, πώς να τραβούν… Εγώ τα έχω κάνει όλα αυτά, έχω μπει σε σκοτεινό θάλαμο.
Μουσική ακούω πολλή. Κυρίως ορχηστρική. Όταν ακούω μουσική με τραγούδι, είναι συνήθως ελληνική. Έχω φορτωμένο τον υπολογιστή μου με πολλά αρχεία μουσικής που ακούω ιδίως τις απογευματινές ώρες. Έχω μια αρκετά καλή συλλογή σε κινηματογραφική μουσική, δηλαδή soundtracks. Έχω επίσης αρκετά κιθαριστικά κομμάτια. Προτιμώ να ακούω, ας πούμε, κλασικά τραγούδια διασκευασμένα για κιθάρα.
Βιβλία, παρόλο που κάποτε ήμουν μανιώδης αναγνώστης, δυστυχώς δε διαβάζω πλέον, και λυπάμαι γι’ αυτό. Ακόμα και ό, τι διαβάζω έχει σχέση με τη δουλειά στο δήμο, αν και δεν τα διαβάζω υποχρεωτικά αλλά γιατί μου αρέσουν. Το τελευταίο διάστημα αυτό που διαβάζω και ξαναδιαβάζω είναι κείμενα για τον αστικό σχεδιασμό, τη λειτουργία των πόλεων, τα νέα αστικά τοπία. Υπάρχουν κάποιες συλλογικές εκδόσεις από Πανεπιστημιακούς κυρίως, εκδόσεις που τις έχει επιμεληθεί η κ. Γοσποδίνη, καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Είναι πολύ ενδιαφέροντα για το πώς εξελίσσονται και πώς αναπτύσσονται οι πόλεις σήμερα.
Ταινία δυστυχώς έχω πάρα πολύ καιρό να δω. Λόγω και της έλλειψης κινηματογράφων στην περιοχή μας… Και όταν βρίσκομαι εκτός Κοζάνης, το ζητούμενο είναι να δω ανθρώπους, παρά να κλειστώ στην κινηματογραφική αίθουσα.
Ο συνδυασμός και των δύο. Έχω παιδικούς φίλους που είναι και πολιτικοί φίλοι. Έχω και φίλους έξω από αυτόν το χώρο, όπως και ανθρώπους τους οποίους τους αγαπώ, εκτιμώ και χαίρομαι να ‘μαι μαζί τους, οι οποίοι είναι σε αντίπαλους πολιτικούς χώρους.
Νομίζω ότι η αυτοτελής φιλία είναι πιο σημαντικό πράγμα, από την πολιτική φιλία με την έννοια του ότι είναι σχέσεις καθαρά ανθρώπινες που δοκιμάζονται σε διάφορες καταστάσεις. Τώρα αν υπάρχει και συμπόρευση πολιτική, ακόμα καλύτερα, αλλά δεν είναι το κριτήριο αυτό.
Γενικά είμαι απ’ τους ανθρώπους που είμαι φειδωλός. Δεν θέλω να δίνω πολλές υποσχέσεις. Θα φέρω ένα παράδειγμα. Όταν πήγα να μιλήσω στα Πετρανά, όπου οι άνθρωποι με τίμησαν και όσο ήμουν δημοτικός σύμβουλος, αλλά και τώρα, υπέρ το δέον, μου έθεσε ένας κάτοικος, ένας φίλος, το ζήτημα του τι θα γίνει με το θέμα της τηλεθέρμανσης στα Πετρανά. Τότε λοιπόν, δεν παρασύρθηκα να πω ότι θα γίνει. Γιατί ξέρω τις διαστάσεις του ζητήματος. Όμως στο Δρέπανο, που το δίκτυο περνάει από μέσα, είπαμε καθαρά και ρητά ότι θα γίνει τηλεθέρμανση.
Η μεγάλη υπόσχεση που έδωσα ήταν ότι αύριο εγώ και ο συνδυασμός, οι άνθρωποι που σήμερα αποτελούμε δημοτική ομάδα, θα είμαστε εδώ μαζί σας στα εύκολα και στα δύσκολα, στα μικρά και στα μεγάλα’. Αυτό θα το τηρήσω. Από κει και πέρα ενδεχομένως να έδωσα κάποιες ελπίδες. Αυτό που θα κάνω αν κάποια πράγματα δεν πάνε όπως τα υπολόγιζα και όπως τα είπα, είναι ότι δε θα διστάσω να το πω στον κόσμο και να εξηγήσω γιατί δεν πήγαν έτσι όπως περίμεναν. Αν έκανα λάθος, θα το παραδεχτώ, θα βγω στον κόσμο και θα μιλήσω ανοιχτά. Οι πολίτες, πιστεύω, καταλαβαίνουν. Αρκεί να τους μιλάμε και να τους εξηγούμε.
Είναι δύσκολο αν δε βιώσεις κάτι ο ίδιος, να μπεις στη θέση του άλλου. Νομίζω ότι αυτό που αξίζει σε αυτόν που δεν έχει κερδίσει τις εκλογές, είναι η αναγνώριση του αγώνα που έδωσε. Η αναγνώριση του γεγονότος ότι εκτέθηκε. Γιατί κάποιοι από τους υποψηφίους ήξεραν από την αρχή ότι δε εκλέγονταν. Όμως εξέθεσαν τον εαυτό τους. Μπήκαν στην κρίση των συμπολιτών τους. Δεν είναι εύκολο πράγμα αυτό. Πολλοί προτιμούν την ασφάλεια του σπιτιού, της δουλειάς, της καφετέριας. Άρα πρέπει να αναγνωρίσουμε αυτή τη διάθεση της συμμετοχής, της προσφοράς στα κοινά και της έκθεσης του εαυτού τους που είναι πολύ σπουδαία. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να βγει απ’ τον απόηχο μιας εκλογικής αναμέτρησης.
Είμαι οπαδός ενός ρητού που λέει «ποτέ μη λες ποτε», ότι δηλαδη ‘εγώ δεν κινδυνεύω από αυτά’. Ελπίζω όμως και εύχομαι -και ίσως η πορεία μου να συνηγορεί υπέρ αυτού- ότι δε θα υποκύψω σ’ αυτούς τους πειρασμούς και σ’ αυτά τα πάθη.
Ναι, κάποιες… γιατί υπάρχουν και δύσκολες αποφάσεις, και δύσκολες στιγμές, στιγμές που πρέπει να στενοχωρήσεις φίλους σου… Σ’ αυτές τις περιπτώσεις έχω όμως την απάντηση. Και τη λέω μόνος μου στον εαυτό μου: «Δε μπήκες με το ζόρι σ’ αυτή τη διαδικασία. Ήταν προσωπική επιλογή να το κάνεις αυτό». Μόνος μου θέλησα να εκθέσω τον εαυτό μου, να εκλεγώ, να ζητήσω την ψήφο των συμπολιτών μου, και να μπω εδώ μέσα. Κι αυτό είναι το κόστος της απόφασής μου. Εγώ είμαι υπεύθυνος και κανένας άλλος. Με αυτό τον τρόπο το ξεπερνάω…
24.Έχει μοναξιά η κορυφή;
Ναι. Έχει…
Ολες οι απαντήσεις ήταν πραγματικές , αληθινες. Εξάλλου, αύριο μεθαύριο πάλι εδώ θα είμαστε. Το τι πιστεύω για τον τόπο είναι αποτυπωμένο και σε ομιλίες μου. Υπάρχει επίσης μια προσωπική διαδρομή πολλών ετών όπου άνθρωποι με ξέρουν και μπορούν να κρίνουν. Οι φίλοι μου γνωρίζουν τι μουσική ακούω, αν διάβαζα παλιά. Είμαι απ’ τους ανθρώπους που και σε άλλες περιπτώσεις ξανοίχτηκα με ειλικρίνεια και δε μου αρέσει να κρύβομαι πίσω από το δάχτυλό μου…
Ημερομηνία: 20 Ιανουαρίου 2011
Ημερομηνία: 10 Φεβρουαρίου 2011
Προκλητικός έως και παιγνιώδης ο τίτλος, και σίγουρα κομμάτι ενός γενικότερου χρονικού που χαρακτηρίζει τη Δυτική Μακεδονία και την ίδια την Ελλάδα στα χρόνια του μνημονίου. Τόσο σοβαρά νομίζω πως είναι τα πράγματα.
Αν εκλάβουμε λοιπόν, γιατί έτσι κατά τη γνώμη μας πρέπει, ¨τα χρόνια του μνημονίου¨ σαν την χρονική εκείνη συγκυρία που πρέπει επιτέλους να αντιμετωπίσουμε τα ζητήματα της πατρίδας μας, του τόπου μας, με ορθολογισμό, με υπευθυνότητα, με προοπτική, παίρνοντας υπ΄ όψιν την διεθνή εμπειρία και πρακτική, τότε ναι, είναι μια ευκαιρία να διατυπώσουμε με ειλικρίνεια τις απόψεις μας για το θέμα του τίτλου.
Έχουμε λοιπόν και λέμε:
Ποιος μπορεί επίσης να ισχυριστεί ότι στο πλαίσιο της εξοικονόμησης πόρων (¨ στα χρόνια του μνημονίου¨ γαρ) πρέπει να καταργηθούν – κλείσουν όλα τα περιφερειακά – μικρά τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα. Ιδρύματα που σε κάποιες περιπτώσεις αντιμετωπίζουν προβλήματα υποδομών και ίσως, και στελέχωσης; Αν όμως αυτό είναι το μοναδικό – κυρίαρχο ζήτημα, τότε δεν θα πρέπει να προβληματιζόμαστε σε μερικά χρόνια αν η Αττική είναι τα 2/3 της πατρίδας μας;
Θα μπορούσα ίσως να διολισθήσω και σε ακαδημαϊκής φύσης ερωτήματα όμως υπάρχουν αρμοδιότεροι να μιλήσουν γι’ αυτό. Άνθρωποι σοβαροί, που επί χρόνια διακονούν την τριτοβάθμια εκπαίδευση και έχουν αποδείξει έμπρακτα με την προσήλωση τους και την προσφορά τους το πραγματικό τους ενδιαφέρον.
Θεωρώ όμως ως μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία τη συζήτηση για το θέμα της εκπαίδευσης, ώστε να κατατεθεί γόνιμος προβληματισμός, τόσο για την χωροταξική διάταξη όσο και για το χάρτη της εκπαίδευσης που στη χώρα μας χρήζει ανασχεδιασμού.
Σ΄ αυτή την κριτική σ΄ αυτή την βάσανο θα μπουν και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Δυτ. Μακεδονίας. Δεν είναι βέβαια λόγος να εξαιρεθούν ούτε η μακραίωνη παράδοση της Κοζάνης στην εκπαίδευση (¨Σχολή της Κοζάνης¨ μέσα 17ου αιώνα) ούτε η μακρόχρονη παρουσία του ΤΕΙ στην πόλη μας ( πλησιάζει τα 40 έτη παρουσίας και εξέλιξης ) ούτε βέβαια οι μεγάλες και μακροχρόνιες προσπάθειες που κατέβαλε η πόλη και η περιοχή για να ιδρυθεί το Πανεπιστήμιο της Δυτ. Μακεδονίας. Πολύ περισσότερο δεν είναι λόγος να εξαιρεθούν απ΄ αυτήν την διαδικασία το γεγονός ότι αυτή η πόλη επί χρόνια αγκάλιασε και στήριξε αυτά τα δυο εκπαιδευτικά ιδρύματα και τα βοήθησε να φτάσουν στο σημείο που σήμερα βρίσκονται (Ο Δήμος ήταν πρωτεργάτης στην ίδρυση του Πανεπιστημίου Δυτ. Μακεδονίας, σε κτίρια ιδιοκτησίας του περίπου 3000 τ.μ. φιλοξενείται η διοίκηση και το εκπαιδευτικό του έργο, μια σειρά από μελέτες εκπονήθηκαν απ΄ τα ιδρύματα για λογαριασμό του Δήμου, διάφορες συνεργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη, έχει διασυνδέσει και τα δύο ιδρύματα με οπτική ίνα, χρηματοδοτεί την αστική συγκοινωνία στο ΑΕΙ, παραχώρησε οικόπεδο στο ΤΕΙ για εστίες ενώ διευκόλυνε τα μέγιστα για το οικόπεδο του Πανεπιστημίου με την παραίτηση – παραχώρηση της ιδιοκτησίας του, ενώ στάθηκε δίπλα και στα δύο ιδρύματα σε κάθε φάση της εξέλιξης τους.)
Όμως οι άνθρωποι ( πολιτικοί και τεχνοκράτες ) που θα ασχοληθούν με τα ζητήματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και θα διατυπώσουν το νέο σχέδιο ανάπτυξης της, η υπεύθυνη πολιτεία, οι κάθε είδους υπεύθυνοι πρέπει να μπουν στον κόπο και να εξετάσουν και να μας πουν:
Πως συνδυάζεται η επιλογή για συνέχιση του ενεργειακού χαρακτήρα της περιοχής με τα εκπαιδευτικά μας ιδρύματα;
Στηρίζουμε το ρόλο της Δυτ. Μακεδονίας σαν άξονα πύλης εξόδου προς τα ΝΔ Βαλκάνια;
Πως μια περιοχή που για χρόνια βασίστηκε στην κρατική δραστηριότητα μπορεί να στραφεί και να αναπτύξει την επιχειρηματικότητα, την εξωστρέφεια, την καινοτομία;
Ποιος είναι ο ρόλος των εκπαιδευτικών μας ιδρυμάτων, στο κραυγαλέο αναπτυξιακό αδιέξοδο που έχει περιέλθει η περιοχή δεδομένης και της συρρίκνωσης της λιγνιτικής συνεισφοράς στο ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας μας;
Πως τελικά φαντάζονται την περιοχή μας την Κοζάνη, την Δυτ. Μακεδονία οι υπεύθυνοι πολιτικοί ταγοί του τόπου μετά από 40 χρόνια, ποιο είναι το μέλλον που επιφυλάσσουν στην περιοχή;
Αυτό που ισχυρίζομαι λοιπόν διατυπώνοντας όλα τα παραπάνω ερωτήματα, είναι πως τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Δυτικής Μακεδονίας, της Κοζάνης το ΤΕΙ Δυτ. Μακεδονίας και το Πανεπιστήμιο Δυτ. Μακεδονίας, το καθένα με τον διακριτό ρόλο όπως η πολιτεία τον ορίζει για τα ΤΕΙ και τα Πανεπιστήμια, είναι απαραίτητα συστατικά στοιχεία για την επιβίωση της Δυτ. Μακεδονίας, απαραίτητα συστατικά στοιχεία προκειμένου να χαραχτεί μια νέα αναπτυξιακή πορεία για την Δυτ. Μακεδονία. Είναι απαραίτητο λοιπόν να στηριχτούν – αναπτυχθούν – ενισχυθούν μέσα σε μια λογική αναδιάταξης του εκπαιδευτικού δυναμικού της πατρίδας μας, μέσα σε μια προσπάθεια επαναχάραξης του χάρτη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην πατρίδα μας.
Η ενίσχυση – ανάπτυξή τους θα πρέπει να γίνει μακριά από τα λάθη του παρελθόντος. Μιλάμε για Πανεπιστήμιο, μιλάμε για Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, μιλάμε για ακαδημαϊκή κοινότητα μιλάμε για ολοκληρωμένες σχολές, μιλάμε για ένα χώρο όπου θα ανθίζει η γνώση, η καινοτομία, η ανάπτυξη, η ελεύθερη σκέψη, η τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σ΄ αυτήν την λογική δεν έχουν θέση οι πρακτικές της πολυδιάσπασης που το μόνο που καταφέρνουν είναι να αποδυναμώνουν το εγχείρημα συνολικά. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να συνεχίσουμε στα χνάρια των λαθών του παρελθόντος.
Βεβαίως θα ισχυριστεί κάποιος έγιναν επενδύσεις, κατασκευάστηκαν κτίρια (Γρεβενά, Καστοριά), να μην πάνε χαμένα όλα αυτά. Βεβαιότατα ¨ στην εποχή του μνημονίου¨ δεν έχουμε την πολυτέλεια αυτή. Μπορούν να βρεθούν τρόποι αξιοποίησης μπορούν να βρεθούν άλλες δραστηριότητες που να φιλοξενηθούν εκεί. Δεν είναι δυνατόν όμως να προβάλλονται και να ενισχύονται αιτήματα και διεκδικήσεις που η ικανοποίηση τους υποσκάπτει – ακυρώνει το ίδιο το Πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ.
Η ευρωπαϊκή εμπειρία, σ΄ ότι αφορά την ίδρυση – ανάπτυξη περιφερειακών τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι μεγάλη και σημαντική. Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε ξανά την Αμερική. Η Δυτική Μακεδονία, η Κοζάνη έχουν αποδείξει έμπρακτα και διαχρονικά την στήριξή στα τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα και την αγάπη με την οποία τα αγκάλιασαν.
Η πολιτεία, απ΄ την δική της πλευρά ας πράξει το χρέος της.
Εμείς απ΄ την πλευρά μας ας κάνουμε το δικό μας.
Ας υποστηρίξουμε την ανάπτυξη των τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών μας ιδρυμάτων. Ας τρέξουμε διαδικασίες που είναι κολλημένες εδώ και χρόνια. Ας αγκαλιάσουμε, ακόμη περισσότερο, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα τους καθηγητές τους φοιτητές. Ας μη χάσουμε άλλο χρόνο. Αρκετός χάθηκε μέχρι σήμερα.
Ημερομηνία: 12 Απριλίου 2011
Στη σημερινή ζοφερή πραγματικότητα, με την αβεβαιότητα και το άγχος να κυριαρχούν σε κάθε ατομική και ομαδική έκφραση του κοινωνικού συνόλου, ο προβληματισμός και κυρίως η ευθύνη ανάγονται σε κυρίαρχα σημεία, για ένα Δημόσιο Πρόσωπο όταν τοποθετείται σε θέματα ιδιαίτερης σημασίας και πολυπλοκότητας όπως αυτό της προστασίας, της ανάδειξης και της ανάπτυξης της παραλίμνιας ζώνης Πολυφύτου. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχόλησε και απασχολεί διαχρονικά την περιοχή με συζητήσεις, προβληματισμούς αλλά και δράσεις προκειμένου να ξεκινήσει επιτέλους η πολυπόθητη ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.
Παρακολουθώντας προσεκτικά, συζητήσεις που έγιναν, μελέτες που εκπονήθηκαν, αλλά και τα έργα που έγιναν και χωρίς να υπάρχει καμία διάθεση απαξίωσης θεωρώ ότι υπάρχει ένα τεράστιο κενό, όσον αφορά την ανάπτυξη της παραλίμνιας ζώνης, το οποίο συνίσταται στο ότι δεν καταφέραμε σαν περιοχή να αποτυπώσουμε, να αναδείξουμε, να αποκτήσουμε, και να συμφωνήσουμε σε έναν κοινό στόχο. Πολλές μελέτες αναλώθηκαν στην καταγραφή απαραίτητων έργων για την περιοχή χωρίς να αποτυπώνουν, χωρίς να αναδεικνύουν τον τελικό στόχο, το όραμα και κυρίως τον τρόπο και την μεθοδολογία για την πρακτική μετουσίωση του ζωτικού αυτού εγχειρήματος για την αναπτυξιακή στροφή της περιοχής μας σε νέους τομείς και νέες κατευθύνσεις. Πράξη και συντονισμένη δράση που μπορούν να βγάλουν την περιοχή από το αναπτυξιακό αδιέξοδο που βιώνει, με σταθερά και σταδιακά βήματα και την προϋπόθεση της επίδειξης της απαιτούμενης σοβαρότητας από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Καθίσταται λοιπόν αναγκαίο, απαραίτητο θα έλεγα, να ξεκινήσει μια ουσιαστική συζήτηση μακριά από σκοπιμότητες, έξω από αποσπασματικές ή ωφελιμιστικές πρακτικές με μοναδικό γνώμονα το μέλλον της περιοχής και των παιδιών μας. Ως Δήμαρχος Κοζάνης, με τη νέα γεωγραφική διάσταση, προτίθεμαι να «ανοίξω» το θέμα ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΑ ΖΩΝΗ, από μια άλλη σκοπιά, δίνοντας τόσο μια νέα διάσταση όσο και την ιδιαίτερη βαρύτητα που απαιτείται, αναλαμβάνοντας την πρωτοβουλία και την ευθύνη για την υιοθέτηση νέων κανόνων και αντιλήψεων στον αναγκαίο και συνάμα επίκαιρο επιχειρούμενο «διάλογο».
Στο πιθανό ερώτημα της αναγκαιότητας μιας τέτοιας πρωτοβουλίας η απάντηση έρχεται αυτόματα ως φυσικό συνεπακόλουθο της σκληρής και ωμής πραγματικότητας για την περιοχή μας. Αναμφίβολα η σκοπιμότητα αναφορικά με την προώθηση και την υλοποίηση ενός συνολικού σχεδίου για την αναπτυξιακή δυνατότητα και δυναμική της Παραλίμνιας ζώνης, βασισμένου σε σωστό προγραμματισμό και σχεδιασμό μπορεί να αποτελέσει την απαρχή για τη σταδιακή απεξάρτηση του αναπτυξιακού μοντέλου της περιοχής από τη μονομέρεια και τη μονοπωλιακή δραστηριότητα της ΔΕΗ και τη στροφή του σε ήπιες μορφές ανάπτυξης φιλικές προς το περιβάλλον με άμεσες θετικές επιπτώσεις τόσο τοπικά όσο και περιφερειακά.
Για να επιτευχθεί όμως η νέα αναπτυξιακή πορεία για την παραλίμνια περιοχή πρέπει να οριοθετηθούν και να καθοριστούν τα βασικά χαρακτηριστικά και στοιχεία της περιοχής, τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα καθώς και οι όροι , οι στόχοι και οι προτεραιότητες για την αναπτυξιακή της πορεία. Πρέπει απλά ερωτήματα όπως το τι να συναρτώνται άμεσα με το γιατί το πώς το ποιος και το πότε.
Οριοθετώντας τη συζήτηση γύρω από την επιδιωκόμενη ανάπτυξη ένα από τα σημαντικότερα ίσως στοιχεία, σύμφωνα με τη δική μου άποψη και προσέγγιση είναι ότι δεν πρέπει να μιλάμε μονοσήμαντα για ανάπτυξη της λίμνης Πολυφύτου αλλά για την ανάπτυξη όλου του λιμναίου οικοσυστήματος που έχει δημιουργηθεί κατά μήκος του Αλιάκμονα ποταμού, από την Βέροια μέχρι και τον Ιλαρίωνα με τη συστοιχία των 5 λιμνών ( Μακροχώρι, Σφηκιά, Ασώματα, Πολύφυτο και από το δεύτερο εξάμηνο του 2012, την λίμνη του Ιλαρίωνα). Πρόκειται για τις 5 λίμνες που δημιουργούνται από τα αντίστοιχα φράγματα της ΔΕΗ, και τους 5 υδροηλεκτρικούς σταθμούς, που σηματοδοτούν την παραγωγή ενέργειας με φιλικό τρόπο στο περιβάλλον.
Η λίμνη Πολυφύτου όντας η μεγαλύτερη από τις πέντε, και παρουσιάζοντας την μεγαλύτερη πληθυσμιακή συγκέντρωση στην λεκάνη της, κατέχει δεσπόζουσα θέση, όμως ο συνδυασμός και η συνολική ανάπτυξη όλων των λιμνών κατά μήκος του ρου του ποταμού Αλιάκμονα διαδεχόμενη η μία την άλλη αποτελεί ένα μοναδικό λιμναίο οικοσύστημα δημιουργώντας τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους σε ένα σπάνιο φαινόμενο στον ελληνικό χώρο από αυτή την άποψη.
Η ανάπτυξη των λιμνών, τεχνητών και φυσικών στην Ελλάδα σε σχέση με το εξωτερικό, παρουσιάζει εγγενείς διαφοροποιήσεις και προκλήσεις. Στο εξωτερικό πολλές από τις δραστηριότητες που συνήθως αναπτύσσονται στις παραλίμνιες περιοχές, είναι θερινές δραστηριότητες, οι οποίες στον Ελλαδικό χώρο κατευθύνονται σε θαλάσσιους προορισμούς. Αντίθετα στο εξωτερικό οι λίμνες υποκαθιστούν τη θάλασσα, οπότε πιο εύκολα γίνονται πόλος έλξης για θερινές δραστηριότητες.
Σημαντική πρόκληση αποτελεί επίσης το γεγονός ότι συνήθως οι δραστηριότητες που προβλέπονται είναι εξωτερικού χώρου βασιζόμενες στην επαφή με τη φύση, περιορίζοντας έτσι την ωφέλιμη περίοδο για την προσέλκυση επισκεπτών, με άμεση οικονομική επίπτωση στην περίπτωση που δεν υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές δραστηριοτήτων.
Όλα αυτά, ίσως και άλλα τα οποία παρέλειψα ή δεν γνωρίζω, καταδεικνύουν ότι η περιοχή παρουσιάζει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που μπορούν να την καταστήσουν πόλο έλξης μιας ευρύτερης περιοχής, που μπορεί να μην είναι μόνο η Δυτική Μακεδονία, αλλά ολόκληρη η Μακεδονία και γιατί όχι και η υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά και τα Βαλκάνια και την Ευρώπη.
Για να μπορέσουμε όμως να κάνουμε το πρώτο και ίσως το σημαντικότερο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση πρέπει να συνειδητοποιήσουμε επιτέλους, ότι δεν αρκεί να καταγράφουμε τις επιθυμίες μας δεν αρκεί να καταγράφουμε τις ανάγκες μας, αλλά πρέπει να κάνουμε ένα ρεαλιστικό σχέδιο αποφεύγοντας σπατάλες πόρων και ενέργειας, που θα οδηγήσει στην ανάπτυξη την ευρύτερη περιοχή. Ένα σχέδιο με ξεκάθαρο στόχο που δεν μπορεί να είναι άλλος παρά «Η Δημιουργία του Μύθου». Η προσέγγιση και η αντιμετώπιση του θέματος της ανάπτυξης των παραλίμνιων περιοχών ως συνολικό «προϊόν» με έμφαση στη συμπληρωματικότητα των δράσεων και τη συνέργεια των προτεινόμενων παρεμβάσεων στοχεύοντας στην διαμόρφωση κοινής κουλτούρας στο πλαίσιο ενός καινούριου μοντέλου ανάπτυξης για τις παραλίμνιες περιοχές βασισμένου στη συμμετοχή, ενημέρωση, και ευαισθητοποίηση των κατοίκων τους.
Για την επίτευξη του στόχου αυτού απαιτείται ευρύτερη συνεννόηση, μια μορφή κοινωνικής συμφωνίας στο στόχο. Όλοι οι φορείς (αυτοδιοικητικοί, πολιτιστικοί, παραλίμνιοι, αθλητικοί, φυσιολατρικοί κ.ά.) αλλά και οι κάτοικοι της περιοχής, να πιστέψουμε στην περιοχή, να πιστέψουμε στο δυναμικό της. Να αλλάξουμε τον τρόπο σκέψης και λειτουργίας μας συνειδητοποιώντας ευθύνες δικαιώματα και υποχρεώσεις, ο καθένας από την δική του σκοπιά. Σε όλο το ρου του Αλιάκμονα, που χαρακτηρίζεται, ως η διαδρομή των Μακεδόνων από την Άνω Μακεδονία προς την θάλασσα, να καλλιεργήσουμε τη δημιουργία του μύθου, που είναι αναγκαία για να αρχίσει η περιοχή να αναδεικνύεται και να προσελκύει επισκέπτες.
Όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς πρέπει να αποκτήσουμε κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη της περιοχής και την τεράστια δυναμική που προσφέρει. Μια συμπόρευση που θα μας οδηγήσει ενδεχομένως στην δημιουργία ενός φορέα, ο οποίος θα αποτελείται κατά βάση από τους 5 Δήμους που συνθέτουν το αυτοδιοικητικό τοπίο της περιοχής που περιέγραψα, δηλαδή τους Δήμους Βέροιας, Κοζάνης, Σερβίων-Βελβεντού, Δεσκάτης και Γρεβενών, και που θα είναι η κινητήριος δύναμη, ο μοχλός διεκδίκησης και πίεσης αλλά και ο μοχλός ανάπτυξης για την αξιοποίηση πόρων και χρηματοδοτικών εργαλείων.
Τέλος το σημαντικότερο βήμα είναι όλος αυτός ο μύθος να αποτυπωθεί σε ένα master plan, που θα αποτελεί το σχέδιο ελπίδας προοπτικής και ανάπτυξης για την περιοχή μας. Ένα master plan που αφού θα αναλύει τα γεωγραφικά, χωροταξικά, περιβαλλοντικά και πολεοδομικά χαρακτηριστικά της περιοχής στο σύνολό τους, τις υπάρχουσες και δρομολογούμενες υποδομές, το ιδιοκτησιακό, διοικητικό και νομικό καθεστώς, την περιβαλλοντική διάσταση των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται στην περιοχή καθώς και την αναγνώριση νέων και αναγκαίων συμπληρωματικών δραστηριοτήτων και υποδομών, θα διατυπώνει προτάσεις για την οργάνωση και διαχείριση των επιχειρούμενων πρωτοβουλιών. Θα δρομολογεί τις αναγκαίες ενέργειες ωρίμανσης μελετών και έργων και ένα συνολικό χρονοδιάγραμμα για την ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.
Ένα πράγμα όμως πρέπει να είναι ξεκάθαρο. Τι θέλουμε να κάνουμε και με ποιον τρόπο. Η περίπτωση της ανάπτυξης της συστοιχίας των λιμνών, της παραλίμνιας δραστηριότητας, είναι κάτι που ούτε μόνο του μπορεί να γίνει από το δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα, ούτε μπορεί να ολοκληρωθεί σε βάθος μιας δημοτικής περιόδου, σε βάθος μιας πενταετίας ή ακόμα και σε βάθος μιας προγραμματικής περιόδου, ενός κοινοτικού πλαισίου στήριξης.
Είναι ένα έργο που δεν μπορεί να υλοποιηθεί εάν δεν προσελκύσει ιδιωτικά κεφάλαια. Δεν μπορεί να προχωρήσει εάν δεν υπάρχει ένα συνολικό σχέδιο που να οργανώνει μια σειρά δράσεων και πρωτοβουλιών σε βάθος 20ετίας. Αυτό το σχέδιο δεν μπορεί να προχωρήσει εάν δεν το δούμε σαν ένα παζλ, όπου ο καθένας με τα δικά του μέσα, με τους δικούς του πόρους θα συμβάλλει στην ανάπτυξη της περιοχής. Όμως προϋπόθεση όλων αυτών είναι να υπάρχει το master plan, ως οδηγός, ώστε η συμβολή του καθένα μας στην δημιουργία αυτού του παζλ, να οδηγήσει κάποτε σε μια ολοκληρωμένη εικόνα που θα αποτυπώνει αυτό που επιθυμούμε. Μια εικόνα όπου δεν θα έχει συγκρουόμενες χρήσεις, αλλά αλληλοσυμπληρούμενες, μια εικόνα που θα περιλαμβάνει δράσεις και επενδύσεις που θα συμβάλλουν πραγματικά και ουσιαστικά στην ανάπτυξη του τόπου και τις ευρύτερης περιοχής.
Αυτό λοιπόν κατά τη γνώμη μου πρέπει να είναι το πρώτο αποφασιστικό βήμα για την ανάπτυξη της περιοχής. Η εκπόνηση ενός σχεδίου που θα αποβλέπει στην ολοκληρωμένη και πολύπλευρη ανάπτυξη της ζώνης του λιμναίου οικοσυστήματος σε όλο τον ρου του Αλιάκμονα.
Ένα σχέδιο που πρέπει να εκπονηθεί με συλλογικές διαδικασίες ώστε να αποτυπώνει την κοινή βούληση, τον στόχο και το όραμα για το αύριο αυτής της περιοχής. Ένα σχέδιο που θα αποτελεί δημιούργημα μας αλλά ταυτόχρονα θα μας υπερβαίνει όλους.
Ημερομηνία: 19 Απριλίου 2011
Τους τελευταίους μήνες η συζήτηση για το επίπεδο των υπηρεσιών υγείας που απολαμβάνουμε σαν Κοζανίτες, σαν Δυτικομακεδόνες βρίσκεται στο επίκεντρο.
Δικαίως γιατί η συζήτηση αυτή αφορά την υγεία το σημαντικότερο αγαθό κάθε ανθρώπου, και βέβαια την χαμηλή παροχή υπηρεσιών υγείας των δημόσιων νοσοκομειακών μονάδων της περιοχής. Χαμηλή παροχή υπηρεσιών που οριοθετείται απ΄ την υπολειτουργία ή και το κλείσιμο κλινικών ή και μονάδων.
Και βέβαια η συζήτηση αυτή αφορά όλους τους πολίτες της Δυτικής Μακεδονίας και ανάμεσα σ΄ αυτούς εκείνους που καλούνται να παίρνουν αποφάσεις σε τοπικό ή σε εθνικό επίπεδο διεκδικώντας ή καθορίζοντας τα τεκταινόμενα στον τόπο αυτό.
Αυτή η συζήτηση εδώ στην Κοζάνη μας αφορά πολύ περισσότερο, αφού η ίδρυση του Μαμάτσειου Νοσοκομείου οφείλεται κυρίως στους ευεργέτες Κων/νο Μαμάτσιο και Στάμκο Αναστάσιο, στους απόδημους Κοζανίτες και στον αγώνα του Δημάρχου Αστερίου Τέρπου.
Οι δωρεές και η προσπάθεια όλων των προαναφερομένων οδήγησε στην θεμελίωση του Μαμάτσειου Νοσοκομείου το 1954. Πολλά, πάρα πολλά, άλλαξαν από τότε .
Το Μαμάτσειο σήμερα μετά τις επεκτάσεις του ασφυκτιά. Ασφυκτιά από την χωροθέτησή του μέσα σε πυκνοδομημένη περιοχή στον αστικό ιστό. Ασφυκτιά από την έλλειψη ζωτικού χώρου μέσα στο οικόπεδό του, που καθιστά απαγορευτική την οποιαδήποτε σκέψη για επέκτασή του. Ασφυκτιά από τους πολίτες που εξυπηρετεί, αφού είναι ο πόλος αναφοράς για τους πολίτες τουλάχιστον 3 δήμων (Κοζάνης, Σερβίων – Βελβεντού και Βοϊου) παρέχοντας υπηρεσίες στο μεγαλύτερο πληθυσμιακά μέρος από τα νοσοκομεία της Δυτικής Μακεδονίας.
Είναι εν τέλει μία υποδομή που έκλεισε τον κύκλο ζωής της σαν υποδομή παροχής υπηρεσιών υγείας δευτεροβάθμιου επιπέδου και συνεπώς κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί με σοβαρά επιχειρήματα, ότι δεν είναι απολύτως αναγκαίο ένα νέο νοσοκομείο στην Κοζάνη.
Ας επανέλθουμε όμως στη συζήτηση κι ας προσπαθήσουμε να την οριοθετήσουμε.
Σε ότι αφορά την περιοχή μας, δυστυχώς, το επίπεδο ικανοποίησης το ζούμε καθημερινά γύρω μας.
Οι κλειστές κλινικές, τα υποστελεχομένα νοσοκομεία, τα άτυχα περιστατικά που οδηγούν σε απώλειες ζωών, δημιουργούν μια έκδηλη κατάσταση ανησυχίας σ΄ όλη την κοινωνία και ανύπαρκτο επίπεδο ικανοποίησης απ΄ το επίπεδο υπηρεσιών υγείας που απολαμβάνουμε.
Περίπου το 10% του ΑΕΠ κάθε χρόνο κατευθύνεται σε δαπάνες υγείας ( και δεν καταγράφονται τα ¨μαύρα¨), ενώ την περίοδο 2000-2007 το ποσοστό αύξησης των δαπανών υγείας στη χώρα μας ήταν σχεδόν διπλάσιο απ΄ αυτό των χωρών του ΟΟΣΑ.
Και όλες αυτές τις δαπάνες τις πληρώνουμε κυρίως απ΄ την τσέπη μας. Στην Ελλάδα η ιδιωτική δαπάνη είναι 47% των συνολικών δαπανών υγείας, όταν στις χώρες του ΟΟΣΑ η αντίστοιχη ιδιωτική είναι μόνο 27%.
Άρα το σύστημα υγείας που έχουμε δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό, ούτε οικονομικό ας το σημειώσουμε και αυτό, και κυρίως είναι κοινωνικά άδικο.
Συνεπώς πληρώνουμε πολλά για να έχουμε την υγεία μας, τα πληρώνουμε όλο και περισσότερο απ΄ την τσέπη μας, το δημόσιο σύστημα υγείας συνεχώς υποχωρεί, αφήνοντας χώρο για τον ιδιωτικό τομέα και βέβαια δεν απολαμβάνουμε καθόλου καλές υπηρεσίες υγείας.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο λοιπόν το συμπέρασμα της πρόσφατης μελέτης του ΟΟΣΑ ¨ Η υγεία με μια ματιά¨ ( Health at a glance) ότι : οι υψηλές δαπάνες για την υγεία δεν συνεπάγονταν απαραιτήτως καλές υπηρεσίες υγείας.
Αυτό είναι λοιπόν το περιβάλλον που ισχύει για την υγεία στην χώρα μας, αυτό είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο πρέπει να δούμε και το θέμα της υγείας στην περιοχή. Αν σ΄ αυτό προσθέσουμε και την ιδιαίτερα δυσμενή συγκυρία που βιώνει η χώρα μας, θα έχουμε όλη την εικόνα.
Και δεν επισημαίνω την δυσμενή οικονομική συγκυρία σαν αρνητικό παράγοντα, γιατί στις δύσκολες κοινωνικοοικονομικές περιστάσεις παίρνονται και οι σημαντικές αποφάσεις που τέμνουν : εξαρτήσεις, συνήθειες, παραγοντισμούς, ανορθολογισμούς κτλ.
Προκειμένου λοιπόν να οδηγηθούμε σ΄ ένα συμπέρασμα θα διατυπώσουμε τρία ερωτήματα.
Μπορούμε θαρρώ εύκολα να συμφωνήσουμε πως για τον πληθυσμό των 300.000 κατοίκων ( αλήθεια θα είναι τόσος και μετά την απογραφή του 2011;), με τον μηδενισμό των αποστάσεων μεταξύ των αστικών κέντρων, 5 νοσοκομεία εξοπλισμένα – στελεχωμένα, δεν είναι δυνατόν να έχουμε. Είναι ανάγκη λοιπόν να ξεφύγουμε απ΄ τις επιλογές του παρελθόντος που για να συντηρηθούν μετερχόμαστε διαφόρων ειδών ¨ τονωτικές ενέσεις¨ (τα χαρακτηρίζουμε σαν ¨παραμεθόρια¨ για να έχουμε ιδιαίτερα κίνητρα και να προσελκύσουν πιο εύκολα ιατρικό προσωπικό).
Και στο σημείο αυτό εύκολα μπορούμε να συμφωνήσουμε. Ο κόμβος της Εγνατίας στα Κοίλα είναι ένα σημείο εύκολα και γρήγορα προσβάσιμο. Ένα σημείο που οι κάτοικοι του Δήμου και της ευρύτερης περιοχής, καθώς και οι χρήστες της Εγνατίας οδού μπορούν εύκολα να προσεγγίσουν χωρίς τις καθυστερήσεις που συνεπάγεται η είσοδος στο κέντρο της Κοζάνης.
Και επιπλέον στην περιοχή υπάρχουν όλες οι απαραίτητες δημόσιες εκτάσεις που μπορούν να φιλοξενήσουν το νέο ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ.
Αποφεύγω να το χαρακτηρίσω Νομαρχιακό ή όπως αλλιώς. Αυτό κατά την γνώμη μου είναι το δευτερεύον. Το πρωτεύον είναι να γίνει ένα ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ που να παρέχει ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΕΣ υπηρεσίες. Το αν αυτό μπορεί να μετεξελιχθεί στη συνέχεια, είναι ένα ζήτημα που θα το αναδείξει η ίδια η ζωή.
Είμαι ο τελευταίος που θα τολμούσα να προτείνω επιλογές που δεν παίρνουν υπ΄ όψιν τους την δύσκολη οικονομική κατάσταση που βιώνει η χώρα. Ιδίως μια χρονική στιγμή που έχουμε ανάγκη και το τελευταίο ευρώ.
Όμως η διάσταση αυτή κάποιους μας απασχολούσε διαχρονικά. Κάποιους απ΄ τους υπηρετούντες το Εθνικό σύστημα υγείας, θα πρέπει να τους απασχολεί ακόμη περισσότερο, γιατί ήξεραν από μέσα την κατασπατάληση ανθρώπινου δυναμικού και πόρων που συνέβαιναν εδώ και χρόνια. Η κατασπατάληση πόρων που έγινε με επιλογές όπως π.χ. για κατασκευή νέων υγειονομικών μονάδων, που ήταν βέβαιο ότι δεν θα δούλευαν ποτέ. Όπως και το πάρτι που γινόταν τόσα χρόνια στο χώρο των φαρμάκων.
Σήμερα σ΄ όλα τα αστικά κέντρα η πρωτοβάθμια παροχή υπηρεσιών υγείας είναι ιδιαίτερα υποβαθμισμένη. Παρέχεται κατά κανόνα σε υποβαθμισμένες, μισθωμένες εγκαταστάσεις, επιβαρύνοντας την λειτουργία των υφιστάμενων Νοσοκομειακών μονάδων με περιστατικά που θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται από πρωτοβάθμιες μονάδες υγείας.
Η μετεξέλιξη λοιπόν των υφιστάμενων μονάδων σε αστικά πολυιατρεία, σε κέντρα υγείας αστικού τύπου, συγκεντρώνοντας διάσπαρτες υπηρεσίες παροχής υγειονομικών υπηρεσιών ( ΙΚΑ , πολυιατρείο ΔΕΗ κτλ) σε συνδυασμό με ένα ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ που θα παρέχει υγειονομικές υπηρεσίες αποκλειστικά δευτεροβάθμιου επιπέδου, είναι κατά την άποψη μου η μετεξέλιξη του υφιστάμενου υγειονομικού συστήματος, στην κατεύθυνση της αναβάθμισης των παρεχόμενων υπηρεσιών σ΄ όλους τους πολίτες.
Είναι βέβαιο ότι σήμερα δεν υπάρχουν λιμνάζοντα 100 ή 200 εκ € που περιμένουν πότε θα τα απορροφήσουμε για την κατασκευή ενός νέου ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ. Είναι όμως η κατάλληλη στιγμή να ξεκινήσουμε να μελετούμε το εγχείρημα αυτό.
Τέτοιου μεγέθους έργα απαιτούν χρονοβόρα ωρίμανση και αξιόλογο μελετητικό έργο. Οι πόροι για το σκοπό αυτό μπορούν να βρεθούν, ώστε το νέο ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ να μπορεί να υλοποιηθεί εκμεταλλευόμενο πόρους απ΄ το 5ο ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ (ή όπως αυτό θα ονομαστεί). Αρκεί να ξεκινήσουμε έγκαιρα. Αρκεί να ξεκινήσουμε σήμερα. Και αυτό μια προϋπόθεση έχει. Να συμφωνήσουμε στον στόχο. Να αποκτήσουμε μια συναντίληψη για το υγειονομικό μέλλον της περιφέρειας.
Αφήνοντας κατά μέρος προκαταλήψεις και τοπικισμούς και αναλογιζόμενοι μόνο τις ανάγκες των πολιτών στον τομέα της υγείας.
Όμως η συζήτηση αυτή πρέπει να ολοκληρωθεί σύντομα. Γιατί συζητήσεις χωρίς αποφάσεις δεν οδηγούν σε έργο. Μέχρι τότε θα μετρούμε απουσίες γιατρών, θα καταγράφουμε κλινικές να κλείνουν, θα συνεχίσουμε να μετράμε ανθρώπινες απώλειες δυστυχώς, και φυσικά πόρους. Πόρους βέβαια θα συνεχίσουμε να σπαταλούμε συνεχίζοντας να λειτουργούμε ένα ανορθολογικό υγειονομικό σύστημα.
Η περιοχή μας είναι πρωτοπόρος σε πολλά πράγματα στη χώρα μας. Ας τολμήσουμε να κάνουμε την ανατροπή και στον τομέα της υγείας.
Είναι απλός ο λογαριασμός του τι γλιτώνει η πολιτεία μόνο από την περιοχή μας, αν περικόψει την κατά κεφαλήν φαρμακευτική δαπάνη ( κάτι που είναι απόλυτα εφικτό, κατά 100 ευρώ).
Και βέβαια τις όποιες συγκρίσεις κάνουμε και τις όποιες αναλύσεις, δεν πρέπει να συγκρίνουμε μόνο τα νοσοκομεία μας, την διασπορά τους, το κόστος επένδυσης για άλλο νοσοκομείο, τα λειτουργικά τους κόστη και ούτω καθ΄εξής.
Επιβάλλεται να δούμε ολοκληρωμένα το θέμα της παροχής υπηρεσιών υγείας από τον δημόσιο τομέα συνολικά. Με αυτόν τον τρόπο και καλύτερη αξιοποίηση των υγειονομικών μονάδων θα έχουμε και εξοικονόμηση πόρων και καλύτερες υπηρεσίες υγείας.
Γιατί εν τέλει πρέπει να απαντήσουμε και σε ένα καίριο ερώτημα,
Θέλουμε αξιόπιστο δημόσιο σύστημα υγείας, θέλουμε τα νοσοκομεία μας να είναι ενδιάμεσοι σταθμοί στις ιδιωτικές υγειονομικές μονάδες των μεγάλων αστικών κέντρων; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό, δικαιολογεί και τις επόμενες επιλογές μας.
Ημερομηνία: 23 Αυγούστου 2011
Χωρίς αμφιβολία η πατρίδα μας τον τελευταίο 1,5 χρόνο διέρχεται μία πολύπλευρη κρίση. Μία κρίση που ξεκίνησε σαν οικονομική, έχει όμως μετεξελιχθεί σε βαθιά κοινωνική και πολιτική.
Η κατάσταση αυτή δεν αφήνει ανεπηρέαστη και την τοπική αυτοδιοίκηση, τόσο στο οικονομικό όσο και στο πολιτικό επίπεδο. Θυμίζω το πρόσφατο ποσοστό αποχής στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Στην οικονομική της διάσταση η κρίση στην τοπική αυτοδιοίκηση έχει ελάχιστη συνεισφορά στην κρίση χρέους της πατρίδας μας, αφού η συμμετοχή της στην οικονομική δραστηριότητα είναι ελάχιστη, συγκρινόμενη με την αντίστοιχη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Αυτοδιοίκησης.
Η κατάσταση αυτή βέβαια δεν σημαίνει ότι η τοπική αυτοδιοίκηση δεν πρέπει να συστρατευτεί στην γενικότερη κατεύθυνση περιορισμού ελλειμμάτων και εξορθολογισμού της δραστηριότητάς της. Στην κατεύθυνση αυτή, η αντίληψη ότι ο χρήστης υπηρεσιών της αυτοδιοίκησης πρέπει να αναλαμβάνει και μέρος του κόστους παραγωγής των υπηρεσιών, πρέπει να αποτελέσει κανόνα.
Η αποτύπωση των οικονομικών της αυτοδιοίκησης από το Υπουργείο Εσωτερικών το προηγούμενο διάστημα, είναι άδικη για την αυτοδιοίκηση. Ιδίως για την αυτοδιοίκηση εκείνη της ευθύνης, που ο όποιος δανεισμός της δεν τροφοδοτούσε λειτουργικά ελλείμματα αλλά αναπτυξιακές πρωτοβουλίες.
Στην Δυτική Μακεδονία, στον Δήμο Κοζάνης, όπου οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης ήταν ορατές χρόνια πριν, κάναμε την συνειδητή επιλογή, ο Δήμος να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προσπάθεια για ανάπτυξή του τόπου. Υλοποιήσαμε τα προηγούμενα χρόνια ένα
τεράστιο επενδυτικό έργο με πόρους του ΄Γ ΚΠΣ με προϋπολογισμό που ξεπερνά τα 86 εκατομμύρια ευρώ. Ήδη υλοποιούμε στα πλαίσια του ΕΣΠΑ (παρά την τεράστια υστέρηση του προγράμματος), έργα προϋπολογισμού άνω των 30 εκατομμύριων ευρώ. Το επενδυτικό αυτό έργο είχε προϋπόθεση και το κόστος ωρίμανσης έργων, το κόστος μελετών, το κόστος απαλλοτριώσεων, το κόστος αγοράς ακινήτων που καλύφθηκαν από ίδιους πόρους.
Η εικόνα όμως που αποτυπώθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών, είναι και παραπλανητική, αφού θεωρεί ως χρέος συμβάσεις χρηματοδοτούμενων έργων, ενώ αποσιωπούνται, οι αναγνωρισμένες υποχρεώσεις του κράτους προς την τοπική αυτοδιοίκηση, που είχαν ψηφιστεί με νόμο από τη βουλή.
Η παραπλανητική αυτή αποτύπωση οδήγησε στην καταστροφική υπουργική απόφαση που καθορίζει την διαδικασία για την εξασφάλιση της ισοσκέλισης του προϋπολογισμού των ΟΤΑ.
Καταστροφική, γιατί οδηγεί σε ύψη δανεισμού που είναι σχεδόν αδύνατον να εξασφαλιστούν από το χρηματοπιστωτικό σύστημα της πατρίδας μας, που όλοι ξέρουμε σε τι κατάσταση βρίσκεται. Καταστροφική, γιατί ο υψηλός δανεισμός συνεπάγεται υψηλά χρεολύσια που είναι αδύνατον να εξυπηρετηθούν, χρεολύσια που θα οδηγήσουν σε βαθιά κρίση το οικονομικά των ΟΤΑ. Καταστροφική, γιατί μέσω του ειδικού προγράμματος εξυγίανσης οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερη εξάρτηση – υποδούλωση της Αυτοδιοίκησης στο κράτος.
Δεν ισχυρίζομαι ότι η αυτοδιοίκηση δεν πρέπει να συστρατευτεί στην κατεύθυνση που χαράσσει η πολιτεία για τον περιορισμό των ελλειμμάτων. Δεν ισχυρίζομαι ότι για την προσαρμογή αυτή δεν χρειάζεται η βοήθεια της πολιτείας. Όμως αυτή πρέπει να είναι πραγματική βοήθεια και όχι θηλειά στο λαιμό της αυτοδιοίκησης. Στην κατεύθυνση αυτή και στην λογική της υπουργικής απόφασης για την ισοσκέλιση του προϋπολογισμού των ΟΤΑ, διατυπώνω τις παρακάτω σκέψεις που θεωρώ ότι θα βοηθήσουν στην ακριβή αποτύπωση της οικονομικής κατάστασης.
1. Είναι απαράδεκτο να εγγράφεται το χρηματοδοτούμενο ή συγχρηματοδοτούμενο έργο μόνο στις υποχρεώσεις. Δεν είναι δυνατόν για τις υποχρεώσεις του ΘΗΣΕΑ, του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ή άλλων προγραμμάτων να οδηγούνται οι ΟΤΑ στον δανεισμό. Στο σκέλος των εσόδων πρέπει να εγγράφονται και οι αντίστοιχες υποχρεώσεις των προγραμμάτων σαν έσοδα.
2. Οι θεσμικά αναγνωρισμένες υποχρεώσεις του κράτους προς την αυτοδιοίκηση μπορούν και πρέπει να εγγράφονται και σαν έσοδο στον προϋπολογισμό τους τουλάχιστον για τις τρέχουσες υποχρεώσεις του κράτους. Η ουσιαστική βοήθεια στην τοπική αυτοδιοίκηση, είναι ο συμψηφισμός των υποχρεώσεων αυτών με αντίστοιχες υποχρεώσεις προς κράτος και ασφαλιστικά ταμεία ή με εκχώρηση των υποχρεώσεων αυτών του κράτους προκειμένου να δανειοδοτηθεί η αυτοδιοίκηση για αποπληρωμή υποχρεώσεων.
3. Σε συνέχεια της παραπάνω προσέγγισης και του άνισου τρόπου που αντιμετωπίζονται οι ΟΤΑ επισημαίνεται η υποχρέωση εγγραφής στον προϋπολογισμό του συνόλου των υποχρεώσεων προς ασφαλιστικά ταμεία, και όχι του πoσού που είναι πληρωτέο την τρέχουσα κρίση. Τι νόημα έχουν οι ρυθμίσεις των υποχρεώσεων, όταν στο επίπεδο του προϋπολογισμού αντιμετωπίζονται κατ’ αυτόν τον τρόπο;
4. Την δανειοδότηση των Δήμων για το υπόλοιπο ποσό που απαιτείται για την ισοσκέλιση του προϋπολογισμού τους από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων με ευνοϊκούς όρους και για χρονικό διάστημα που θα εξασφαλίζει την ομαλή αποπληρωμή του. Η εξασφάλιση βιώσιμου χρέους πρέπει να είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την σύναψη του δανείου και προσδιοριστικός παράγοντας του ύψους του.
Η κατ’ αυτόν τον τρόπο αντιμετώπιση της ισοσκέλισης του προϋπολογισμού
• Συνιστά ουσιαστική βοήθεια στην τοπική αυτοδιοίκηση
• Εξασφαλίζει την πλήρη και ακριβή αποτύπωση της οικονομικής κατάστασης των ΟΤΑ.
• Διασφαλίζει τον αναπτυξιακό ρόλο των ΟΤΑ που τόσο έχει ανάγκη η ελληνική περιφέρεια.
Η βοήθεια αυτή στην αυτοδιοίκηση μπορεί να συνδυαστεί, αν είναι απαραίτητο και με διαδικασίες, δικλείδες ασφαλείας που δεν θα επιτρέπουν τον χωρίς μέτρο δανεισμό. Αν και η τραπεζική αγορά από μόνη της αποτρέπει τέτοιου είδους επιλογές, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων μπορεί να αποτελέσει συνεργάτη – σύμβουλο τόσο της Αυτοδιοίκησης όσο και της Πολιτείας. Όπως επίσης και την με αυστηρούς χρηματοοικονομικούς όρους συναίνεση στη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων που μπορεί να συμβάλλει στην από όλους τους φορείς επιζητούμενη ανάπτυξη του τόπου μας.
Δημοσιεύτηκε στο http://www.kedke.gr/uploads2011/T_131.pdf
Ημερομηνία: 13 Σεπτεμβρίου 2011
Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο πως η χώρα διέρχεται μία πολύπλευρη κρίση, κρίση πολιτική, κρίση κοινωνική, κρίση πολιτική. Μέσα σε αυτό το τοπίο καλείται η τοπική αυτοδιοίκηση να κάνει τα πρώτα βήματά της στην πρώτη καλλικρατική δημοτική περίοδο. Δύο είναι οι μεγάλες προκλήσεις αυτής της περιόδου. Η εμπέδωση του νέου νόμου, και η επιβίωσή των νέων δομών στις σημερινές δύσκολες οικονομικές συνθήκες.
Σε ότι αφορά την πρώτη από αυτές, ανεξάρτητα από το τι πιστεύει ο καθένας, αν ήταν υπέρ ή κατά του Καλλικράτη, αν πιστεύει ότι έγινε νωρίς, αν πιστεύει ότι ήταν δειλό βήμα ή ότι έπρεπε να γίνουν πιο γενναία βήματα στο πλαίσιο της αποκέντρωσης και ενίσχυσης της αυτοδιοίκησης, είναι γεγονός ότι εισάγει μία σειρά από νέους θεσμούς, νέους τρόπους λειτουργίας, νέους τρόπους διοίκησης με τους οποίους οι Δημοτικές Αρχές, οι Δήμοι πρέπει να εναρμονίσουν την λειτουργία τους.
Επιπλέον, το μέγεθος των Δήμων όπως αυτό διαμορφώθηκε, είναι και αυτό από μόνο του μια πρόκληση. Μια πρόκληση για το πώς μπορούμε οι αυτοδιοικητικοί να λειτουργούμε αποκεντρωμένα, και να παρέχουμε υπηρεσίες σε περιοχές που πολλές φορές ξεπερνούν το 1 εκατομμύριο στρέμματα, ή σε ένα πλήθος οικισμών που υπερβαίνουν τους 50 ή 70.
Είναι επομένως, σημαντικό ζητούμενο αυτή την δημοτική περίοδο, να κατακτήσουμε την λειτουργία του Καλλικρατικού μας Δήμου. Να κατακτήσουμε την λειτουργία της θεσμικής αλλαγής που επιτεύχθηκε με την αυτονόητη συνδρομή βέβαια της Πολιτείας σε σε αυτό το στάδιο. Όλη αυτήν την περίοδο, πρέπει να έχει τα αυτιά και τα μάτια ανοιχτά, να βλέπει τις δυσλειτουργίες, τις αστοχίες της αρχικής της επιλογής, και όλα αυτά να τα προσαρμόζει με τέτοιον τρόπο ώστε να επιτυγχάνεται η καλύτερη λειτουργία των Δήμων, η καλύτερη παροχή υπηρεσιών στον πολίτη.
Η δεύτερη πρόκληση αυτής της περιόδου είναι η γνωστή, και σε όλους τους τόνους καταγεγραμμένη, έλλειψη χρημάτων. Η έλλειψη χρημάτων που σε κάθε περίπτωση επηρεάζει την αυτοδιοίκηση, της δημιουργεί ιδιαίτερες δυσκολίες και επιβάλλει την αλλαγή τρόπου λειτουργίας της. Οι περιορισμένοι πόροι που διατίθενται πλέον, επιβάλλουν να προσεγγιστεί η λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης εξ αρχής.
Είναι γεγονός ότι πρέπει να σκεφτόμαστε την παραμικρή δράση του Δήμου σαν να αφορά το σπίτι μας, σαν οι δαπάνες και τα έξοδα να επιβαρύνουν την τσέπη καθενός από εμάς που υπηρετούμε την αυτοδιοίκηση προσωπικά, σαν να έχουμε ανάγκη από το κάθε ευρώ.
Επιβάλλεται μία άλλου είδους αντιμετώπιση σε ότι αφορά την διαχείριση του προσωπικού. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να λέμε ότι ο τάδε εργαζόμενος δεν μας κάνει ή ότι ο δείνα δεν μπορεί. Όλοι μας κάνουν, όλοι μπορούν, ο καθένας στον τομέα που μπορεί να αποδώσει. Δεν περισσεύει κανένας σε αυτή τη νέα προσπάθεια, σε αυτόν το νέο τρόπο λειτουργίας των Δήμων. Ο κάθε εργαζόμενος έχει τη θέση του στο νέο οικοδόμημα της αυτοδιοίκησης. Εκείνο που απαιτείται είναι να μπούμε στην λογική της άριστης, ολοκληρωμένης, της πλήρους αξιοποίησης του διαθέσιμου προσωπικού.
Και βέβαια ο επιχειρησιακός μας σχεδιασμός. Δεν μπορεί να παραμένει σε λογικές και αντιλήψεις του παρελθόντος. Όχι πια μόνο κτίρια, δρόμους που μόνο κόστος λειτουργίας και συντήρησης συνεισφέρουν. Η αυτοδιοίκηση πρέπει έγκαιρα, πριν φτάσει στην κατάσταση που βρίσκεται το κράτος σήμερα, να αντιμετωπίσει τα ζητήματα αυτά, και να προφυλάξει τον εαυτό της από μία τέτοιου είδους εξέλιξη. Άρα ρεαλισμός και αναπτυξιακή λογική στον προγραμματισμό και στην υλοποίηση τεχνικών έργων.
Όμως και η πολιτεία από τη δική της πλευρά πρέπει να αποκτήσει την υπεύθυνη θέση που απαιτείται. Εννοώ αφ’ ενός μεν την πλήρη απόδοση των οικονομικών υποχρεώσεων, των νομοθετημένων πόρων που έχει αναλάβει προς την αυτοδιοίκηση, και αφ’ ετέρου την συνεπή τήρηση των δεσμεύσεων απέναντι στην αυτοδιοίκηση, αλλά και των συνταγματικών υποχρεώσεων της.
Δεν είναι δυνατόν να περνάει το πρώτο εξάμηνο ενός έτους, να περνά το μισό δηλαδή έτος της πρώτης δημοτικής περιόδου, και να μην έχει έρθει ούτε μία δόση της ΣΑΤΑ. Τι προγραμματισμό θα κάνουν οι αιρετοί, πως θα αντιμετωπιστεί η δημιουργία νέων ελλειμμάτων, αν στο τέλος της χρονιά, το Νοέμβρη ή τον Δεκέμβρη τους ανακοινωθεί αίφνης -όπως ήδη έγινε- ότι η τελευταία δόση της ΣΑΤΑ δεν υπάρχει, δεν θα καταβληθεί; Είναι δυνατόν να γίνει εξορθολογισμός της οικονομικής λειτουργίας με τέτοιους όρους; Φυσικά και όχι. Γι’ αυτό όπως σημείωσα και παραπάνω η σφιχτή διαχείριση των οικονομικών των δήμων μας επιβάλλει ανάλογη και συνεπή στάση από την πλευρά του κράτους.
Και εάν αυτά τα δύο ζητήματα, της εμπέδωσης της Καλλικρατικής λειτουργίας των δήμων, και της προσαρμογής των οικονομικών της αυτοδιοίκησης στα σφιχτά και επώδυνα οικονομικά πλαίσια στα οποία κινείται η χώρα μας, είναι τα στοιχήματα αυτής της περιόδου, η μεγάλη πρόκληση είναι άλλη. Η μεγάλη πρόκληση είναι το ζήτημα της τοπικής παραγωγικής ανάπτυξης, κάτι που είναι το κύριο ζητούμενο για την σύγχρονη αυτοδιοίκηση, την αυτοδιοίκηση του μέλλοντος.
Θα συνεχίσω με τρεις επισημάνσεις που θεωρώ ότι οριοθετούν το ζήτημα. Το ζήτημα της ανάπτυξης και της ανάγκης η τοπική αυτοδιοίκηση να αναλάβει κυρίαρχο, πρωταγωνιστικό ρόλο στην αναπτυξιακή πορεία που τόσο μεγάλη ανάγκη έχει ο τόπος, που είναι το μεγαλύτερο ζητούμενο για ένα νέο ξεκίνημα του τόπου μας, ώστε να αποδείξουμε ως η κοινωνία ότι μπορούμε να προχωρήσουμε αποκεντρωμένα.
Ήδη σημείωσα πως η χώρα μας διέρχεται μία πολιτική, κοινωνική, οικονομική κρίση, που έχει οδηγήσει σε μία τεράστια κρίση αξιοπιστίας του κεντρικού και όχι μόνο πολιτικού μας συστήματος. Η αυτοδιοίκηση έχει γίνει μάρτυρας και αποδέκτης του γενικευμένου κλίματος αποχής από τις εκλογικές διαδικασίες. Όμως οι αυτοδιοικητικοί είναι οι άνθρωποι που βρίσκονται κοντά στον πολίτη, η αυτοδιοίκηση είναι ο θεσμός του κράτους που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη, και επειδή στην περιφέρεια όλοι μας γνωριζόμαστε με όλους, έχουμε υποστεί σε αυτή την κατεύθυνση, σε αυτόν τον τομέα τις μικρότερες δυνατές απώλειες.
Όμως το κεντρικό πολιτικό σύστημα διέρχεται μια βαθειά κρίση αξιοπιστίας. Κανένας δεν πιστεύει κανέναν, κανένας δεν εμπιστεύεται κανέναν, με αποτέλεσμα το πολιτικό σύστημα από τον πολίτη, από τα πραγματικά προβλήματα, και να προσπαθεί να προσανατολιστεί μέσα στην καταχνιά της κρίσης που διέρχεται, προσπαθεί να ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις του, να ανακτήσει την χαμένη αξιοπιστία του, να βρει διέξοδο στα μεγάλα, στα τεράστια προβλήματα που βιώνει η χώρα.
Όλα αυτά έχουν σαν συνέπεια οι εκπρόσωποι του κεντρικού πολιτικού συστήματος, και η διοίκηση, υπουργεία, οι κεντρικοί οργανισμοί να βρίσκονται -και δυστυχώς αυτό είναι μία πραγματικότητα που αυτοί που κινούνται ανάμεσα στην περιφέρεια και το κεντρικό κράτος διαχρονικά να το διαπιστώνουν με μεγαλύτερη έμφαση τα τελευταία χρόνια – βρίσκονται τελικά πολύ μακριά από την ελληνική περιφέρεια, από τον πολίτη και τα πραγματικά προβλήματα του τόπου.
Αυτό οδηγεί ευθέως στο συμπέρασμα ότι η αυτοδιοίκηση πρέπει να καλύψει το κενό πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλίες που θα οδηγήσουν σε μία νέα αναπτυξιακή πορεία, σε νέους Δημοκρατικούς θεσμούς, που θα την καθιστούν κύτταρο αναπτυξιακό της κοινωνίας .
Το δεύτερο σημείο που θα ήθελα να επισημάνω, είναι η εκ του αποτελέσματος τεράστια αποτυχία του συστήματος διακυβέρνησης της χώρας. Διαβάζοντας πριν από μερικές ημέρες, πριν ψηφιστεί από τη βουλή, τον εκτελεστικό νόμο για το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα, με μεγάλη μου έκπληξη διάβασα ένα ολόκληρο κεφάλαιο που αφορούσε στην «πολεοδομική ωρίμανση» κτλ.
Mπαίνοντας στις λεπτομέρειες διαπίστωσα ότι στην πραγματικότητα το κεφάλαιο αυτό αποτελούσε την ηχηρή παραδοχή του πολιτικού συστήματος της χώρας, ότι εδώ και δεκαετίες οικοδόμησε ένα ιδιαίτερα γραφειοκρατικό και αναποτελεσματικό σύστημα δημόσιας διοίκησης, που έχει γίνει θηλιά σε κάθε αναπτυξιακή προσπάθεια, θηλιά στον πολίτη που θέλει να υλοποιήσει ένα έργο. Θηλιά στο ίδιο του τον εαυτό γιατί ακόμα και το ίδιο με τις δυνατότητες παρεμβάσεων που έχει, ακόμα και νομοθετικών, δεν είναι δυνατόν να υλοποιήσει κάποια projects, να υλοποιήσει αναπτυξιακά έργα γιατί έχει δυστυχώς αυτοεγκλωβιστεί. Γιατί πως αλλιώς να ερμηνεύσει κανείς ότι χρειάζεται ένας ιδιαίτερος νόμος για να απλοποιήσει διαδικασίες πολεοδομικών ρυθμίσεων, περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων κτλ, και δεν αρκούν οι καθημερινές, οι απλές διαδικασίες, οι συνήθεις διαδικασίες για να γίνει αυτό; Γιατί πρέπει άραγε όταν απαιτείται να γίνει μία τουριστική εγκατάσταση στην χώρα μας να χρειάζονται γραφειοκρατικές διαδικασίες πολλών ετών και να μην μπορεί να τελειώσει η προπαρασκευαστική περίοδος ενός τέτοιου έργου, η ωρίμανση του, σε ένα δυο χρόνια.
Το δεύτερο κεφάλαιο του μεσοπρόθεσμου, είναι επίσης η παραδοχή αποτυχίας του συστήματος διοίκησης, που δομήθηκε στην χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια. Το επισημαίνω εδώ, στο σημείο που αναφέρομαι στην ανάπτυξη της χώρας, γιατί είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο που πρέπει να ξεπεραστεί, όχι μόνο για τα ακίνητα το δημοσίου, όχι μόνο για τα ακίνητα των Ο.Τ.Α.- που έτσι κι αλλιώς περιλαμβάνονται στις ρυθμίσεις αλλά και ακίνητα ιδιωτών. Πρέπει επιτέλους να συνειδητοποιήσουμε ότι το σύστημα διοίκησης που οικοδομήσαμε στη χώρα μας είναι αναποτελεσματικό, είναι θηλιά στο λαιμό και της αυτοδιοίκησης, την οποία αντιμετωπίζει με καχυποψία και έλλειψη εμπιστοσύνης στις δυνατότητες της, ενώ είναι η καταστροφή κάθε αναπτυξιακής πρωτοβουλίας σε αυτόν τον τόπο, και πρέπει να αλλάξει. Πρέπει να αλλάξει σύντομα, έπρεπε να αλλάξει χτες.
Το τρίτο σημείο που σχετίζεται με την ανάπτυξη και την τοπική αυτοδιοίκηση, καθώς πιστεύω σε έναν νέο τρόπο αντίληψης και θεώρησης της αναπτυξιακής πορείας, αλλά και των γενικότερων προβλημάτων του τόπου.
Δεν μπορούμε να σκεφτόμαστε το μέλλον με όρους παρελθόντος. Πρέπει να παραδεχτούμε ότι το κράτος, η κρατικοδίαιτη ανάπτυξη όπως τα ξέραμε μέχρι σήμερα έχουν τελειώσει χωρίς επιστροφή. Δεν υπάρχουν πλέον οι πόροι για να γίνει αυτό. Κι αν το ΕΣΠΑ ήταν στα 21 δισεκατομμύρια ευρώ το επόμενο ΚΠΣ θα είναι πολύ μικρότερο. Το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων είναι ανύπαρκτο, τα αναπτυξιακά προγράμματα της τοπικής αυτοδιοίκησης τα περιμένουμε και δεν τα βλέπουμε, συνεπώς πρέπει να αναθεωρήσουμε τον τρόπο που βλέπουμε το μέλλον. Πρέπει να κινητοποιήσουμε πόρους του ιδιωτικού τομέα, πρέπει να κινητοποιήσουμε ιδιωτικά κεφάλαια. Πρέπει να αξιοποιήσουμε όλο το προσωπικό μας. Πρέπει να ενσωματώσουμε όλες τι νέες τεχνολογίες στην καθημερινή μας λειτουργία, και κυρίως πρέπει να θεσμοθετηθεί η οικονομική αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης και της δυνατότητας αυτοτελούς φορολόγησης ώστε να αναφερόμαστε πλέον στην πραγματική αποκέντρωση, η οποία αποτελεί τη μόνη διέξοδο και κινητήρια δύναμη για φυγή προς τα εμπρός. Δεν μπορούμε να είμαστε προσκολλημένοι στις αντιλήψεις του παρελθόντος. Η καινοτομία πρέπει να γίνει βασική επιλογή της λειτουργίας μας, και δεν αναφέρομαι μόνο στην τεχνολογική καινοτομία. Η τεχνολογική καινοτομία πρέπει και αυτή να τρέξει αλλά είναι ζήτημα κυρίως των εκπαιδευτικών μας ιδρυμάτων, των ερευνητικών μας κέντρων. Καινοτομία στη λειτουργία μας, σημαίνει καινοτομία στην σχέση μας με τον πολίτη. Καινοτομία στην καθημερινή μας δουλειά. Σε πολλές περιπτώσεις δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε ξανά την Αμερική. Οι συνάδελφοι αυτοδιοικητικοί στην Ευρώπη, έχουν να μας δώσουν λαμπρά παραδείγματα και άριστες πρακτικές λειτουργίας σε αυτόν τον τομέα. Πως; Σχεδιάζοντας το αύριο, το μέλλον με σύγχρονους όρους, με όρους μέλλοντος όχι παρελθόντος.
Είμαστε λοιπόν σαν αυτοδιοίκηση αδιαμφισβήτητα ο θεσμός που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη. Είμαστε οι άνθρωποι που ερχόμαστε σε καθημερινή επαφή με τον πολίτη και τα προβλήματά του. Ο θεσμός και οι άνθρωποι της αυτοδιοίκησης ξέρουμε περισσότερο από τον καθένα ποιες είναι οι ανάγκες και οι δυνατότητες του τόπου μας. Είμαστε εμείς που μέσα από τα εργαλεία που προσφέρει ο θεσμός που υπηρετούμε, μέσα από τον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό, μπορούμε να αποτυπώσουμε την αναπτυξιακή πορεία για το αύριο. Είμαστε εμείς που με τους κλασσικούς και σύγχρονους τρόπους επικοινωνίας με τον πολίτη, πρέπει να αναδείξουμε το όραμα της ανάπτυξης των επόμενων δεκαετιών, το αναπτυξιακό μοντέλο που θα δώσει την απάντηση που ζητά ο τόπος, που ζητούν οι άνεργοι, οι επιχειρηματίες, ο κάθε πολίτης. Όμως πρέπει η Πολιτεία να μας απελευθερώσει από τα δεσμά της να μας δοθεί η δυνατότητα να χαράξουμε και να προγραμματίσουμε το μέλλον μας μόνοι μας μέσα στο πλαίσιο της πραγματικότητας της ελληνικής περιφέρειας και όχι εξαρτώμενοι στενά από τη βούληση της Κεντρικής Εξουσίας .
Είμαστε λοιπόν, εκείνος ο φορέας, που το επόμενο διάστημα πρέπει να αναλάβει αυτήν την πρωταγωνιστική δράση, αυτή την πρωταγωνιστική πρωτοβουλία γιατί η ανάπτυξη είναι το μεγάλο ζητούμενο, το μεγάλο αίτημα της εποχής. Είναι όμως σήμερα έτοιμη η τοπική αυτοδιοίκηση να αναλάβει ένα τέτοιο έργο, μια τέτοια ευθύνη, έναν τέτοιο ρόλο;
Όπως σημείωσα και παραπάνω, η μεταρρύθμιση του Καλλικράτη δημιούργησε μεγάλα αυτοδιοικητικά σχήματα, που αν δεν έχουν ακόμα την στελέχωση, την οργάνωση, την δομή και τα εφόδια για να επιτελέσουν αυτό το έργο, θα το έχουν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Και εν πάση περιπτώσει, πρέπει να προετοιμαστούμε γι’ αυτό, καθώς δεν υπάρχει άλλος φορέας για να κάνει αυτή την προσπάθεια.
Είμαστε ο φορέας, όπως προανέφερα, που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη που γνωρίζουμε καλύτερα από τον καθένα τις ανάγκες που έχει ο τόπος μας. Όμως δεν είναι δυνατόν να υλοποιήσουμε αυτή την πορεία χωρίς να έχουμε συμπαραστάτη μας το κράτος, σε εκείνες τις δράσεις που πρέπει να απλοποιηθούν, να εξειδικευτούν, να επιλυθούν για να μπορέσει η χώρα να προχωρήσει μπροστά. Δεν είναι δυνατόν μέσα σε αυτό το ιδιαίτερα γραφειοκρατικό σύστημα να προχωρήσουν τα ζητήματα που θέλουμε. Δεν είναι δυνατόν να μην ενισχυθεί μετά την μεγέθυνση της αυτοδιοίκησης η αποκέντρωση λειτουργιών. Δεν είναι δυνατόν να μην αποτελεί κυρίαρχο αίτημα η περαιτέρω αποκέντρωση, ο εξορθολογισμός, η απλοποίηση διαδικασιών. Πρέπει επιτέλους τα μεγάλα και χρονίζοντα προβλήματα να εκλείψουν για να μπορέσουμε να μετατρέψουμε τον θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης σε έναν θεσμό σύγχρονο, που θα μπορεί να απαντά στα σύγχρονα και επιτακτικά προβλήματα του πολίτη.
Δεν είναι δυνατόν η ηλεκτρική ενέργεια που απαιτείται για την άντληση του πόσιμου νερού ή την επεξεργασία των λυμάτων να τιμολογείται με το οικιακό τιμολόγιο. Το γνωρίζουν όλοι ότι δεν είναι οικιακό τιμολόγιο. Πρέπει με γρήγορες και απλές διαδικασίες να προσαρμοστούμε στη νέα πραγματικότητα.
Όμως πεδίο δόξης λαμπρό της αυτοδιοίκησης είναι η ανάδειξη των νέων μεγάλων προκλήσεων για ανάπτυξη. Να αναδείξουμε τους φυσικούς μας πόρους , τα τοπικά μας προϊόντα, τις ιδιαιτερότητες της αγροτικής μας παραγωγής, την τοπική μας κουζίνα, το τεράστιο πολιτιστικό μας απόθεμα. Σαν μεσογειακή χώρα, ζώντας σε ένα κλίμα μοναδικό στην Ευρώπη, έχουμε να προβάλλουμε-αξιοποιήσουμε πολλά και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Χαρακτηριστικά που μπορούν να οδηγήσουν την οικονομία μας και την ανάπτυξή μας από την εσωστρέφεια στην εξωστρέφεια, και από την ποσότητα στην ποιότητα.
Σε καμία περίπτωση αυτή η πορεία δεν θα είναι ούτε εύκολη ούτε ευθύγραμμη. Προβλήματα αναμένονται ίσως πολλά και μεγάλα, που με τις σημερινές συνθήκες μας φαίνονται αξεπέραστα. Αν δεν ξεκινήσουμε όμως, δεν πρόκειται να τα ξεπεράσουμε. Αν δεν τα αντιπαλέψουμε δεν θα τα λύσουμε ποτέ. Είναι ανάγκη να ξεκινήσουμε άμεσα, να ξεκινήσουμε σήμερα, ταυτόχρονα με την μέριμνά μας για κοινωνική συνοχή, με την φροντίδα στον συνάνθρωπο, με τη μέριμνα να μην διαρραγεί ο κοινωνικός μας ιστός, να μην απολέσουμε την ανθρωπογεωγραφική, πολιτισμική και κοινωνική ενότητα που έχει η ελληνική περιφέρεια.
Αυτή είναι η πρόκληση του μέλλοντος και γι΄ αυτή θα κριθούμε όλοι στο τέλος της θητείας. Όχι γιατί θα έχουμε υλοποιήσει μία άλλου είδους ανάπτυξη, αλλά γιατί θα έχουμε προγραμματίσει σωστά, θα έχουμε κάνει τα πρώτα βήματα, θα έχουμε περιγράψει το όραμα για την αυριανή εικόνα του Δήμου μας, της Περιφέρειάς μας, της πατρίδας μας.
Ημερομηνία: 16 Νοεμβρίου 2011
1. Σημείο αναφοράς για όλους τους εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης θεωρούνται τα νέα δεδομένα του «Καλλικράτη» και η διαδικασία μεταφοράς αρμοδιοτήτων και πόρων στα νέα αυτοδιοικητικά όργανα. Ποια τα αποτελέσματα της διαδικασίας αυτής μέχρι στιγμής στο δήμο Κοζάνης;
Ένα χρόνο μετά τις αυτοδιοικητικές εκλογές, δέκα μήνες καλλικρατικής λειτουργίας της αυτοδιοίκησης και του νέου δήμου Κοζάνης, η εικόνα της αυτοδιοίκησης δεν είναι αυτή η εικόνα που περιμέναμε οι άνθρωποί της αυτοδιοίκησης, που πιστεύουμε στην αποκέντρωση και στον Καλλικράτη. Δεν είναι η εικόνα που όλοι περιμέναμε να είναι δέκα μήνες μετά. Ειδικά στο ζήτημα μεταφοράς νέων αρμοδιοτήτων και πόρων στα νέα αυτοδιοικητικά όργανα, υπάρχει μια σημαντικότατη υστέρηση. Δεν αρκεί η αναγραφή στον νόμο 3250 του Καλλικράτη, η περιγραφή των νέων αρμοδιοτήτων της Αυτοδιοίκησης, των αρμοδιοτήτων που μεταφέρονται στην τοπική Αυτοδιοίκηση είτε από το κράτος, είτε από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση. Σήμερα, δέκα μήνες μετά, οι πόροι της Αυτοδιοίκησης συνεχίζουν να είναι πενιχροί, αλλά πιο σημαντικό, μέχρι σήμερα δεν έχει ολοκληρωθεί η μεταφορά προσωπικού σε κρίσιμους φορείς λειτουργίας της Αυτοδιοίκησης. Δεν είναι δυνατόν, δέκα μήνες μετά, η αυτοδιοίκηση να μην μπορεί να λειτουργήσει στους τομείς της πολεοδομίας, της αγροτικής ανάπτυξης, της πρόνοιας, και μια σειρά άλλων τομέων που μπαίνουν θα πρώτη φορά η τοπική αυτοδιοίκηση, επειδή δεν έχει μεταφερθεί το ανάλογο προσωπικό, από τις πρώην νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις.
Πράγματα τα οποία έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί από τον Δεκέμβριο του 2010, όμως μέχρι σήμερα δεν έχουν υλοποιηθεί, με αποτέλεσμα η λειτουργία της αυτοδιοίκησης, να είναι κολοβή στον τομέα αυτό .
2. Με ποιόν τρόπο αντιμετωπίστηκε στην Κοζάνη η μείωση των πόρων προς την αυτοδιοίκηση για τα επόμενα χρόνια, εν μέσω και της οικονομικής κρίσης; Έγιναν προσπάθειες περιστολής των δαπανών και ποιο ήταν το αποτέλεσμα;
Είναι φυσικό, ότι και στο Δήμο Κοζάνης, αναγκαστήκαμε να προσαρμοστούμε, στη νέα οικονομική κατάσταση που επικρατεί στη χώρα, στη νέα η οικονομική κατάσταση που σχετίζεται με την υποχρηματοδότηση της αυτοδιοίκησης, να προσαρμόσουμε τις επιλογές μας. Έγιναν οι αναγκαίες προσαρμογές σε πολιτικές επιλογές, που δίνουν την δυνατότητα, να λειτουργήσει κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο δήμος της Κοζάνης.
Σε ότι αφορά την υλοποίηση έργων , δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα των χρηματοδοτουμένων δράσεων, στην προσπάθεια κάθε νέα πρωτοβουλία που αναλαμβάνεται, να έχει εξασφαλισμένους τους πόρους που απαιτούνται για την υλοποίηση της. Έγινε δραστικός περιορισμός των αυτοχρηματοδοτούμενων δράσεων και ενεργειών, και προσαρμογή τους στις νέες οικονομικές δυνατότητες, που έχει αυτή τη χρονιά η αυτοδιοίκηση. Έγινε περικοπή, όλων των μη παραγωγικών δραστηριοτήτων, ακόμα και δράσεων που σχετίζονταν με την ποιότητα ζωής και την εύρυθμη λειτουργία της πόλης. Αναγκαστήκαμε να τις περιορίσουμε στις απολύτως αναγκαίες, στον βαθμό που δεν θα επηρέαζαν αρνητικά, και δεν θα έκαναν ανέφικτη τη λειτουργία του δήμου. Τέλος, σε μια σειρά από δράσεις, βάλαμε τον εκσυγχρονισμό, τη μηχανοργάνωση, με αποτέλεσμα το προσωπικό που αποδεσμεύτηκε από αυτήν την κατηγορία, να μπορεί να επωφεληθεί, σε παραγωγικές δραστηριότητες. Είναι χαρακτηριστικό, ότι φέτος το 2011, όλο το πολιτιστικό πρόγραμμα του δήμου, προσαρμόστηκε στις οικονομικές δυνατότητες του δήμου. Ακόμα και το κορυφαίο πολιτιστικό γεγονός του δήμου, η Αποκριά, έγινε με σημαντικές περικοπές του προϋπολογισμού της, χωρίς αυτο να συνεπάγεται ανάλογη μείωση των δραστηριοτήτων. Μία σειρά δραστηριοτήτων που όπως αποδείχτηκε, μπορούν να πραγματοποιηθούν Και με λιγότερους πόρους.
3. Σε ποιο βαθμό έχουν δρομολογηθεί οι αναπτυξιακοί στόχοι της περιοχής σας για τη διατήρηση του ενεργειακού της χαρακτήρα (τι ενεργειακές επενδύσεις προωθήθηκαν) και την ένταξη της περιοχής σε πιο ευνοϊκή ζώνη χρηματοδοτήσεων του νέου αναπτυξιακού νόμου; Τι διαφορετικό και πρωτότυπο προωθήθηκε στον τομέα της αγροτικής οικονομίας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας;
Όπως σωστά επισημάνατε, στρατηγική επιλογή του Δήμου Κοζάνης, αποτελεί η περιοχή μας να διατηρήσει το ενεργειακό της χαρακτήρα. Τη χρονιά που πέρασε, ο Δήμος Κοζάνης μαζί με την υπόλοιπη αυτοδιοίκηση της Δυτικής Μακεδονίας, προεξαρχόντων των ενεργειακών δήμων της περιοχής, μαζί με τους εργαζομένους της ΔΕΗ και άλλους κοινωνικούς φορείς, πρωταγωνίστησαν σε αυτή την διεκδίκηση απέναντι στην κυβέρνηση, στον αγώνα ενάντια στη συρρίκνωση της ΔΕΗ, στον αγώνα ενάντια στον κατακερματισμό της επιχείρησης, στον αγώνα και την προσπάθεια για ολοκληρωμένη και πλήρη η αξιοποίηση των λιγνιτικών κοιτασμάτων της περιοχής. Όχι μονάχα στην κλασική μορφή της ενέργειας.
Αναφορικά με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας υπήρχαν εξελίξεις στην περιοχή. Ανακοινώθηκαν προς υλοποίηση, το μεγάλο φωτοβολταϊκό πάρκο 200mw, που πρόκειται να κατασκευαστεί στην περιοχή μας, και ήδη βρίσκεται κάτω από διαγωνιστική διαδικασία. Στο νόμο για την βιοποικιλότητα, συμπεριλήφθηκε η μετεγκατάσταση της Ακρινής, γεγονός που ενισχύει την προοπτική αξιοποίησης των λιγνιτικών κοιτασμάτων στην περιοχή, ενώ η εξέλιξη στον τομέα της μετεγκατάστασης της Ποντοκώμης είναι μέχρι στιγμής ομαλή . Τη χρονιά που πέρασε, είχαμε τη λειτουργία του μεγάλου αιολικού πάρκου στο Βέρμιο, στα όρια των δήμων Κοζάνης και Βέροιας, ενώ από πλευράς μας ενθαρρύναμε και τη δημιουργία αιολικού πάρκου στο Βούρινο, ενώ το δημοτικό συμβούλιο γνωμοδότησε θετικά για την υλοποίηση της επένδυσης αυτής.
Τέλος μια ιδιαίτερα σημαντική πρωτοβουλία του δήμου μας, αυτή που αφορά την προετοιμασία για την υποδοχή επενδύσεων πρόγραμμα “ΗΛΙΟΣ”, μία προετοιμασία που μας ώθησε να είμαστε ο πρώτος δήμος που ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του Υφυπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, κ. Μανιάτη, να υποδείξουμε σαν αυτοδιοίκηση χώρους, οι οποίοι θα μπορούσαν να αποδεχτούν τέτοιου είδους επενδύσεις. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι η περιοχή της Κοζάνης, έχει σημαντικά πλεονεκτήματα την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών επενδύσεων .
Σε ότι αφορά τον αναπτυξιακό νόμο, είναι γεγονός ότι παρά τη γενικότερη αστάθεια των επενδύσεων που υπήρξαν στην περιοχή, κάναμε παρέμβαση στο στάδιο της διαβούλευσης του νέου αναπτυξιακού νόμου, επιδιώκοντας ο νομός Κοζάνης, η περιοχή της Κοζάνης, να ενταχθεί στην τέταρτη ζώνη κινήτων του αναπτυξιακού νόμου, για να γίνει πιο ελκυστική για επενδύσεις. Γιατί πιστεύουμε ακράδαντα, ότι αυτό είναι μία αναγκαία πρωτοβουλία και προσαρμογή, καθώς η περιοχή μας πλήττεται από επενδυτικό κλίμα, πλήττεται από την ανεργία, και για να υποκαταστήσουμε τη συρρικνούμενη δραστηριότητα της ΔΕΗ στην περιοχή μας, πρέπει να διαμορφώσουμε ένα ελκυστικό περιβάλλον για επενδύσεις.
Στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης, παρ όλο που κανένα στέλεχος που υπηρετούσε στις υπηρεσίες αγροτικής ανάπτυξης της πρώην νομαρχιακής αυτοδιοίκησης, δεν μεταφέρθηκε στο δήμο Κοζάνης, ξεκίνησαν οι πρωτοβουλίες μας σε ότι αφορά την ανάδειξη των τοπικών προϊόντων. Ήδη εκδώσαμε το πρώτο έντυπο που προβάλλει την πατάτα του Πολυμύλου, ένα προϊόν που παράγει επίσης ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες, σε μεγάλο υψόμετρο και όχι ιδιαίτερα γευστικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά . Έχουμε τον κρόκο Κοζάνης που είναι από τα πιο επώνυμα προϊόντα του πρωτογενή τομέα, και το αμέσως επόμενο διάστημα θα ξεκινήσουμε διαδικασίες πιστοποίησης αγροτικών προϊόντων, και πιο συγκεκριμένα των γαλακτομικών και κτηνοτροφικών προϊόντων που παράγονται στις περιοχές του βερμίου και στις παρυφές του Βούρινου, του μελιού και μια σειρά άλλων γεωκτηνοτροφικών προϊόντων της περιοχής. Είναι εμφανής η κινητικότητα γύρω από τον πρωτογενή τομέα, είναι εμφανής η επιστροφή πολλών ανθρώπων της πόλης, μεσούσης της οικονομικής κρίσης, στον πρωτογενή τομέα, η επιστροφή στην αγροτική γη. Με αυτούς τους ανθρώπους, δίπλα σε αυτούς τους ανθρώπους, θα προσπαθήσουμε να ξεκινήσουμε μια νέα άνοιξη στην αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή της περιοχής μας.
4. Ποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες ανέλαβε ο Δήμος, τον χρόνο που μας πέρασε, για την αντιμετώπιση των σημαντικότερων ζητημάτων της καθημερινότητας του πολίτη και συγκεκριμένα της ρύπανσης του περιβάλλοντος, της αντιμετώπισης της ανεργίας, της ενίσχυσης της απασχόλησης και της τουριστικής ανάπτυξης και της αναστροφής του απαισιόδοξου επιχειρηματικού κλίματος;
Η προστασία του περιβάλλοντος είναι από τα πλέον σημαντικά ζητήματα στο Δήμο Κοζάνης. Θεωρούμε το περιβάλλον ουσιαστικό στοιχείο της ανάπτυξης. Αποτελεί προτεραιότητα για το δήμο μας, γιατί η διάρκεια της λιγνιτικής δραστηριότητας, που είναι παράγοντας υποβάθμισης του, ήδη έχει ξεπεράσει το μισό χρόνο ζωής και πρέπει πλέον σαν περιοχή να μεριμνήσουμε για την ανάδειξη και προστασία του τεράστιου φυσικού αποθέματος που διαθέτουμε. Με την έννοια αυτή, σταθήκαμε δίπλα στις κινητοποιήσεις των κατοίκων της περιοχής, ενώ η τοπική αυτοδιοίκηση δεν έχει καμία αρμοδιότητα στην προστασία του περιβάλλοντος, προκειμένου τα προβλήματα του περιβάλλοντος που αντιμετωπίζουν, ιδιαίτερα την καλοκαιρινή περίοδο, να έχουν την αντιμετώπιση που πρέπει, και να λαμβάνονται τα μέτρα που πρέπει.
Όμως κι εμείς οι ίδιοι, σαν φορέας υλοποίησης έργων που σχετίζονται με την αστική ρύπανση, συνεχίζουμε την υλοποίηση έργων που σχετίζονται με την επεξεργασία των ακαθάρτων του δήμου μας, υλοποιώντας αυτή την περίοδο δύο έργα επεξεργασίας λύματα, τα οποία θα προστεθούν στους ήδη δύο σταθμούς επεξεργασίας ακαθάρτων του δήμου μας που βρίσκονται σε λειτουργία, προετοιμάζοντας μια αληθινή επένδυση για την περιοχή του Ελλησπόντου. Ήμασταν, είμαστε και θα συνεχίσουμε να είμαστε από τους δήμους που έχουν ένα ιδιαίτερα θετικό το αποτύπωμα στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος, κυρίως λόγω του μεγάλου έργου της τηλεθέρμανσης, το οποίο πέραν της οικονομικής του διάστασης, έχει συμβάλει τα μέγιστα στην προστασία και αναβάθμιση του περιβάλλοντος της περιοχής.
Σε ότι αφορά την ενίσχυση της απασχόλησης και την αντιμετώπιση της ανεργίας, πρέπει να πούμε ότι η αυτοδιοίκηση έχει πολύ μικρές δυνάμεις και λίγες αρμοδιότητες στον τομέα αυτό. Είναι απαραίτητο να σημειωθεί, ότι η τοπική αυτοδιοίκηση συμμετέχει μόνο με το 3% στην διαμόρφωση του ΑΕΠ της πατρίδας μας, όταν σε δυτικοευρωπαϊκές χώρες τα ποσοστά φτάνουν στο 35-37% που, όπως στη Δανία. παρόλα αυτά όμως, με αυτές τις δυνάμεις προσπαθήσαμε να μεγιστοποιήσουμε τα έργα που υλοποιούμε με χρηματοδότηση από το 3ο ΚΠΣ, δημιουργώντας επενδύσεις. Προσπαθήσαμε να ενθαρρύνουμε επενδύσεις ιδιαίτερα στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ενώ προσπαθήσαμε να κινήσουμε μια σειρά από αργούσες ή εν υπνώσει κρατικές δραστηριότητες, όπως το Ξενία Κοζάνης, όπως την ΒΙ.ΠΕ. που μπορούν να προσελκύσουν επενδύσεις, που μπορούν να προσελκύσουν επιχειρηματικό ενδιαφέρον.
Πέραν αυτού, με δημόσιες παρεμβάσεις σε διάφορα φόρα, αναδεικνύουμε, τον κομβικό ρόλο θα έχει η Κοζάνη και η περιοχή, σε σχέση με το σύμπλεγμα της Εγνατίας οδού και των κάθετων αξόνων. Γεγονός που κάνει ιδιαίτερα ελκυστική την προσέγγιση και την προσέλκυση επενδύσεων, που αφορούν τα logistics και το εμπόριο, με τα νοτιοανατολικά Βαλκάνια.
Ταυτόχρονα, αυτό που προσπαθήσαμε ,ιδίως στον τομέα της τουριστικής ανάπτυξης, με δημόσιες παρεμβάσεις αλλά και με έμπρακτες πρωτοβουλίες, όπως είναι η πρωτοβουλία των 5 δημάρχων των παραλίμνιων περιοχών, θέλουμε να αναδείξουμε την τεράστια δυναμική που κρύβει το σύμπλεγμα των 5 λιμνών (Μακροχωρίου, Σφηκιάς, Ασωμάτων, Πολυφύτου, Ιλαρίωνα). Αυτό το σύμπλεγμα των λιμνών που σηματοδοτεί τον δρόμο των αρχαίων Μακεδόνων από την Άνω Μακεδονία προς τη θάλασσα, δίνει μια τεράστια δυναμική στην περιοχή, μαζί με το πλούσιο πολιτιστικό της απόθεμα (την Βεργίνα στην έξοδό της και την Αιανή στο πάνω μέρος) τα αγροτικά προϊόντα, τα γεωλογικά φαινόμενα της περιοχής, τις διατροφικές συνήθειες, τα βυζαντινά μνημεία και έναν τεράστιο φυσικό πλούτο, μπορούν να δώσουν πραγματικά μια νέα ώθηση στην ανάπτυξη της περιοχής.
Ταυτόχρονα, ο πολιτισμός μπορεί να αποτελέσει σημείο αιχμής για τη νέα αναπτυξιακή πορεία του δήμου μας, υλοποιώντας το μεγάλο έργο της ανάδειξης της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης, μέσω του οποίου θα αναδειχθεί το τεράστιο πολιτιστικό απόθεμα έντεκα αιώνων που κρύβει στα σπλάχνα της.
Η Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης, το Λαογραφικό μουσείο Κοζάνης, το Αρχαιολογικό μουσείο Αιανής με τον αρχαιολογικό χώρο, αποτελούν τους τρεις πυλώνες που συμβάλλουν στην αύξηση της επισκεψιμότητας της περιοχής, και αποτελούν ισχυρό πόλο ανάπτυξης. Είναι αυτές οι νέες πρωτοβουλίες, που μπορούν και πρέπει να στηρίξουν την αναστροφή του αναπτυξιακού κλίματος της περιοχής . Δεν είναι οι τομείς εκείνοι που σηματοδοτούν την απεξάρτηση της περιοχής από τον δημόσιο τομέα και τη ΔΕΗ. Είναι οι τομείς εκείνοι που μπορούν να επιφέρουν αναστροφή του επιχειρηματικού κλίματος, είναι οι τομείς εκείνοι που μπορούν να δώσουν την απάντηση, σε μία περιοχή που για χρόνια ήταν ιδιαίτερα εξαρτημένη από το δημόσιο τομέα. Να δώσουν την απάντηση σε μια εποχή που ο δημόσιος τομέας και αναπροσαρμόζεται και αναδιατάσσεται.
Ημερομηνία: 25 Αυγούστου 2014
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι
Κυρίες και κύριοι.
Σας ευχαριστούμε όλους που βρίσκεστε μαζί μας σήμερα σ’αυτή την ιδιαίτερη στιγμή, σήμερα που εγκαινιάζεται η ΣΤΕΓΗ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΕΥΞΕΙΝΟΥ ΛΕΣΧΗΣ ΚΟΖΑΝΗΣ, το σπίτι δηλαδή του Ποντιακού Ελληνισμού εδώ στην Μακεδονία, στην Κοζάνη .
Ένα απ’ τα περιφερειακά αστικά κέντρα της πατρίδας μας που αγκάλιασαν και φιλοξένησαν τις χιλιάδες προσφύγων που ξεριζώθηκαν απ’ τις πατρογονικές τους εστίες, στον ιστορικό Πόντο και Μικρά Ασία, πριν από 90 περίπου χρόνια. Τους πρόσφυγες που ρίζωσαν πρόκοψαν, που ποτέ όμως δεν ξέχασαν τις πατρίδες όπου χιλιετίες άνθησε ο Ελληνισμός.
Αγαπητά μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευξείνου Λέσχης Κοζάνης, σήμερα για όλους σας αλλά ιδιαίτερα για τον Πρόεδρο, τον Κώστα Σανίδη, είναι μια ιδιαίτερη ημέρα. Μετά από αγώνες και προσπάθειες ετών έρχεται η δικαίωση.
Τα εγκαίνια αυτού του λαμπρού κτιρίου δικαιώνουν και επιβραβεύουν αγώνες και προσπάθειες ετών όλων σας και ιδιαίτερα του προέδρου.
Να ξεκινήσω ευχαριστώντας και συγχαίροντας τους συντελεστές του έργου που εγκαινιάζουμε.
Μελετητές-κατασκευαστές-επιβλέποντες, τον φορέα υλοποίησης του έργου του εξοπλισμού της στέγης , τους θεσμικούς φορείς που εξασφάλισαν οικόπεδο και χρηματοδοτήσεις ώστε να καταστεί εφικτή η υλοποίηση του έργου, όλους όσους εργάστηκαν και συνέβαλλαν ώστε να ξεπεραστούν μικρά και μεγάλα προβλήματα, όσους βοήθησαν ώστε το όνειρο να γίνει πραγματικότητα.
Η περιοχή μας φίλες και φίλοι για χρόνια μαστιζόταν από εσωστρέφεια. Ποτέ δεν δούλεψε συστηματικά για να αναδείξει το φυσικό, το βιομηχανικό, τον πολιτιστικό της πλούτο που και ιδιαίτερος και σημαντικός είναι.
Σήμερα η Στέγη του Ποντιακού Πολιτισμού έρχεται να προστεθεί στην αλυσίδα των πολιτιστικών δράσεων και εγκαταστάσεων, και το σημειώνω αυτό με την ευρεία του έννοια, που αυξάνουν την εξωστρέφεια και την ελκυστικότητα της περιοχής.
που αναδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο τον πλούτο του τόπο μας.
Εγκαταστάσεις και δραστηριότητες που αναδεικνύουν τον πλούτο του τόπου, αναδεικνύουν ταυτόχρονα όμως και μια σειρά από προκλήσεις.
Την πρόκληση διδασκαλίας ουσιαστικών στοιχείων του πολιτισμού μας.
Την πρόσκληση να αξιοποιήσουμε την ψηφιακή τεχνολογία .
Την πρόσκληση της συμμετοχής και της συνεργασίας. Να πείσουμε τους ανθρώπους μας ότι η ιστορία και ο πολιτισμός μας αφορά όλους.
Την πρόκληση του να μάθουμε να δουλεύουμε μεθοδικά και με σύστημα.
Την πρόκληση για επαγγελματική οργάνωση των δράσεων μας.
Την μεγάλη πρόκληση να αναδείξουμε το τεράστιο πολιτιστικό μας απόθεμα, τη σύγχρονη πολιτιστική παραγωγή και δραστηριότητα σαν ουσιώδες κεφάλαιο της νέας αναπτυξιακής πορείας που έχει ανάγκη ο τόπος μας.
Γιατί μέσα σε μια τέτοια προοπτική μπορεί και αυτό το λαμπρό κτίριο, η στέγη του ποντιακού πολιτισμού να δικαιώσει τις προσπάθειες, τους κόπους , τους πόρους που διατέθηκαν.
Μου δίνεται λοιπόν η ευκαιρία εδώ δημόσια να διατυπώσω την πρόταση, που στις αρχές του χρόνου σύντομα διατύπωσα στο Δ.Σ της Ευξείνου Λέσχης Κοζάνης.
Τη δημιουργία δηλαδή εδώ στο χώρο που βρισκόμαστε, ενός Ψηφιακού Μουσείου του Ποντιακού Ελληνισμού και την ανάδειξη μ’ αυτόν τον τρόπο των πολλών και σπουδαίων κειμηλίων που έχουν διασωθεί αλλά και της ιστορίας των θρύλων , και που όλα μαζί μαρτυρούν την ύπαρξη του πλούσιου και σπουδαίου πολιτισμού του Πόντου.
Είχα την ευκαιρία μέσα απ’ την αυτοδιοικητική μου διαδρομή να επισκεφθώ τέτοιου είδους εγκαταστάσεις αλλά και να συζητήσω με ανθρώπους που έχουν υλοποιήσει τέτοιες δράσεις. Μουσείο μάχης Χαιρώνειας, Μαντείο Τροφωνίου, Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού είναι ενδεικτικά μόνο μερικές απ’ αυτές.
Οι φωτογραφίες, τα κινηματογραφικά ντοκουμέντα, το χαρτογραφικό υλικό, τα αντικείμενα, οι διηγήσεις, η ιστορία, τα μνημεία του Πόντου που έχουν διασωθεί μέχρι σήμερα, μπορούν να αποτελέσουν τους τροφοδότες αυτού του μουσείου.
Βιβλιοθήκες, μουσεία, αρχεία, ποντιακοί σύλλογοι, ιδιωτικές συλλογές, η συλλογική μνήμη, είναι αυτοί που έχουν διασώσει τον πλούτο του ποντιακού πολιτισμού.
Η τεχνολογία είναι σύμμαχος.
Η ψηφιακή τεχνολογία που τρέχει με ταχύτατους ρυθμούς και σημειώστε και αυτό, είναι ιδιαίτερα προσιτή και οικεία στους νέους ανθρώπους , μας δίνει όλες τις δυνατότητες: Ψηφιακές αποτυπώσεις και μετεγγραφές, τρισδιάστατα μοντέλα, ηλεκτρονικές πλατφόρμες, εικονική πραγματικότητα, διαδραστικές αφηγήσεις και ένα σωρό άλλα πράγματα .
Η χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών μπορεί να είναι επίσης το εργαλείο για να χτίσουμε ψηφιακά, σημαντικά μνημεία του Πόντου.
Το φροντιστήριο της Τραπεζούντας, η Παναγία Σουμελά μπορούν να στηθούν σ’ένα ψηφιακό περιβάλλον ώστε να μπορεί ο καθένας να τα επισκέπτεται ταξιδεύοντας στο χρόνο.
Και όλα αυτά εδώ στην Κοζάνη την περιοχή με το τόσο ισχυρό Ποντιακό στοιχείο, τόσο σε επίπεδο συλλόγων όσο και προσωπικοτήτων , εδώ στο σταυροδρόμι της Δυτ. Μακεδονίας, εδώ στο φυσικό του σπίτι τη Στέγη του Ποντιακού Πολιτισμού.
Το νέο ΕΣΠΑ είναι μπροστά μας και τέτοιου είδους δράσεις και επιλέξιμες είναι και λογικού προυπολογισμού.
Εγώ δηλώνω στρατιώτης στην προσπάθεια.
Θερμά συγχαρητήρια και ευχαριστίες για το έργο.
Ημερομηνία: 24 -27 Σεπτεμβρίου 2015
ΜΑΛΟΥΤΑΣ ΛΑΖΑΡΟΣ
Χημικός Μηχανικός
Πρώην Δήμαρχος Κοζάνης
lmaloutas@yahoo.gr
ΔΑΒΙΔΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ
Μηχανολόγος Μηχανικός
Πρώην Αντιδήμαρχος Κοζάνης
rdavidopoulou@gmail.com
Στο πλαίσιο της παγκόσμιας οικονομίας, τα αστικά κέντρα λειτουργούν σαν επίκεντρα υποδομών, αγορών, πολιτισμού και αναψυχής και καλούνται να προσελκύουν δραστηριότητες έτσι ώστε να ενισχύονται πληθυσμιακά και να επεκτείνονται οικιστικά (Hall 2004). Ο ρόλος τους πλέον είναι πρωταγωνιστικός σε θέματα που αφορούν τόσο τη χάραξη όσο και την υλοποίηση αναπτυξιακών πρωτοβουλιών. Στις παρούσες οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες οι πόλεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό αναζητούν αποτελεσματικά στρατηγικά εργαλεία βιώσιμης ανάπτυξης ώστε να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις αυτές: ο επιχειρησιακός σχεδιασμός, οι εξειδικευμένες κλαδικές μελέτες, τα ανοικτά δεδομένα στο διαδίκτυο, το μάρκετινγκ/branding, κ.ά. αποτελούν προτεραιότητα για τις διοικήσεις των πόλεων.
Η εισήγηση αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο τα εργαλεία αυτά εφαρμόζονται και αξιολογούνται στην πράξη με αναφορά στην περίπτωση της πόλης της Κοζάνης. Η Κοζάνη, αλλά και η ευρύτερη περιοχή, βίωσε μια πρώιμη βιομηχανική ανάπτυξη που έφερε μεγάλη οικονομική άνθιση, υιοθετώντας όμως το μοντέλο μιας μονοδιάστατης ανάπτυξης συνοδευόμενης από πολλά περιβαλλοντικά προβλήματα. Ο Δήμος Κοζάνης, είναι σήμερα ο μεγαλύτερος ενεργειακός δήμος της χώρας. Στην επικράτειά του παρατηρείται μια σημαντική συγκέντρωση ενεργειακών πόρων και πηγών, όπως επίσης υψηλή συγκέντρωση ανθρώπινου δυναμικού που άμεσα ή έμμεσα δραστηριοποιείται στον τομέα της Ενέργειας και μια διάχυτη «ενεργειακή κουλτούρα». Η εικόνα και η ταυτότητα της περιοχής σήμερα ταυτίζεται με την παραγωγή ενέργειας, τον λιγνίτη και υποβαθμισμένο περιβάλλον. Βασίζεται σε ένα ξεπερασμένο μοντέλο το οποίο δεν μπορεί να «συντηρήσει» την τοπική οικονομία και επιβάλλεται να αλλάξει.
Στην εισήγηση εξετάζονται τα εργαλεία που είναι διαθέσιμα ώστε να ανατραπεί το αρνητικό αυτό μοντέλο και να μετατραπεί σε συγκριτικό πλεονέκτημα, μοχλό και πόλο για την αλλαγή της ταυτότητας και την ανάπτυξη της περιοχής. Βασίζεται α) στην ανάλυση των κυρίαρχων τάσεων στην βιώσιμη αστική ανάπτυξη, β) στην αξιολόγηση του σχεδιασμού του Δήμου Κοζάνης και γ) στην πολύχρονη προσωπική εμπειρία των συγγραφέων στο χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Πιο συγκεκριμένα εξετάζεται η στρατηγική που θα πετύχει την κινητοποίηση του κοινωνικού κεφαλαίου της περιοχής, της τοπικής αυτοδιοίκησης, των φορέων, των επιμελητηρίων, των εκπαιδευτικών και ερευνητικών ιδρυμάτων, αλλά και του ιδιωτικού και επιχειρηματικού τομέα, δημιουργώντας την νέα εικόνα της περιοχής, όπου η παραγωγή Ενέργειας δεν θα είναι πλέον το «αρνητικό αποτύπωμα». Εξετάζεται η στρατηγική ώστε η παραγωγή ενέργειας να αναδειχθεί ως στοιχείο πολιτιστικής κληρονομιάς και εκπαιδευτικής διαδικασίας, αναγνωρίσιμο τοπόσημο και brand, ως μέρος του τουριστικό προϊόντος και ως αναπτυξιακό πυλώνα της Κοζάνης. Έμφαση δίνεται και στη σημασία του μάρκετινγκ τόπου (ο Δήμος Κοζάνης εκπονεί σχετική μελέτη σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), εξειδικεύοντας και εκπονώντας δράσεις επιχειρησιακού σχεδιασμού. Σκοπός είναι με σχεδιασμένα βήματα και ανοιχτές διαδικασίες διαβούλευσης η περιοχή με τον ενεργειακό και κυρίως λιγνιτικό χαρακτήρα και το υποβαθμισμένο περιβάλλον, να αναδειχθεί, σε μια σύγχρονη περιοχή με ένα ισχυρό αστικό κέντρο που θα βασίζει την ανάπτυξη και την εξέλιξή της, στις εφαρμογές σύγχρονων περιβαλλοντικά φιλικών τεχνολογιών, σε πολιτικές για εξοικονόμηση ενέργειας, για κλιματική προστασία, για μείωση των εκπομπών των αερίων θερμοκηπίου, για παραγωγή και διανομή ενέργειας από ΑΠΕ, για ενεργειακή κατεύθυνση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ανάπτυξη του εξειδικευμένου βιομηχανικού – ενεργειακού τουρισμού.
Λέξεις-κλειδιά: ενεργειακή κουλτούρα, αρνητικό αποτύπωμα, ενεργειακός τουρισμός, μάρκετινγκ τόπου, Κοζάνη
Αναφορές:
Δέφνερ Α., Καραχάλης Ν., (επιμ.) (2012), Marketing και Branding του Τόπου: H Διεθνής Εμπειρία και η Ελληνική πραγματικότητα, Βόλος: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας (ISBN 978-960-9439-14-5).
Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Κοζάνης Περιόδου 2011 – 2014, Σύνοψη (2011) Α Φάση – Στρατηγικός Σχεδιασμός, Υφιστάμενη Κατάσταση – Στρατηγική Δήμου Κοζάνης, Κοζάνη: Δήμος Κοζάνης.
Hall, T. (1998/2004) Αστική Γεωγραφία, Αθήνα: Κριτική.
Μοχιανάκης, Κ. (2012) ‘Οικοδομώντας Ταυτότητα Ψηφιακής Πόλης’, στο Δέφνερ&Καραχάλης(επ.) 519-532.
Popescu, A. I. (2012) ‘Branding Cities as Educational Centres. The Role of Higher Education Institutions’, Management & Marketing Challenges for the Knowledge Society, 7 (3) 493-512.
Θεματικός Άξονας: Μάρκετινγκ και Branding Τόπου
Ημερομηνία: 18 Νοεμβρίου 2015
ΛΑΖΑΡΟΣ ΜΑΛΟΥΤΑΣ
ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
Μελπομένης 1 50100 Κοζάνη
lmaloutas@yahoo.gr
Η εισήγησή μου αυτή δεν διεκδικεί επιστημονική πρωτοτυπία. Αποτελεί την αυτοδιοικητική προσέγγιση σ΄ ένα από τα κυρίαρχα ζητήματα που αυτή αντιμετωπίζει , αυτό της ανάπτυξης. Μέσα από μια μακρόχρονη πορεία στην αυτοδιοίκηση , τις συνεργασία με μελετητές, τις ημερίδες και τα συνέδρια, τα ερεθίσματα από ιδιωτικές και υπηρεσιακές επισκέψεις στην Ευρώπη, την μελέτη δημοσιεύσεων-βιβλίων, την καθημερινή αγωνία για το μέλλον του τόπου διαμορφώθηκε μια άποψη , που κατατίθεται με την εισήγηση αυτή, που “περιγράφει” την προσπάθεια για την αναδιοργάνωση – αναβάθμιση του αστικού χώρου της Κοζάνης.
Η πορεία απαξίωσης και υποβάθμισης του αστικού τοπίου εχει τεκμηριωθεί επαρκώς από πανεπιστημιακούς και μελετητές του χώρου, και μάλιστα χωρίς ιδιαίτερες αποκλίσεις από την κρατούσα άποψη. Για τις ανάγκες της παρούσας έγινε χρήση σχετικών κειμένων του καθηγητή του ΕΜΠ κ.Σερράου και της μελέτης που εκπονήθηκε παλαιότερα για λογαριασμό του Δημου από την κ. Λεφάκη, αλλά και του αγαπητού φίλου Δ. Διαμαντόπουλου . Αποτελεί μια δουλειά που έγινε στο μεγάλο της μέρος το 2012 – 13 , με την βοήθεια του συνεργάτη τότε στο Δήμο του συναδέλφου Χ. Καρπουζά , και είχε παρουσιαστεί σε συνεργάτες στο Δήμο , και σε ομάδα νέων αρχιτεκτόνων της περιοχής .
Η εικόνα της ελληνικής πόλης, έτσι όπως την προσλαμβάνουμε σήμερα, σχηματίστηκε κάτω από μια σειρά αδυναμιών στην κοινωνική και οικονομική δομή της χώρας, καθώς επίσης και στο σύστημα σχεδιασμού και ελέγχου της δόμησης. Ειδικότερα, ορισμένες κρίσιμες παράμετροι που συνδέονται με την παραπάνω διαδικασία αφορούν, μεταξύ άλλων, στην κυριαρχία της ατομικής ιδιοκτησίας, στην υψηλή κατάτμηση της αστικής γης στην επιτακτική ανάγκη για στέγαση νέου αστικού πληθυσμού σε συνδυασμό με την ανυπαρξία μιας αντίστοιχης οργανωμένης κρατικής παρέμβασης, καθώς επίσης και την ιδιότυπη ενεργοποίηση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, που οδήγησε (από το 1950 και μετά)στη διοχέτευση σημαντικών κεφαλαίων στον κατασκευαστικό κλάδο.
Η στενότητα του δημόσιου χώρου ισχύει ως ένα δεύτερο βασικό χαρακτηριστικό στοιχείο της ελληνικής πόλης, που συνδέεται τόσο με την ραγδαία διαδικασία αστικής επέκτασης όσο όμως και με την απουσία ενός μακροπρόθεσμου και διορατικού πολεοδομικού σχεδιασμού. Είναι άλλωστε γεγονός, ότι η συμβολή του σχεδιασμού, καθ” όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα, περιορίστηκε στις περισσότερες περιπτώσεις στη σταδιακή ένταξη στο Σχέδιο Πόλης, διαφόρων περιοχών, και εντός αυτών κατά κανόνα, στη χάραξη απλώς και μόνο του καμβά της πόλης, δηλαδή των οικοδομικών τετραγώνων και των δρόμων, συχνότατα δε και με πλήρη αδιαφορία απέναντι στα δεδομένα του φυσικού χώρου των συγκεκριμένων περιοχών (κλίσεις εδάφους, χείμαρροι, δασικές εκτάσεις, κ.λπ.) .
Το χαρακτηριστικό για κάθε περιοχή αστικό και περιαστικό φυσικό και ιστορικό τοπίο συνιστά ισχυρότατο και αναντικατάστατο στοιχείο ταυτότητας για την ελληνική πόλη, σφραγίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη μορφή της, αλλά αφήνοντας επιπλέον και μελλοντικές δυνατότητες περαιτέρω συνολικής βελτίωσης της εικόνας της.
Θα ισχυριζόταν κανείς, ότι το φυσικό και ιστορικό τοπίο των ελληνικών πόλεων είναι σχετικά δύσκολο πλέον να υποστεί αλλοιώσεις και μεταβολές, μιας και έχει περάσει στην συνείδηση της κοινωνίας ως εκμεταλλεύσιμος πόρος. Παρόλα αυτά σε επίπεδο τοπικό, στοιχεία του ιστορικού και φυσικού τοπίου που κατατάσσονται ως “δευτερεύουσας σπουδαιότητας” (αλσύλλια, γεωλογικές διαμορφώσεις, ρέματα, αρχαιολογικά ευρήματα, κ.λπ.) εξακολουθούν να απειλούνται. Σε κάθε περίπτωση, οι παρεμβάσεις που προτείνονται πρέπει να αφορούν την αναβάθμιση και την ένταξή του στις λειτουργίες της πόλης.
Σήμερα η κατάσταση των πόλεων μας βρίσκεται σε σημαντική διάσταση με το επίπεδο ανάπτυξης της χώρας έναντι του οποίου λειτουργεί πλέον ως τροχοπέδη.
Κάτω από το βάρος αυτών των δεδομένων και την ανάγκη προσαρμογής των τοπικών κοινωνιών και οικονομιών σε ένα έντονα ανταγωνιστικό και παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, είναι προφανές ότι η ανάπτυξη «περνάει» πλέον αναγκαστικά και μέσα από την ικανότητα των αστικών κέντρων να δημιουργήσουν ένα λειτουργικό, επιχειρηματικό ελκυστικό αισθητικά ικανοποιητικό και εκσυγχρονισμένο αστικό περιβάλλον.
Συνεπώς οι μικρότερης ή μεγαλύτερης εμβέλειας «αναπλάσεις» των πόλεων μας, είναι αναπόφευκτη αναγκαιότητα και στο άμεσο μέλλον θα βρίσκονται πλέον ολοένα και περισσότερο στην ατζέντα δράσης και στα προγράμματα ανάπτυξης όλων των τοπικών κοινωνιών.
Η πρόσφατη εμπειρία «πόλεων παραδειγμάτων» δείχνουν ότι οι αναπλάσεις μπορούν να συμβάλουν στην προσέλκυση επενδύσεων, στην μεγιστοποίηση της ακτινοβολίας και της επιρροής των πόλεων, στον σχηματισμό τοπικών επιχειρηματικών δικτύων και τελικά στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.
Ειδικότερα, όσον αφορά την Κοζάνη, η περίοδος άναρχης ανάπτυξης που ξεκίνησε μετά τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο συνέπεσε και εντάθηκε από την ενεργειακή δραστηριότητα. Το τίμημα που πλήρωσε η πόλη γι’ αυτή την ανάπτυξη ήταν η πλήρης σχεδόν καταστροφή του ιστορικού της προσώπου, η απώλεια της τοπικής της ταυτότητας αλλά και η δημιουργία ενός μη λειτουργικού , πυκνοδομημένου χώρου που ασφυκτιά . Ήδη, καθώς ο μεταπολεμικός κύκλος ανάπτυξης πλέον κλείνει για ολόκληρη την ελληνική κοινωνία, νέες δυνατότητες αλλά και απαιτήσεις εμφανίζονται για δυναμικά αστικά κέντρα όπως η Κοζάνη.
Παγκοσμιοποίηση, γρήγορη τεχνολογική εξέλιξη, κοινωνικές αλλαγές, μετακινήσεις πληθυσμών, νέα ανταγωνιστική οικονομία, μεγιστοποίηση του ρόλου των επιχειρηματικής πρωτοβουλίας αλλά και ανάγκη για αστικές περιοχές και κέντρα ποιοτικά αναβαθμισμένα, υψηλής λειτουργικότητας είναι οι βασικές συνιστώσες του 21ου αιώνα που απλώνουν με ταχείς ρυθμούς ένα νέο πλέγμα δραστηριοτήτων πάνω στα αστικά κέντρα και βέβαια την Κοζάνη που διακρίνεται για ένα σημαντικό αναπτυξιακό δυναμισμό.
Μέσα σ’ αυτό το έντονα ανταγωνιστικό εθνικό αλλά και διεθνές περιβάλλον, πρέπει η Κοζάνη τα χρόνια που έρχονται να ζήσει και να αναπτυχθεί, να εξασφαλίσει τους πολίτες της κατοικία, θέσεις εργασίας, αναψυχή και κυκλοφορία με ποιοτικούς όρους. Για να το επιτύχει αυτό η πόλη χρειάζεται ένα νέο πρόσωπο. Ένα πρόσωπο ελκυστικό, πολύ πιο φιλικό και ανθρώπινο από αυτό που της κληροδότησε ο μεταπολεμικός κύκλος, ένα πρόσωπο που να μπορεί να προσελκύσει και να κρατήσει νέους κατοίκους, επιχειρήσεις, ανάπτυξη.
Με το νέο αυτό πρόσωπο θα πρέπει η πόλη να μπορεί να σταθεί επάξια σε περιφερειακό αλλά και διεθνές επίπεδο δίπλα σε άλλα αστικά κέντρα και να διεκδικήσει συμμετοχή σε προγράμματα, εκδηλώσεις, οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη, κάθε είδους δραστηριότητες.
Η δημιουργία αυτού του νέου προσώπου της Κοζάνης, που δεν είναι απλά θέμα αισθητικής αλλά κυρίως αναγκαιότητα ανάπτυξης είναι ο κύριος στόχος του προγράμματος ανάπλασης των κοινοχρήστων χώρων του Ιστορικού και Εμπορικού κέντρου της πόλης.
Τα μέσα αναδιοργάνωσης –αναβάθμισης του αστικού χώρου της Κοζάνης , εργαλεία ποιοτικής αναβάθμισης μπορούν κατά τη γνώμη μου να αποτελέσουν : έργα τέχνης, χρηστικά αντικείμενα του παρελθόντος, έργα που θυμίζουν τη ζωή που πέρασε, χρώμα, φως, νερό, δημόσια κτήρια , διατηρητέα φυτεύσεις, διαγωνισμοί, ανάγλυφο , καιρός, αφήγηση.
Ειδικότερα :
Η αξιοποίηση της παραεγνάτιας θέσης του Δήμου , η ανάδειξη του ενεργειακού της χαρακτήρα , η προβολή του φυσικού περιβάλλοντος , το μοναδικό πολιτιστικό απόθεμα, και η αναβάθμιση του αστικού χώρου , αποτελούν ουσιώδεις όρους επιβίωσης και αειφόρου ανάπτυξης της περιοχής
Το power point που συνοδεύει την εισήγηση αυτή περιλαμβάνει έργα, δράσεις , πρωτοβουλίες, μελέτες ,ιδέες, ολοκληρωμένα, σε εξέλιξη η επαρκώς ώριμα για υλοποίηση, που περιγράφηκαν ή συζητήθηκαν παραπάνω.
Ημερομηνία: 11 Νοεμβρίου 2020
Ολοκληρώνεται σήμερα, 11 11 2020, η διαβούλευση για το master plan του Σχεδίου Δίκαιης Μετάβασης στη μεταλιγνιτική περίοδο.
Ταυτόχρονα και επειδή έχει παρέλθει ένας περίπου χρόνος από την εξαγγελία της απολιγνιτοποίησης και την οριστικοποίηση των στόχων της είναι χρήσιμη μια ανασκόπηση της έως σήμερα πορείας της. Η διακήρυξη της απολιγνιτοποίησης, έγινε με την εξαγγελία του Πρωθυπουργού αναφορικά με το κλείσιμο των λιγνιτικών μοναδων παραγωγής ενέργειας έως το 2028, από το βήμα του Ο.Η.Ε. στο πλαίσιο της Συνόδου για το κλίμα τον Σεπτέμβριο του 2019. Την ίδια περίοδο η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προχώρησε στην εξαγγελία του GREEN DEAL.
Λίγους μήνες μετά, τον Δεκέμβριο του 2019 υποβάλλεται για έγκριση στην Ε.Ε. το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), στο οποίο προβλέπονταν η εκπόνηση του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (Master Plan).
Παράλληλα το business plan της ΔΕΗ, το οποίο παρουσιάστηκε τον ίδιο μήνα, σε πλήρη ευθυγράμμιση με τους στόχους του ΕΣΕΚ, θέτει ένα αυστηρό χρονοδιάγραμμα για απένταξη του λιγνίτη.
Ο στόχος είναι συγκεκριμένος. Έως το 2023 απεντάσσονται όλες οι λειτουργούσες λιγνιτικές μονάδες και το 2028 απεντάσσεται η υπό κατασκευή μονάδα Πτολεμαΐδα V.
Η πραγματικότητα σήμερα έχει τα εξής χαρακτηριστικά:
Η συνεισφορά του λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγή το 2019 ήταν μόλις 20%, ενώ πριν μερικά χρόνια άγγιζε το 60%.
Τους εννέα μήνες του 2020 το ποσοστό της συνεισφοράς του λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγή μόλις που ξεπερνά το 10% !
Στον αντίποδα πραγματοποιούνται αθρόες εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το κόστος είναι κατά πολύ μικρότερο.
Ενδεικτικά σημειώνω ότι οι εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας το ίδιο εννεάμηνο ανέρχονταν στο 20% και η Οριακή Τιμή Συστήματος τον Μάρτιο ήταν μόλις 28,5 € !
Επιπλέον η ΔΕΗ «κλείδωσε» για το υπό κατασκευή Φωτοβολταϊκό της των 200 MW στην περιοχή μας, σε σχετικό διαγωνισμό της ΡΑΕ, την τιμή των 49,5 €/Mwh
Ήδη φέτος από τον Μάρτιο ο ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου λειτουργούσε με μια μονάδα το πολύ αδυνατώντας να υποστηρίξει τη ζήτηση της Τηλεθέρμανσης, ενώ όλο το καλοκαίρι για μεγάλα χρονικά διάστημα δεν κάπνιζε ούτε μία καμινάδα στον ενεργειακό άξονα!
Σε όλα αυτά προστέθηκαν και τα προβλήματα που επέφερε η πανδημία του κορονοϊού, με την συνεχώς αυξανόμενη οικονομική ύφεση σε Εθνικό και Ευρωπαϊκό επίπεδο, αποτέλεσμα της οποίας είναι και μια σημαντική πτώση στη ζήτηση ενέργειας.
Η συνεχώς μειούμενη λιγνιτική / ηλεκτροπαραγωγική δραστηριότητα στην περιοχή οξύνει συνεχώς τα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα.
Οι επιπτώσεις της αγγίζουν όλο το φάσμα της οικονομικής ζωής, επηρεάζουν όλους μας, όλους τους συμπολίτες ανεξαιρέτως.
Με αυτά τα δεδομένα άνετα θα μπορούσε κάποιος να πιστέψει ότι η απολιγνιτοποίηση έχει ήδη συντελεστεί !
Αν βέβαια συνεκτιμήσουμε την συνεχιζόμενη οικονομική κρίση/ύφεση λόγω covid που ήρθε να προστεθεί στην σοβούσα από 10ετίας κρίση, την καθημερινά διευρυνόμενη διείσδυση των ΑΠΕ και την αναμενόμενη ολοκλήρωση της κατασκευής της γιγαντιαίας μονάδας φυσικού αερίου, κατά το επόμενο 15μηνο, τότε είναι φανερό πως πρέπει να κινηθούμε τάχιστα ώστε να διαμορφώσουμε το νέο παραγωγικό μοντέλο της περιοχής.
Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο !
Σήμερα διανύουμε μια μεταβατική περίοδο, στην οποία τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία δεν είναι επαρκή:
Εντωμεταξύ πολλοί πόροι αφαιρέθηκαν για να διατεθούν για την αντιμετώπιση της πανδημίας covid.
Οι συγκεκριμένοι πόροι βέβαια συνεχώς μειώνονται (λόγω και της συρρίκνωσης της λιγνιτικής δραστηριότητας). Το 2018 ήταν 31 εκατομμύρια ευρώ , το 2019 ήταν 25 εκατομμύρια ευρώ, ενώ για το 2020 (και εφ΄ όσον διατεθεί το 6% με ΥΑ), είναι ζήτημα αν ξεπεράσουν τα 20 εκατομμύρια ευρώ.
Είναι φανερό ότι ο νόμος αυτός ουσιαστικά κατάργησε τον τοπικό πόρο ανάπτυξης, εξαιτίας της συνεχώς μειούμενης λιγνιτικής δραστηριότητας, που ήταν προδιαγεγραμμένη.
Τι γίνεται όμως αύριο;
Το υπό διαβούλευση Master Plan
Στην υπ.αριθμ.4 Απόφαση του ΚΥΣΟΙΠ τον Δεκέμβριο του 2019 (ΦΕΚ 4893/τ. Β΄/31-12-2019), με την οποία εγκρίθηκε το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) γινόταν ρητή αναφορά για την εκπόνηση ενός Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (Master Plan).
Η εκπόνησή του ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2020 με την πρόσληψη συμβούλων (Boston Consultans / Grant Thornton) ενώ πραγματοποιήθηκαν τοπικές επισκέψεις από τον συντονιστή του ΣΔΑΜ κ. Μουσουρούλη και τους συνεργάτες του.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να γίνουν ορισμένες συνοπτικές επισημάνσεις σχετικά με το περιεχόμενο του Master Plan :
Συμπερασματικά επισημαίνουμε ότι :
Κάτω από αυτές τις συνθήκες είναι μαθηματικά βέβαιο ότι η οικονομική και πληθυσμιακή συρρίκνωση της περιοχής θα είναι δραματική και πολύ πιθανόν μη αναστρέψιμη.
Για να προλάβουμε δυσμενείς εξελίξεις θα πρέπει άμεσα :
-την οικονομική ανάπτυξη
-τις θέσεις εργασίας
-τηλεθερμάνσεις
Η περιοχή συρρικνώνεται οικονομικά και πληθυσμιακά καθημερινά
Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο !
– Το παρόν άρθρο αποτελεί την τοποθέτηση του Δημάρχου Κοζάνης, Λάζαρου Μαλούτα στα πλαίσια της διαβούλευσης για το master plan των λιγνιτικών περιοχών
Πηγή: https://energypress.gr/news/i-apolignitopoiisi-ante-portas
Ημερομηνία: 20 Νοεμβρίου 2020
Αδιαμφισβήτητα τα τελευταία χρόνια η ανθρωπότητα συνειδητοποιεί τις συνέπειες της αυξανόμενης χρήσης ορυκτών καυσίμων (φαινόμενο θερμοκηπίου, κλιματική αλλαγή) και υιοθετεί πολιτικές περιορισμού της.
Σ’ αυτήν την κατεύθυνση η Ευρωπαϊκή Ένωση πρωτοστατεί με την εφαρμογή καινοτόμων πολιτικών, που έχουν στόχο την κλιματική ουδετερότητα και τη μείωση της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου.
Ο λιγνίτης, ο εθνικός ενεργειακός πόρος, που στήριξε τον εξηλεκτρισμό και την ανάπτυξη της χώρας μας το δεύτερο μισό του προηγούμενου αιώνα, αποτελούσε μέχρι πρόσφατα τον βασικό πυλώνα της ηλεκτροπαραγωγής.
Τα τελευταία χρόνια η υιοθέτηση πολιτικών περιορισμού των ορυκτών καυσίμων από την Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάρυνε την ηλεκτροπαραγωγή από λιγνίτη με σημαντικά επιπλέον κόστη από τον φόρο CO2.
Αποτελούν πεδίο μεγάλης συζήτησης τόσο οι εθνικές ενεργειακές πολιτικές που ακολουθήθηκαν την τελευταία 15ετία, όσο και οι επιλογές – χειρισμοί που έγιναν, για το αν θα μπορούσαν να στηρίξουν περαιτέρω τον λιγνίτη.
Τα τελευταία χρόνια η χρήση του λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγή συνεχώς και σταδιακά περιορίζεται κυρίως για κοστολογικούς λόγους, αν και συνεισφέρει τα μέγιστα στην ασφάλεια τροφοδοσίας του ενεργειακού μας συστήματος.
Η εξαγγελία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, τον Σεπτέμβρη του 2019, για πλήρη απολιγνιτοποίηση έως το 2028, βρήκε τον λιγνίτη να συνεισφέρει στην ηλεκτροπαραγωγή της χώρας με ποσοστό 20% και από τότε μειώνεται ραγδαία. Στους εννέα μήνες του 2020 ήταν μόλις 10%, ως αποτέλεσμα της περαιτέρω διείσδυσης των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή και της οικονομικής κρίσης που προκάλεσε η πανδημία.
Η εξέλιξη αυτή έχει ως συνέπεια τη συνεχώς εντεινόμενη πληθυσμιακή και οικονομική συρρίκνωση στον ενεργειακό άξονα της Δυτικής Μακεδονίας. Αναφέρομαι μόνο στη Δυτική Μακεδονία δεδομένης της μεγάλης επίδρασης της ηλεκτροπαραγωγής στο ΑΕΠ της περιοχής (~40%).
Με αυτά τα δεδομένα είναι προφανές ότι το Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ) του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα πρέπει να εξασφαλίζει την ομαλή μετάβαση.
Δυστυχώς όμως είναι κοινή πεποίθηση όλων των φορέων και των κατοίκων της περιοχής του ενεργειακού άξονα πως στο master plan που τέθηκε σε διαβούλευση δεν διασφαλίζεται η δίκαιη και ομαλή μετάβαση. Αντίθετα κυριαρχεί ο φόρος ότι μια διαχρονικά περιφέρεια της πατρίδας μας οδηγείται σε ερήμωση.
Δεν αρκεί ένας οραματικός σχεδιασμός για να μας κάνει να αισιοδοξούμε, όταν:
οι θέσεις των τοπικών κοινωνιών απουσιάζουν εντελώς
ακόμη και σήμερα τα επενδυτικά κίνητρα στη Δυτική Μακεδονία είναι από τα δυσμενέστερα στη χώρα
είναι εμφανέστατο το χρηματοδοτικό κενό για το επόμενο διάστημα έως ότου αρχίσουν να «τρέχουν» το Ταμείο Ανάκαμψης, το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, το νέο ΕΣΠΑ
δεν υφίσταται βέβαιο χρονοδιάγραμμα για την έλευση του φυσικού αερίου
απουσιάζουν παντελώς η χωροταξική διάσταση και η προοπτική επανάχρησης των εδαφών της ΔΕΗ
όλες οι εμβληματικές ιδιωτικές επενδύσεις τελούν υπό καθεστώς πολλών προϋποθέσεων
οι δημιουργούμενες από τον σχεδιασμό νέες θέσεις εργασίας υπολείπονται σημαντικά αυτών που χάνονται.
Η συνοπτική αναφορά των παραπάνω αναδεικνύει το μεγάλο πρόβλημα.
Απαιτείται ένα ρεαλιστικό μεταβατικό πρόγραμμα, που θα χρηματοδοτηθεί από εθνικούς πόρους, που θα ενσωματώνει τα αιτήματα της τοπικής κοινωνίας, ώστε να την έχει σύμμαχο και βεβαίως ευρύτερη κοινωνική και πολιτική συναίνεση για να γίνουν τα πρώτα βήματα για μια δίκαιη μετάβαση.
Ημερομηνία: 27 Νοεμβρίου 2020
Ημερομηνία: 25 Φεβρουαρίου 2021
Στην περιοχή μας την Κοζάνη, η οποία το τελευταίο διάστημα βρίσκεται στο επίκεντρο πολλών και σημαντικών εξελίξεων, με κυρίαρχο το ζήτημα της απολιγνιτοποίησης, αναδείχθηκε το θέμα της αναγκαιότητας ανέγερσης ενός νέου, σύγχρονου νοσοκομείου, στον κόμβο της Εγνατίας οδού.
Η συζήτηση αυτή είναι απολύτως δικαιολογημένη, καθώς αφορά πρωτίστως το αγαθό της υγείας των κατοίκων της περιοχής μας, αλλά και επίκαιρη εν μέσω της υγειονομικής κρίσης, καθώς σε τέτοιες περιστάσεις αναδεικνύονται προβλήματα, που δεν αντιμετωπίζονται μόνο με την αυτοθυσία των ιατρών και των υγειονομικών υπαλλήλων.
Το Μαμάτσειο Νοσοκομείο Κοζάνης ξεκίνησε τη λειτουργία του στα τέλη της δεκαετίας ‘50. Στη διάρκεια αυτών των χρόνων πολλά πράγματα άλλαξαν στην περιοχή μας και το νοσοκομείο διαρκώς έπρεπε να καλύπτει τις αυξανόμενες ιατρικές ανάγκες. Σήμερα εξυπηρετεί μεγάλο αριθμό κατοίκων της Δυτικής Μακεδονίας και τον μεγαλύτερο της Περιφερειακής Ενότητας.
Το νοσοκομείο μας, παρ΄ όλες τις επεκτάσεις, που κατά καιρούς έγιναν, είναι ολοφάνερο ότι ασφυκτιά από την χωροθέτησή του μέσα σε πυκνοδομημένη περιοχή στον αστικό ιστό, από την έλλειψη ζωτικού χώρου μέσα στο οικόπεδό του, που καθιστά απαγορευτική την οποιαδήποτε σκέψη για επέκτασή του, αλλά και από τον αριθμό των ασθενών που προσέρχονται σε αυτό.
Η αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας στην περιοχή μας είναι επιβαλλόμενη. Σε όλα τα αστικά κέντρα η πρωτοβάθμια παροχή υπηρεσιών υγείας είναι ιδιαίτερα υποβαθμισμένη και ουσιαστικά επιβαρύνει τη λειτουργία των κατά τόπους υφιστάμενων Νοσοκομειακών μονάδων
Το ζητούμενο λοιπόν είναι να λειτουργήσει ένα σύγχρονο νοσοκομείο στη Δυτική Μακεδονία, το οποίο δεν θα καταργήσει τα ήδη υφιστάμενα, ούτε θα λειτουργήσει ανταγωνιστικά προς αυτά, αλλά θα παρέχει υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας αποκλειστικά δευτεροβάθμιας φροντίδας, συμβάλλοντας καθοριστικά στην αναβάθμιση του υγειονομικού συστήματος της περιοχής.
Η μετεξέλιξη του Μαμάτσειου Νοσοκομείου σε αστικό πολυιατρείο, σε κέντρο υγείας αστικού τύπου, με συγκεντρωμένες τις διάσπαρτες υπηρεσίες παροχής υγειονομικών υπηρεσιών, σε συνδυασμό με ένα νοσοκομείο, που θα παρέχει υγειονομικές υπηρεσίες αποκλειστικά δευτεροβάθμιου επιπέδου, θα οδηγήσει αναμφίβολα, στην αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.
Η κομβική θέση της Κοζάνης, στον οδικό άξονα της Εγνατίας οδού, συνέβαλε καθοριστικά στη δραστηριοποίηση σ΄ αυτήν της μοναδικής ιδιωτικής κλινικής της περιφέρειας, των μεγάλων ιδιωτικών διαγνωστικών κέντρων και πολυιατρείων και αποδεικνύει την καταλληλότητα της περιοχής για τη χωροθέτηση του νέου Νοσοκομείου.
Ένα νοσοκομείο στον κόμβο της Εγνατίας στα Κοίλα, όπου υπάρχουν και οι απαραίτητες δημόσιες εκτάσεις, σε ένα σημείο εύκολα και γρήγορα προσβάσιμο, τόσο από τους κατοίκους του Δήμου, όσο και όλης της περιφέρειας, όχι μόνο θα αναβαθμίσει υγειονομικές υπηρεσίες της περιοχής, αλλά θα συμβάλλει στη δημιουργία ενός ισχυρού αναπτυξιακού πόλου στην περιφέρεια, σήμερα που τον χρειάζεται περισσότερο από ποτέ.
Θα πρέπει να ξεκινήσουμε άμεσα την προετοιμασία για την κατασκευή ενός νέου νοσοκομείου καθώς έργα αυτού του μεγέθους απαιτούν σημαντικό χρόνο ωρίμανσης και αξιόλογο μελετητικό έργο. Η παρούσα συγκυρία με το νέο ΕΣΠΑ στο στάδιο του τελικού σχεδιασμού, το Ταμείο Ανάκαμψης να έχει εμπροσθοβαρή χρηματοδοτική κατεύθυνση, το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης να βρίσκεται στο τελικό στάδιο σχεδιασμού του, με ολοένα και μεγαλύτερη χρήση των ΣΔΙΤ στην υλοποίηση μεγάλων έργων, δημιουργεί την ευνοϊκότερη χρηματοδοτική συγκυρία για την υλοποίηση του νέου Νοσοκομείου.
Εάν θέλουμε ένα αξιόπιστο σύστημα δημόσιας υγείας θα πρέπει να αφήσουμε κατά μέρος προκαταλήψεις και τοπικισμούς, να αποκτήσουμε μια κοινή αντίληψη για το υγειονομικό μέλλον της περιφέρειας, που θα διαπνέεται από όρους εξωστρέφειας και προοδευτισμού ικανές να διαμορφώσουν ένα νέο αναπτυξιακό προφίλ στην περιοχή.
Πρακτικές του παρελθόντος, εμβαλωματικές λύσεις, πρακτικές που υπηρετούν σκοπιμότητες απορρόφησης πόρων, αποδεδειγμένα δεν δικαίωσαν όσους τις υιοθέτησαν, είναι θνησιγενείς και ατελέσφορες.
Επιβάλλεται να εξετάσουμε ολοκληρωμένα το θέμα της παροχή υπηρεσιών υγείας από τον δημόσιο τομέα, αξιοποιώντας τις υγειονομικές μονάδες, εξοικονομώντας πόρους και διασφαλίζοντας καλύτερες υπηρεσίες υγείας για όλους.
Ημερομηνία: 20 Απριλίου 2021
Η Κοζάνη εδώ και δεκαετίες είχε ταυτιστεί με την ενεργειακή πρωτεύουσα της Ελλάδος και ταυτόχρονα με μια περιοχή που είχε σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα :
Η ενεργειακή λοιπόν ταυτότητα της περιοχής, παρά τη μεγάλη οικονομική ανάπτυξη που τη συνόδευε, δημιούργησε πολλά περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα. Όλες αυτές οι αλλαγές δεν ήταν ομαλές και υπήρχαν διαμαρτυρίες και συγκρούσεις με τις τοπικές κοινωνίες.
Εδώ και μια δεκαετία η πορεία της περιοχής μας αλλάζει.
Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η Ευρωπαϊκή πολιτική του Green Deal, ο φόρος CO2, τα οικονομικά προβλήματα της ΔΕΗ Α.Ε., ο νέος Εθνικός Ενεργειακός Σχεδιασμός μας βάζουν σε μια νέα πραγματικότητα.
Μας υποχρεώνουν να προσαρμοστούμε στη νέα εποχή που ανατέλλει.
Μας επιβάλλουν να κάνουμε επιλογές συμβατές με τις επερχόμενες εξελίξεις.
Η βιολογία είναι αμείλικτη: όποιο είδος δεν προσαρμόζεται στις αλλαγές εξαφανίζεται.
Είναι αυτονόητο και αποτελεί υποχρέωση μας να διεκδικούμε για τον τόπο μας το αναπτυξιακό ισοδύναμο, τους όρους και τις προϋποθέσεις δηλαδή, που θα εξασφαλίζουν την ομαλή και δίκαιη μετάβαση στη μεταλιγνιτική εποχή.
Η παραγωγή ενέργειας όμως ακόμη και σήμερα αποτελεί ένα από τα ιδιαίτερα στοιχεία της ταυτότητας της περιοχής μας :
Στο Δήμο Κοζάνης:
Λειτουργεί εδώ και 30 χρόνια το μεγαλύτερο ενεργειακό έργο της τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα, η τηλεθέρμανση.
Έχουν κατασκευαστεί και λειτουργούν δύο κτίρια (δημοτικό σχολείο και βρεφονηπιακός) που ενσωματώνουν αρχές βιοκλιματικού σχεδιασμού και τεχνολογίες ΑΠΕ για την κάλυψη των ενεργειακών τους αναγκών
Υλοποιήθηκαν μια σειρά από ενεργειακές εφαρμογές, (σε δημοτικά κτήρια και σχολεία) δημοτικός φωτισμός (led, dimming), ηλεκτροκίνηση, συμμετοχή στο «Σύμφωνο Δημάρχων» και σε Ευρωπαϊκά προγράμματα κ.α..
Οι επιλογές μας για την ανάπτυξη μιας νέας ενεργειακής ταυτότητας, θα πρέπει να βασίζονται στην αξιοποίηση των υποδομών των δικτύων μεταφοράς ενέργειας, που αποτελούν ένα από τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής, καθώς και όσων υποδομών-δράσεων έχουμε υλοποιήσει και αναφερθήκαν παραπάνω. Η νέα ενεργειακή ταυτότητα της περιοχής μας θα πρέπει να είναι άμεσα συνυφασμένη με την ενεργειακή κουλτούρα της, που αναπτύχθηκε όλα αυτά τα χρόνια αλλά και με την ανάγκη για μετεξέλιξη και προσαρμογή στην μεταλιγνιτική εποχή μέσω νέων έργων αειφορικού χαρακτήρα.
Η πρωτοβουλία για την ανάδειξη αυτής της νέας ταυτότητας του δήμου μας, ξεκίνησε το 2013, μετά από μελέτη branding, η οποία τώρα καλείται να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα (re-branding), ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων αστικών περιοχών σε όλο τον κόσμο. Είναι ο μοναδικός δρόμος, τον οποίο επιβάλλεται να ακολουθήσουμε, σε συνδυασμό με τις συμπληρωματικές μας πρωτοβουλίες, ώστε η περιοχή να έχει μέλλον.
Σχεδιάζουμε στο πλαίσιο αυτό να δομήσουμε έναν «Πράσινο Δήμο», που θα βασίζει την ανάπτυξη και την εξέλιξή του σε πρωτοπόρες πολιτικές εξοικονόμησης ενέργειας, στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και μείωσης των εκπομπών CO2, καθώς και σε επιδεικτικά έργα, που ενσωματώνουν πρωτοπόρες τεχνολογίες ΑΠΕ.
Το «όραμα» για την επόμενη ημέρα της Κοζάνης, που για πολλές δεκαετίες στήριζε την οικονομική δραστηριότητά της στον εγχώριο λιγνίτη, θα στηριχθεί σε τρεις άξονες:
α) Ενίσχυση της Επιχειρηματικότητας με στόχο τον μετασχηματισμό της οικονομίας (Πάρκο Κυκλικής Οικονομίας, Επιχειρηματικό Πάρκο Καινοτομίας, ολοκλήρωση ψηφιακών και συγκοινωνιακών υποδομών),
β) Ισόρροπη και Βιώσιμη Αστική Ανάπτυξη με στόχο τη δημιουργία ενός ελκυστικού και αναβαθμισμένου αστικού περιβάλλοντος, και
γ) Ανάπτυξή ενός Εθνικού Πόλου Καινοτομίας και Αειφορίας με έμφαση στις ενεργειακές εφαρμογές, στην παραγωγή και χρήση ΑΠΕ, στοχεύοντας στον επαναπροσδιορισμό του χαρακτήρα του Δήμου.
Στην κατεύθυνση αυτή :
Τα ενεργειακά χαρακτηριστικά της περιοχής μας αποτελούν ένα συγκριτικό πλεονέκτημα που επιβάλλεται να αξιοποιήσουμε και σε συνδυασμό με άλλες πρωτοβουλίες στον ενεργειακό τομέα, σε συμπόρευση με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, δημιουργούμε όλες τις προϋποθέσεις για να το πετύχουμε.
Αν θέλουμε να κερδίσουμε το στοίχημα της επόμενης μέρας και να ξεπεράσουμε την απραξία των προηγούμενων χρόνων, επιβάλλεται να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα με ρεαλισμό και να το προσεγγίσουμε θετικά αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες.
Η πρακτική του στρουθοκαμηλισμού έχει πάντα αρνητικά αποτελέσματα. Παρακολουθώντας άπραγοι την πληθυσμιακή και οικονομική συρρίκνωση της περιοχής μας, το μαρασμό και ανεδαφικές «διεκδικήσεις» ή υποκύπτοντας στον πειρασμό προσωπικών μικροπολιτικών και παλαιοκομματικών σχεδιασμών, κάνουμε κακό στον τόπο μας, σε εμάς τους ίδιους και τις μελλοντικές γενιές.
– Ο κ. Λάζαρος Μαλούτας είναι Δήμαρχος Κοζάνης
Ημερομηνία: 24 Μαΐου 2021
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η διαχείριση των ζητημάτων της καθημερινότητάς μας είναι περίπλοκη και δυσχερής.
Η πανδημία του κορωνοϊού, τα συσσωρευμένα προβλήματα της τοπικής οικονομίας αλλά και ήσσονος σημασίας θέματα πρωταγωνιστούν βάζοντας, δυστυχώς σε δεύτερη μοίρα το μέγιστο ζήτημα σχετικά με το μέλλον της Δυτικής Μακεδονίας και της Κοζάνης, την απολιγνιτοποίηση.
Η απολιγνιτοποίηση και οι αλλαγές που αυτή θα επιφέρει σε όλο τον ενεργειακό άξονα είναι θεμελιακές.
Καλούμαστε μέσα σε λίγο χρόνο όχι μόνο να αλλάξουμε όλο το παραγωγικό μοντέλο της περιοχής, αλλά και να προφυλάξουμε την περιοχή μας από μια ακόμη μεγαλύτερη πληθυσμιακή και οικονομική συρρίκνωση.
Καλούμαστε να διαφυλάξουμε τα ήδη κεκτημένα, όπως για παράδειγμα είναι η λειτουργία της Τηλεθέρμανσης, που συνεπάγεται μεγάλα περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη για τους κατοίκους της περιοχής.
Καλούμαστε να ανατρέψουμε το κλίμα αδιαφορίας και εφησυχασμού, που κυριάρχησε τα τελευταία χρόνια.
Δυο πρόσφατες ειδήσεις επαναφέρουν το ζήτημα της απολιγνιτοποίησης ταράζοντας τα νερά της τοπικής μακαριότητας.
Η πρώτη αφορά τις εντυπωσιακές επιδόσεις, που καταγράφουν οι τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών CO2, οι οποίες για πρώτη φορά στην ιστορία του ευρωπαϊκού Χρηματιστηρίου Ρύπων ξεπέρασαν πριν δέκα ημέρες τα 50 ευρώ ανά τόνο. Σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές η τάση αύξησης των τιμών θα ενταθεί εξαιτίας και των αυστηρότερων κλιματικών στόχων για περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για το 2030, αλλά και του νέου φιλόδοξου ευρωπαϊκού κλιματικού νόμου, που δρομολογείται από την Κομισιόν.
Η δεύτερη αφορά το προγραμματισμένο ήδη εδώ και χρόνια, κλείσιμο πριν από λίγες ημέρες του ΑΗΣ Καρδιάς (οι μονάδες III και IV) του μεγάλου εμβληματικού ατμοηλεκτρικού σταθμού, ισχύος 1200 MW, που η ανέγερσης του την δεκαετία του ’70 σηματοδότησε την εδραίωση της ΔΕΗ και του λιγνίτη στο εγχώριο ηλεκτροπαραγωγικό σύστημα της χώρας και κατέστησε την περιοχή μας το ενεργειακό κέντρο της χώρας.
Δύο εξελίξεις, που επιμένουν να μας θυμίζουν, πως όσο και να κλείνουμε τα μάτια, η απολιγνιτοποίηση προχωρά με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς και οι διεθνείς και εθνικές εξελίξεις δεν μας περιμένουν.
Επιπλέον περνούν και ένα ηχηρότατο μήνυμα: περισσότερες ΑΠΕ.
Όλο και περισσότερη παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, καθώς η ηλεκτροπαραγωγή από ορυκτά καύσιμα θα γίνεται ολοένα και ακριβότερη. Ταυτόχρονα αποδεικνύουν την επιπολαιότητα και την αστειότητα των προσχηματικών αιτιάσεων εκείνων, που λένε όχι στις ΑΠΕ, εμμένοντας προσκολλημένοι σε ένα παρελθόν, που έχει ήδη πεθάνει.
Οπωσδήποτε το μεγάλο ζητούμενο, είναι το νέο παραγωγικό μοντέλο της περιοχής να μην διαμορφωθεί ερήμην μας.
Η δίκαιη και ομαλή μετάβαση είναι δικαίωμα της περιοχής μας και υποχρέωση της Πολιτείας.
Το ζήτημα της επάρκειας των οικονομικών πόρων, το ύψος τους, είναι θεμελιώδες. Παράλληλα η ικανότητα μας να απορροφήσουμε έγκαιρα τους διαθέσιμους πόρους και η αξιοποίησή τους σε στοχευμένες κατευθύνσεις έχουν βαρύνουσα σημασία, καθώς θα καθορίσουν το τελικό αποτέλεσμα.
Η πετυχημένη έκβαση του εγχειρήματος της δίκαιης και ομαλής μετάβασης είναι μια επίπονη διαδικασία. Η διεθνής εμπειρία στο πεδίο αυτό είναι και πλούσια και διδακτική.
Ο επερχόμενες αλλαγές θα φέρουν κραδασμούς και ανακατατάξεις. Απαιτούν τόσο αλλαγή νοοτροπίας όσο και συγκρούσεις με κατεστημένα συμφέροντα και παρελθοντικές συνήθειες.
Είναι απαραίτητο, να συνειδητοποιήσουμε, ότι η απολιγνιτοποίηση μας αφορά όλους ανεξαιρέτως. Η οικονομική και πληθυσμιακή εξέλιξη προσδιορίζει αξίες σε όλους τους τομείς.
Η συρρίκνωση θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε μαρασμό της περιοχής, με συνακόλουθα την απώλεια αξίας των περιουσιών των κατοίκων της, σε απαξίωση της επιχειρηματικότητας, σε ακόμη μεγαλύτερη ανεργία, σε σίγουρη φτώχεια.
Για τον λόγο αυτόν λοιπόν:
αποτελούν ουσιώδεις όρους και προϋποθέσεις δίκαιης, ομαλής μετάβασης της περιοχής μας.
Τα παραπάνω είναι ευθύνη όλων μας.
Στην παρούσα συγκυρία δεν έχουν θέση προσωπικές στρατηγικές. Αντίθετα οι προσωπικές επιλογές και σχεδιασμοί θα πρέπει να υποχωρούν μπροστά στο συλλογικό καλό για το μέλλον του τόπου και των συμπολιτών μας.
Ας σχεδιάσουμε την προοπτική του τόπου μας με όρους του μέλλοντος, με χρονικό ορίζοντα τις επόμενες δεκαετίες, αφήνοντας πίσω μας τα βαρίδια του παρελθόντος.
*Ο Λάζαρος Μαλούτας είναι δήμαρχος Κοζάνης
Ημερομηνία: 24 Σεπτεμβρίου 2021
«Η ανάπτυξη στη μετά τον λιγνίτη εποχή. Μια πρόκληση στην οποία Κυβέρνηση, Αυτοδιοίκηση και Πολίτες πρέπει να απαντήσουμε θετικά»,τιτλοφορείται το άρθρο δημάρχου Κοζάνης Λάζαρου Μαλούτα, στο μηνιαίο περιοδικό «Οικονομική Επιθεώρηση». Το πλήρες κείμενο:
Η λέξη ανάπτυξη, αν και χιλιοειπωμένη, ιδιαίτερα στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, δεν παύει να αποτελεί τον μοναδικό όρο, ο οποίος εμπεριέχει όλες εκείνες τις προοπτικές, που συγκλίνουν στη δημιουργία των βέλτιστων κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών για έναν τόπο.
Πως επιτυγχάνεται η ανάπτυξη; Πώς προοδεύουμε και πάμε μπροστά; Τι πρέπει να αλλάξουμε για να πετύχουμε;
Αν οι παραπάνω αγωνίες είναι κοινός τόπος για όλους, έχουν βαρύνουσα σημασία για την Κοζάνη και τους πολίτες της, δεδομένου ότι :
Μια αρχική ρεαλιστική προσέγγιση στο θέμα της αναπτυξιακής πρόκλησης επιβάλει να παραδεχτούμε ότι η απολιγνιτοποίηση είναι ήδη πραγματικότητα.
Πως αλλιώς θα περιγράφαμε το γεγονός, ότι στον ενεργειακό άξονα της Δυτικής Μακεδονίας, που δέκα χρόνια πριν συνεισέφερε στην ηλεκτροπαραγωγή από λιγνίτη σε ποσοστό της τάξης του 70%, το 2020 η συνολική συνεισφορά μόλις που ξεπερνούσε το 10% και προφανώς το 2021 το ποσοστό θα είναι μονοψήφιο.
Σήμερα η ανθρωπότητα συνειδητοποιεί τις συνέπειες της χρήσης ορυκτών καυσίμων και υιοθετεί πολιτικές περιορισμού τους. Σ΄ αυτήν την κατεύθυνση η Ευρωπαϊκή Ένωση, πρωτοστατεί με την εφαρμογή καινοτόμων πολιτικών, με στόχο την κλιματική ουδετερότητα και τη μείωση της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου.
Συνεπώς η δεύτερη παραδοχή αποτελεί τη συμφωνία ότι η κατεύθυνση, στην οποία πρέπει να κινηθούμε, είναι δεδομένη.
Αναπόφευκτα λοιπόν οδηγούμαστε και σε μια τρίτη παραδοχή, ότι η μετάβαση στη νέα πραγματικότητα, στη νέα εποχή πρέπει να είναι δίκαιη και είναι απαραίτητο να είναι ομαλή.
Είναι αναγκαία μια ολιστική προσέγγιση, προκειμένου να δημιουργηθούν ικανές συνθήκες για την επίτευξη αυτού του σκοπού. Ο σχεδιασμός θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις αλλαγές, που επέρχονται στο υφιστάμενο παραγωγικό μοντέλο, το οποίο καταρρέει. Διαφορετικά οι συνέπειες για τον ενεργειακό άξονα θα είναι καταστροφικές.
Η συνοπτική αναφορά των παραπάνω αναδεικνύει και τα σχετικά προβλήματα.
Η απολιγνιτοποίηση εξελίσσεται τάχιστα, ο σχεδιασμός για την επόμενη ημέρα έχει τουλάχιστον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, με ορατή συνέπεια τον κίνδυνο κατάρρευσης της περιοχής, που ολοένα και πιο βίαια συρρικνώνεται πληθυσμιακά και οικονομικά. Ο χρόνος λοιπόν δεν είναι σύμμαχός μας.
Εμείς απαντούμε θετικά στην πρόκληση της μετάβασης σε αντίθεση με εκείνους, που συνεχίζουν να πορεύονται προσποιούμενοι, ότι η απολιγνιτοποίηση συμβαίνει σε άλλο τόπο και χρόνο, προσπαθώντας να δημιουργήσουν αφήγημα για τις επόμενες εκλογές. Γι΄ αυτό και:
Στο πλαίσιο λοιπόν της μετάβασης προετοιμαζόμαστε, ώστε να αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες, που αναδεικνύονται
Η περιοχή μας ήταν για πολλά χρόνια ταυτόσημη με ορυχεία λιγνίτη, ρυπογόνα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής και οξύτατα περιβαλλοντικά προβλήματα.
Σήμερα σχεδιάζουμε το μέλλον του τόπου μας με βάση τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής στους τομείς των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και την ενεργειακή κουλτούρα, που έχει αναπτυχθεί εδώ και χρόνια
Η πρότασή μας βασίζεται σε τρεις άξονες. Πράσινη συμφωνία, Ψηφιακή μετάβαση, Ολιστική προσέγγιση.
Στοχεύουμε σε
Στα πλαίσια αυτά
Οι πρωτοβουλίες αυτές εξασφαλίζουν μια βιώσιμη ανάπτυξη στην περιοχή, συνδυάζοντας την περιβαλλοντική αειφορία με την οικολογία, την καινοτομία και την έρευνα με την επιχειρηματικότητα και την κυκλική οικονομία.
Δημιουργούν τις προϋποθέσεις για τον μετασχηματισμό του οικονομικού μοντέλου της περιοχής, δρομολογούν νέες επενδύσεις ενισχύοντας την απασχόληση και τα εισοδήματα.
Επισημαίνω, ότι ο δρόμος για την απολιγνιτοποίηση είναι μακρύς και δύσκολος, όπως αποδεικνύει και η ευρωπαϊκή εμπειρία ανάλογων εγχειρημάτων.
Η απολιγνιτοποίηση είναι το κυρίαρχο ζήτημα αυτής της δεκαετίας για την περιοχή μας. Όλοι μας, τοπικές αρχές και κεντρική Κυβέρνηση, θα κριθούμε στο μέτρο των ευθυνών και αρμοδιοτήτων μας από την έκβαση αυτού του εγχειρήματος.
Στον Δήμο Κοζάνης αυτός είναι ο οδηγός μας.
Ημερομηνία: 15 Απριλίου 2022
Η ευκαιρία είναι μπροστά μας!
Χωρίς αμφιβολία, η Δυτική Μακεδονία, σε ό,τι αφορά τις εξελίξεις στον ενεργειακό της άξονα, βρίσκεται αντιμέτωπη με την μεγαλύτερη πρόκληση της νεότερης ιστορίας της. Θα πρέπει να αφήσει πίσω της την “ευδαιμονία” του λιγνίτη και να διαμορφώσει ένα νέο, πολυδιάστατο και βιώσιμο παραγωγικό και αναπτυξιακό μοντέλο για την πορεία της στο μέλλον. Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από τέτοιου είδους κοινωνικοοικονομικές μεταβολές (στους τομείς του άνθρακα, της κλωστοϋφαντουργίας κ.α.) έχει αποδείξει ότι πρόκειται μια χρονοβόρα διαδικασία.
Επιπλέον, είναι αδιαμφισβήτητο ότι οι δυνάμεις της αδράνειας πάντοτε προκαλούν τριβές και εντάσεις δημιουργώντας εμπόδια στον ερχομό του νέου. Άλλωστε είναι ακόμη γνωστές στην περιοχή οι συγκρούσεις και οι εντάσεις που προκάλεσαν κατά τη δεκαετία του ’70 οι απαλλοτριώσεις για τη διάνοιξη των ορυχείων λιγνίτη. Δεν πρέπει ακόμη να αγνοούμε και την αντίρροπη δράση του λαϊκισμού και του προσχηματικού αντίλογου που σε τέτοιες περιστάσεις ανθεί.
Όμως η πορεία προς τον περιορισμό της χρήσης ορυκτών καυσίμων είναι μονόδρομος για τον πλανήτη.
Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (Green Deal) είναι πλέον η κυρίαρχη πολιτική της Ένωσης.
Η απολιγνιτοποίηση βρίσκεται σε εξέλιξη για περισσότερο από μια δεκαετία συρρικνώνοντας σταδιακά το ποσοστό της συμμετοχής του λιγνίτη στο μίγμα ηλεκτροπαραγωγής της πατρίδας μας. Παρ’ όλες τις αναγκαίες προσαρμογές του χρονοδιαγράμματος, λόγω της ενεργειακής κρίσης, η κατεύθυνση είναι προδιαγεγραμμένη.
Η συγκυρία λοιπόν απαιτεί να γίνει ένα μεγάλο και δυναμικό βήμα από τη Δυτική Μακεδονία. Να κινηθεί η περιοχή προς την κατεύθυνση της 4ης βιομηχανικής επανάστασης.
Ήδη από το φθινόπωρο του 2021 η Ελληνική Κυβέρνηση:
Υπέβαλλε προς έγκριση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΠΔΑΜ) και του Εδαφικού Σχεδίου για την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας (ΕΣΔΙΜ).
Θέσπισε τον αναγκαίο προς αυτό μηχανισμό διακυβέρνησης με την δημιουργία Ειδικής Υπηρεσίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης καθώς και τη σύσταση της Ελληνικής Εταιρίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης ΑΕ.
Ψηφίστηκε ο νέος Αναπτυξιακός Νόμος – Ελλάδα Ιχσυρή Ανάπτυξη, με τον οποίο δημιουργείται ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό επενδυτικό καθεστώς για την περιοχή.
Ταυτόχρονα η χρηματοδοτική συγκυρία για την επόμενη 10ετία είναι εξαιρετικά ευνοϊκή για την περιοχή. Το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027 έχει εγκριθεί από την Επιτροπή και το επόμενο διάστημα αναμένεται η δημοσίευση των πρώτων προσκλήσεων, ενώ οι προκηρύξεις του νέου αναπτυξιακού νόμου θα ανακοινωθούν τον Απρίλιο του 2022. Η χρηματοδότηση του Εθνικού Σχεδίου «Ελλάδα 2.0» από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας είναι εμπροσθοβαρής και με ιδιαίτερα σημαντικούς πόρους. Επίσης, η υλοποίηση έργων με τη μέθοδο ΣΔΙΤ αποτελεί πάντα μια εναλλακτική, ενώ και άλλοι πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπηρετούν τον στόχο του Green Deal.
Αν και όλα τα παραπάνω αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την ομαλή μετάβαση της περιοχής, ωστόσο δεν είναι από μόνες τους ικανές συνθήκες για την επίτευξη της.
Ο χρόνος εξακολουθεί να είναι ο κρίσιμος παράγοντας. Πρέπει να αποτελέσει κοινή πεποίθηση Κυβέρνησης, των τοπικών αρχών και των κατοίκων ότι οι κινήσεις πρέπει να συντελεστούν με ταχύτατους ρυθμούς. Απώλεια χρόνου κοστίζει σε πόρους και ανθρώπινο δυναμικό στην περιοχή.
Η Κυβερνητική μέριμνα για τη στήριξη της περιοχής οφείλει να είναι συνεχής. Η εξαγγελθείσα ρήτρα δίκαιης μετάβασης πρέπει να γίνεται αντιληπτή από όλους στον ενεργειακό άξονα και να χαρακτηρίζει όλες ανεξαρτήτως τις πολιτικές.
Η ενίσχυση των τοπικών φορέων στην ικανότητα απορρόφησης πόρων είναι επίσης κρίσιμη, καθώς οι μέχρι σήμερα επιδόσεις της περιοχής ως προς την απορροφητικότητα του ΕΣΠΑ είναι απογοητευτικές.
Η συμμετοχή των πολιτών σε όλη τη διαδικασία του σχεδιασμού και υλοποίησης του προγράμματος είναι απολύτως αναγκαία. Όλοι οι πολίτες πρέπει να κατανοήσουν την αναγκαιότητα της μετάβασης. Μέχρι σήμερα οι περισσότεροι ταυτίζουν την απολιγνιτοποίηση μόνο με τον κίνδυνο της απώλειας του αγαθού της Τηλεθέρμανσης. Θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι ότι είναι πολύ περισσότερα αυτά που διακυβεύονται.
Για δεκαετίες ο ενεργειακός άξονας ήταν ταυτόσημος με την καταστροφική υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε το γεγονός ότι στην περιοχή άνθισε πρώιμα το οικολογικό κίνημα της πατρίδας μας.
Είναι αναγκαίο λοιπόν η νέα πορεία της περιοχής να καθοριστεί από ποιοτικά χαρακτηριστικά, όπως είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η καινοτομία και η έρευνα, η εξωστρέφεια του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, η ανάπτυξη νεοφυών επιχειρήσεων, η κυκλική οικονομία, η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, η φιλοξενία ψηφιακών νομάδων, όλα αυτά είναι κατευθύνσεις που μπορούν να αναδείξουν την ποιοτική διάσταση του νέου παραγωγικού μοντέλου της περιοχής και να την καταστήσουν Εθνικό Πόλο Καινοτομίας και Αειφόρου Ανάπτυξης.
Είναι όλα τα παραπάνω, που μπορούν να αναδείξουν την περιοχή μας πρωτοπόρο στην πατρίδα μας στην προσπάθεια της για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Όλα αυτά βέβαια σε συνδυασμό με το πολιτιστικό απόθεμα, τον φυσικό πλούτο, τον πρωτογενή τομέα και τον ιδιαίτερο υδάτινο στοιχείο, που διαθέτει.
Η πατρίδα μας και η περιοχή μας υπέφεραν από το κύμα του brain drain. Για να αξιοποιήσουμε την ευκαιρία, να κερδίσουμε το στοίχημα η περιοχή χρειάζεται πλέον ένα brain gain. Προκειμένου λοιπόν να αποτελέσει ξανά πόλο έλξης, θα πρέπει να προσφέρει ένα υψηλό επίπεδο ποιότητας ζωής στους κατοίκους της, ένα καθαρό αστικό περιβάλλον, ποιοτικές εκπαιδευτικές και αθλητικές υποδομές, ασφάλεια και υψηλής ποιότητας υγειονομική περίθαλψη.
Επομένως η περίοδος αυτή μπορεί να σηματοδοτήσει το ξεκίνημα μιας νέας εποχής για την περιοχή μας και πρέπει να αξιοποιήσουμε την ευκαιρία ώστε να κερδίσουμε το μέλλον του τόπου μας.
Ημερομηνία: 17 Σεπτεμβρίου 2022
Στην Κοζάνη, σε μια περιοχή που εδώ και δεκαετίες αποτελούσε την ενεργειακή καρδιά της Ελλάδας, η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρωτοστάτησε από νωρίς στο σχεδιασμό και την υλοποίηση ενεργειακών έργων. Ένα από αυτά είναι η τηλεθέρμανση, το μεγαλύτερο ενεργειακό έργο της Αυτοδιοίκησης, η οποία επί τρεις δεκαετίες συνέβαλε με τη λειτουργία της στη διατήρηση ενός βιώσιμου περιβάλλοντος στην περιοχή, ενώ ταυτόχρονα παρείχε σημαντικό οικονομικό όφελος στους κατοίκους της πόλης της Κοζάνης.
Στην ίδια κατεύθυνση, η υλοποίηση έργων ΑΠΕ αποτελεί πλέον τον κανόνα στην πολιτική του δήμου. Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων στις στέγες των σχολικών μονάδων είναι μία επιλογή που συμβάλλει στον περιορισμό τόσο των ενεργειακών αναγκών (ετήσιο όφελος 50 χιλ. ευρώ) όσο και του ανθρακικού αποτυπώματος.
Η πρωτόγνωρη έκρηξη του ενεργειακού κόστους που καταγράφεται σήμερα μας βρίσκει σε μια μεταβατική περίοδο, κατά την οποία η ανθρωπότητα συνειδητοποιεί τις συνέπειες της αυξανόμενης χρήσης ορυκτών καυσίμων και υιοθετεί πολιτικές περιορισμού τους.
Κατά την αναζήτηση του νέου αναπτυξιακού και παραγωγικού μοντέλου της περιοχής, στρατηγική επιλογή του δήμου μας αποτελεί η διεκδίκηση του ρόλου του ως πράσινου ενεργειακού κέντρου της χώρας σε μια περίοδο που το κύριο χαρακτηριστικό της είναι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Από την αρχή λοιπόν της αυτοδιοικητικής περιόδου, δόθηκε προτεραιότητα στη δυναμική είσοδο του δήμου στο νέο αναδυόμενο τοπίο με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες:
• Με την Ενεργειακή Κοινότητα του Δήμου εξασφαλίσαμε και εξασφαλίσαμε τους όρους σύνδεσης με τον ΑΔΜΗΕ για την ανάπτυξη ενός φωτοβολταϊκού πάρκου ισχύος 6 MW, το οποίο μέσω του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού (virtual net metering) θα καλύπτει όλες τις ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια του δήμου (δημοτικός φωτισμός, κτίρια, σχολεία, αθλητικές εγκαταστάσεις). Το έργο βρίσκεται στη φάση διερεύνησης χρηματοδότησης ώστε να προκηρυχθεί εντός του φθινοπώρου.
• Η ΔΕΥΑ Κοζάνης με τον ίδιο τρόπο έχει εντάξει για χρηματοδότηση στο αναπτυξιακό πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» ένα φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 3,5 MW προκειμένου να αντιμετωπίσει τις υψηλές ανάγκες της σε ηλεκτρική ενέργεια.
• Συνεχίζουμε εντατικά την πρωτοβουλία ενεργειακής αναβάθμισης δημοτικών κτιρίων ολοκληρώνοντας έργα ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ, ενώ κατά την τρέχουσα περίοδο συμβασιοποιούνται έργα ύψους 3,6 εκατομμυρίων ευρώ.
• Ολοκληρώσαμε την αποτύπωση του δημοτικού φωτισμού, με στόχο την αναβάθμισή του μέσω της αντικατάστασης των συμβατικών λαμπτήρων με λαμπτήρες εξοικονόμησης ενέργειας τύπου LED. Μέχρι σήμερα έχει αντικατασταθεί το 10% του δημοτικού φωτισμού, με την εξοικονόμηση να ανέρχεται σε εξακόσιες χιλιάδες ευρώ.
• Εξασφαλίσαμε την κατασκευή ενός φωτοβολταϊκού πάρκου ισχύος 1,24 MW, με τη βοήθεια του οποίου θα καλύπτουμε τις ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια ευπαθών κοινωνικών ομάδων και τοπικών καταναλωτών.
• Ξεκινήσαμε την προετοιμασία ενός έργου ΑΠΕ αντλησιοταμίευσης (8 MW φωτοβολταϊκά και 8 MW υδραυλικά), προκειμένου να εξασφαλίσουμε έσοδα για τον δήμο, αλλά και παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας για καταναλωτές – δημότες που ανήκουν σε ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες.
• Επιπλέον, προετοιμάζουμε την αίτηση χορήγησης άδειας εμπορίας από τη ΡΑΕ στην Ενεργειακή Κοινότητα, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα τροφοδότησης του δήμου με ηλεκτρική ενέργεια, η οποία θα παράγεται από ΑΠΕ, με χαμηλά τιμολόγια, μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPA – Power Purchase Agreements).
• Εργαζόμαστε συστηματικά για τον μετασχηματισμό της τηλεθέρμανσης Κοζάνης σε ένα πλήρως πράσινο έργο που θα καλύπτει τις ενεργειακές (θερμικές) ανάγκες από ΑΠΕ, ώστε να συνεχίσει να τροφοδοτεί απρόσκοπτα με φθηνή θερμική ενέργεια τους καταναλωτές.
Στον Δήμο Κοζάνης, παράλληλα με τις παραπάνω πρωτοβουλίες και μέσα στο πλαίσιο της ένταξής μας στην Αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις «100 Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις έως το 2030», προετοιμάζουμε συστηματικά έργα και δράσεις προς την κατεύθυνση της εξοικονόμησης ενέργειας και της καταπολέμησης της ενεργειακής φτώχειας.
Ημερομηνία: 18 Σεπτεμβρίου 2022
Στην Κοζάνη, σε μια περιοχή που εδώ και δεκαετίες αποτελούσε την ενεργειακή καρδιά της Ελλάδας, η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρωτοστάτησε από νωρίς στον σχεδιασμό και την υλοποίηση ενεργειακών έργων. Ένα από αυτά, η Τηλεθέρμανση, το μεγαλύτερο ενεργειακό έργο της αυτοδιοίκησης, η οποία επί τρεις δεκαετίες συνέβαλε με τη λειτουργία της στη διατήρηση ενός βιώσιμου περιβάλλοντος στην περιοχή, ενώ ταυτόχρονα παρείχε σημαντικό οικονομικό όφελος στους κατοίκους της πόλης της Κοζάνης. Στην ίδια κατεύθυνση, η υλοποίηση έργων ΑΠΕ αποτελεί πλέον τον κανόνα στην πολιτική του Δήμου. Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων στις στέγες των σχολικών μονάδων είναι μία επιλογή που συμβάλλει στον περιορισμό τόσο των ενεργειακών αναγκών (ετήσιο όφελος 50 χιλιάδων ευρώ), όσο και του ανθρακικού αποτυπώματος.
Ημερομηνία: 19 Σεπτεμβρίου 2023
Στην περίοδο που διανύουμε αναδείχθηκαν σε ολόκληρο τον πλανήτη πρωτοφανείς προκλήσεις – κλιματική αλλαγή, πανδημία, ενεργειακή κρίση, αλλαγές στην παραγωγική διαδικασία, αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας, μεταναστευτικό, ασφάλεια.
Η περιοχή της Κοζάνης, βιώνοντας τη μεγάλη πρόκληση της απολιγνιτοποίησης, έπρεπε να αναπροσαρμόσει συνήθειες και πρακτικές, τη σχέση με το περιβάλλον, το παραγωγικό οικοσύστημα, την καθημερινότητα των πολιτών.
Η πρωτοφανής αυτή πρόκληση απαιτούσε άμεση και αποτελεσματική δράση και στη θητεία μας την αντιμετωπίσαμε με πολιτικές στην κατεύθυνση της κλιματικής ουδετερότητας και του ψηφιακού μετασχηματισμού, στην κατεύθυνση δηλαδή που κινείται η Ευρώπη και όλος ο πλανήτης. Οικοδομήσαμε συγκλίσεις και συνθέσεις, ενώνοντας ανθρώπους που εμπνεύστηκαν και ενεργοποιήθηκαν για ανάπτυξη, πρόοδο και ενδυνάμωση του τόπου.
Εντάξαμε την Κοζάνη στις «100 Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις της Ευρώπης έως το 2030».
Δρομολογούμε την ανάδειξη του δήμου σε «Εθνικό Πόλο Καινοτομίας και Αειφόρου Ανάπτυξης».
Εξασφαλίσαμε πόρους που αγγίζουν τα 200 εκατ. ευρώ από ανταγωνιστικά προγράμματα, τα περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη αυτοδιοικητική περίοδο.
Συνδιαμορφώσαμε ένα σχέδιο για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας της Τηλεθέρμανσης.
Καταστήσαμε τον δήμο μας πρωτοπόρο στις κοινωνικές δράσεις και τις ενεργειακές πρωτοβουλίες.
Το επόμενο βήμα μας αφορά την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του τόπου μας, με στοχευμένο σχεδιασμό, ώστε να αντιμετωπίζει με επιτυχία κρίσεις κοινωνικές, οικονομικές, κλιματικές. Να αλλάξει το παραγωγικό και οικονομικό μοντέλο του.
Αυτό απαιτεί όραμα, γνώση, ικανότητα, βούληση, εμπειρία, τεχνογνωσία και συνέπεια.
Συνεχίζουμε λοιπόν να σχεδιάζουμε και να διεκδικούμε ένα βιώσιμο και δίκαιο μέλλον για όσους κατοικούν και δραστηριοποιούνται στην περιοχή, εναρμονιζόμενοι με τις εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές. Η εμπειρία μας έχει διδάξει ότι για να έχει αποτέλεσμα ένα σχέδιο πολιτικής που φέρνει ριζικές αλλαγές σε πρακτικές και συμπεριφορές, χρειάζεται μια ισχυρή ομάδα, ικανή, δυναμική, πολυσυλλεκτική, χωρίς αποκλεισμούς, με αγάπη για τον τόπο και τους ανθρώπους του. Χρειάζεται συμμετοχή των πολιτών, ενεργοποίηση, κινητοποίηση και συνεργασία μεταξύ όλων ώστε να παραμείνει ζωντανός ο τόπος μας. Μέχρι σήμερα αποδεδειγμένα απαντήσαμε θετικά στις προκλήσεις της εποχής μας και αυτή είναι η εγγύηση ότι μπορούμε να τις μετατρέψουμε σε ευκαιρίες για το μέλλον μας.
ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ ΜΑΛΟΥΤΑ
Ο Λάζαρος Μαλούτας ήταν δήμαρχος και υποψήφιος δήμαρχος Κοζάνης
Ημερομηνία: 24 Μαρτίου 1991
ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
Λ. Μαλούτα
Χημικού Μηχανικού
Δημοτικού Συμβούλου Κοζάνης
Τον τελευταίο καιρό ήρθε ξανά στην επικαιρότητα, με δραματικό τρόπο, το θέμα του εκσυγχρονισμού της ΑΕΒΑΛ. Είναι πλέον γεγονός πως για την επιβίωση της ΑΕΒΑΛ αποτελεί μονόδρομο η λύση του Φυσικού Αερίου (Φ.Α.). Η παραπάνω λύση έχει αναδειχθεί ως η καλύτερη τόσο οικονομικά όσο και περιβαλλοντικά, και δεν είναι σκοπός του σημειώματος αυτού να παραθέσει και άλλα επιχειρήματα επ’ αυτού. Όμως ο κλάδος του αγωγού Φ.Α. προς την Δυτ. Μακεδονία, που αποτέλεσε και χαρτί που παίχθηκε στην προεκλογική εκστρατεία των Δημοτικών εκλογών στην Κοζάνη και την Πτολεμαΐδα, πιστεύουμε ότι αποτελεί ζωτικό αναπτυξιακό έργο που είναι δυνατόν να σημαδέψει, με την παρουσία του ή την απουσία του, την παραπέρα αναπτυξιακή πορεία του τόπου.
Η εισαγωγή του Φ.Α. στο ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας μας θα επηρεάσει την ενεργειακή, βιομηχανική και οικονομική ανάπτυξή της. Η επίδραση αυτή μπορεί να αποτιμηθεί ποιοτικά σε σχέση με την διεθνή εμπειρία.
Τα άμεσα οφέλη στην Εθνική Οικονομία συνοψίζονται ως εξής:
-Περιορισμός της δαπάνης και αντίστοιχα εξοικονόμηση συναλλάγματος λόγω της συγκριτικά χαμηλότερης τιμής του Φ.Α. από εκείνες των υγρών καυσίμων που θα υποκαταστήσει (το Φ.Α. είναι περίπου 10% φθηνότερο των τιμών πετρελαίου για τις χώρες της Δυτ. Ευρώπης).-Περιορισμός της δαπάνης και αντίστοιχη εξοικονόμηση συναλλάγματος που θα προκύψει από την μείωση της πρωτογενούς ενέργειας λόγω της χρήσης του Φ.Α. σε θερμικές χρήσεις αντί του ηλεκτρισμού.
Για την βιομηχανική ανάπτυξη τα άμεσα οφέλη μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:
-Αύξηση της ανταγωνιστικότητας βιομηχανικών προϊόντων
*από τα άμεσα κοστολογούμενα οφέλη που θα προκύψουν απ’ την καλύτερη απόδοση του Φ.Α., την κατάργηση της ανάγκης για εγκαταστάσεις αποθήκευσης του καυσίμου. Τα παραπάνω δίνουν στο Φ.Α. ένα συγκριτικό πλεονέκτημα, έναντι των άλλων καυσίμων, που διεθνώς εκτιμάται ότι είναι της τάξης του 15%
*από την δυνατότητα χωροταξικής αποδοχής βιομηχανιών, λόγω χρήσης του καθαρού καυσίμου, κοντά σε κατοικημένες περιοχές, με όλες τις ευκολίες που προκύπτουν καθώς και από την αποφυγή δαπανηρών επενδύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος
*από την εκμετάλλευση των ευγενών ποιοτικών χαρακτηριστικών του Φ.Α. για παραγωγή ποιοτικά ανωτέρων προϊόντων σε συγκεκριμένες βιομηχανικές εφαρμογές (υαλουργία, χαρτί, κεραμεικά κ.λπ.).
-Ωθηση στη βιομηχανία και στο κατασκευαστικό δυναμικό της χώρας, απ’ την ίδια την κατασκευή της υποδοχής του έργου αλλά και απ’ την χρήση του Φ.Α.
Για το ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας θα προκύψουν ευνοϊκά αποτελέσματα από την
-Μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο
-Διαφοροποίηση των πηγών πρωτογενούς ενέργειας.
Τέλος, με την μείωση των εκπομπών στην ατμόσφαιρα απ’ την χρήση του Φ.Α. σ’ όλο το φάσμα, θα προκύψουν σημαντικά οφέλη για το περιβάλλον. Ιδιαίτερα ευνοϊκή για το περιβάλλον των αστικών κέντρων μπορεί να αποδειχτεί η δυνατότητα χρήσης του Φ.Α. για θέρμανση.
Όλα τα παραπάνω πλεονεκτήματα που σημειώθηκαν σημαίνουν και αντίστοιχα οφέλη για τον χώρο της Δυτ. Μακεδονίας εφ’ όσον ο κλάδος του αγωγού φθάσει έως εδώ. Στο σημείο αυτό θα προσπαθήσουμε να αναλύσουμε τα ιδιαίτερα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της περιοχής μας και να τα συσχετίσουμε με το Φ.Α.
Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο ότι η ανάπτυξη της περιοχής μας στηρίχθηκε σχεδόν αποκλειστικά στο λιγνίτη, δημιουργώντας την λιγνιτοφόρο λεκάνη Κοζάνης – Πτολεμαΐδας – Αμυνταίου, τον “βιομηχανικό βραχίονα” της Δυτικής Μακεδονίας. Αν προσθέσουμε στην δραστηριότητα την ΑΕΒΑΛ, την ΜΑΒΕ, την ΕΛΣΙ και τον κλάδο της γουνοποιείας, που άνθει σε Καστοριά – Σιάτιστα, θα έχουμε σκιαγρφαφήσει τους βασικούς αναπτυξιακούς πόλους της περιφέρειάς μας.
Από τις παραπάνω δραστηριότητες η βιομηχανική, -που άμεσα συναρτάται με το Φ.Α.- έχει τέσσερα βασικά χαρακτηριστικά:
-ανήκει όλη στο δημόσιο ή στον ευρύτερο δημόσιο τομέα (Τράπεζες κ.λπ.) και ως εκ τούτου το μέλλον της διαγράφεται ιδιαίτερα αβέβαιο λόγω της σημερινής πολιτικής και οικονομικής συγκυρίας
-δεν έχει καταφέρει να αναπτύξει την δορυφορική εκείνη βιομηχανική – βιοτεχνική δραστηριότητα, συμπληρωματική προς τις κύριες δραστηριότητες, που θα ολοκλήρωνε την εικόνα του αναπτυξιακού τοπίου της περιοχής
-έχει περιορισμένο χρονικό ορίζοντα ανάπτυξης που προσδιορίζεται από τα εκμεταλλεύσιμα αποθέματα λιγνίτη, αμίαντου και χρωμίτη που βρίσκονται στο υπέδαφος της περιοχής
-έχει σωρεύσει μια σειρά από έντονα περιβαλλοντικά προβλήματα στην βασική λεκάνη που αυτή αναπτύσσεται στην λιγνιτοφόρο λεκάνη Κοζάνης – Πτολεμαΐδας.
Σε σχέση τώρα με την εγκατάσταση του αγωγού Φ.Α., οι επιπτώσεις του στην περιοχή θα είναι οι παρακάτω:
-Η μη έλευση του αγωγού Φ.Α. προς την Δυτ. Μακεδονία θα εντείνει την ανισότητα ανάμεσα στην περιοχή μας και την υπόλοιπη χώρα. Στα συγκριτικά πλεονεκτήματα που έχει ο άξονας Αθηνών – Θεσσαλονίκης (κοντά στα αστικά κέντρα – πρόσβαση – υποδομή – υπηρεσίες – μεταφορές) θα έρθουν να προστεθούν και τα πλεονεκτήματα του Φ.Α. που προαναφέρθηκαν, διευρύνοντας το χάσμα εις βάρος της περιοχής μας.
-Όπως προαναφέρθηκε είναι γνωστά τα σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η περιοχή μας. Με δεδομένο το γεγονός ότι το Φ.Α. είναι ένα καύσιμο φιλικό προς το περιβάλλον, η υποκατάσταση καυσίμων πιο ρυπογόνων καυσίμων (λιγνίτης – μαζούτ – πετρέλαιο) είναι δυνατόν να ανακουφίσει την επιβαρημένη ατμόσφαιρα της περιοχής μας.
-Η μονοδιάστατη ανάπτυξη της περιοχής και η εξάρτησή της αποκλειστικά απ’ τον λιγνίτη θα οδηγήσει με βεβαιότητα στο ΣΟΚ της μεταλιγνιτικής περιόδου. Σύμφωνα με τα σημερινά στοιχεία τα υπάρχοντα αποθέματα λιγνίτη επαρκούν για 30 – 40 χρόνια, του πετρελαίου για το ίδιο χρονικό διάστημα ενώ τα αποθέματα Φ.Α. επαρκούν για τα επόμενα 60 χρόνια. Είναι προφανή τα πλεονεκτήματα που θα έχει το Φ.Α. στην ομαλή μετάβαση της περιοχής στην μεταλιγνιτική περίοδο.
-Στο Δήμο Κοζάνης βρίσκεται υπό εξέλιξη το πρόγραμμα της ΖΕΗ. Η εφαρμογή του Φ.Α. στο νέο οικισμό του Παιάμπορου για χρήσεις (θέρμανση – οικιακή χρήση) που στην Δυτική Ευρώπη απορροφούν το 20% της κατανάλωσης Φ.Α., αφ’ ενός μπορεί να αποτελέσει ένα πρόγραμμα πιλότο για την ανάπτυξη οικισμών με χρήση Φ.Α. και αφ’ ετέρου να καταστήσει ευνοϊκότερους τους όρους (οικονομικούς και ποιοτικούς) ανάπτυξης της ΖΟΕ.
-Μπορεί εν τέλει το Φ.Α. να αποτρέψει την κλιμακούμενη αποβιομηχάνιση της περιοχής μας.
Από την παραπάνω ανάλυση πιστεύουμε πως διαφαίνεται πως οι επιπτώσεις από την μη κατασκευή του αγωγού προς την Δυτ. Μακεδονία, θα είναι η επιδείνωση όλων των βασικών αναπτυξιακών χαρακτηριστικών της περιοχής, όπως αυτά διατυπώθηκαν παραπάνω, με σοβαρές επιπτώσεις στην ανάπτυξη και το περιβάλλον.
Με τον αποκλεισμό της Δυτ. Μακεδονίας απ’ το Φ.Α. πέρα και έξω από οποιεσδήποτε αρχές περιφερειακής ανάπτυξης – αποκέντρωσης – ισόρροπης ανάπτυξης, θα ολοκληρωθεί η επιβεβαιωμένη μονόπλευρη ανάπτυξη της περιοχής στηριγμένη στον λιγνίτη και την ηλεκτροπαραγωγή.
Δεν θα ήταν άσκοπο στο σημείο αυτό να θέσουμε και τους εθνικούς λόγους που συνηγορούν στην παρουσία του Φ.Α. στη Δυτ. Μακεδονία.
Με δεδομένες τις προβλέψεις των Σκοπίων δεν είναι απαραίτητο να υπάρξουν εκείνοι οι όροι, όπως το Φ.Α., που μπορούν να συμβάλλουν και στην οικονομική ανάπτυξη και στην συγκράτηση του πληθυσμού αυτή την ακριτική περιοχή της πατρίδας μας;
Φαντάζομαι πως πολλά, περισσότερα επιχειρήματα μπορούν να υπάρξουν για την έλευση του Φ.Α. Δεν είναι στις προθέσεις του σημειώματος αυτού να εξαντλήσει το θέμα. Να τεθεί το θέμα γίνεται προσπάθεια, με στόχο να ξεκινήσει άμεσα ο εθνικός διάλογος και οι ενέργειες που θα κάνουν όλους μας (Τοπική Αυτοδιοίκηση – Επιμελητήρια – Επιστημονικοί και κοινωνικοί φορείς – συνδικαλιστικά όργανα) να συνειδητοποιήσουμε το μέγεθος του κινδύνου που απειλεί την περιοχή μας για να διεκδικήσουμε αυτό που μας ανήκει.
Ημερομηνία: 18 Ιανουαρίου 2011
Για μένα δεν ήταν κάτι καινούριο. Είχα μια περίοδο 15 μηνών στην οποία ήμουν δήμαρχος της πόλης και οι 15 αυτοί μήνες, όπως και τα 18-19 χρόνια που υπηρέτησα την αυτοδιοίκηση από διάφορες θέσεις -ως απλός δημοτικός σύμβουλος, αντιδήμαρχος, πρόεδρος σε κάποιες επιχειρήσεις- κάνουν το έργο μου σχετικά ευκολότερο, με την έννοια ότι βρίσκομαι σε έναν γνωστό χώρο.
Βέβαια, ο νέος μεγάλος δήμος Κοζάνης είναι μια νέα πρόκληση. Είναι ο μεγαλύτερος ενεργειακός δήμος της χώρας, με πρόσβαση σε τρεις λίμνες στο νότιο μέρος του, με δυο ορεινούς όγκους, το Μπούρινο και το Βέρμιο. Καταλαμβάνει πάνω απ’ το ¼ της Περιφέρειας Δυτ. Μακεδονίας. Πρόκληση αποτελούν και τα διάφορα ζητήματα που τίθενται λόγω της νέας δομής της αυτοδιοίκησης με τον Καλλικράτη.
Για να καταλήξω στην απάντηση, αισθάνομαι ένα παραγωγικό άγχος για να τελειώσουμε κάποια στιγμή μέσα στο πρώτο δίμηνο -τρίμηνο τα τυπικά που πρέπει να γίνουν λόγω του Καλλικράτη (να κλείσουμε το πρόβλημα προϋπολογισμού, τους ορισμούς των καινούριων οργάνων του δήμου, τις διαδικασίες απογραφής, μια σειρά από ζητήματα), και στη συνέχεια να ανοιχτούμε για να δούμε τα πραγματικά προβλήματα του τόπου και των συμπολιτών μας.
Δε θα έλεγα ότι υπάρχει μελαγχολία στη νίκη… Και τα όποια συναισθήματα χαράς και ικανοποίησης που ακολουθούν μια εκλογική επιτυχία, εξαντλούνται κι αυτά δυο τρεις μέρες μετά τις εκλογές.
Αυτό που με ‘κρατάει’ τόσα χρόνια είναι ότι όσοι ασχολούνται με την αυτοδιοίκηση, έχουν τη δυνατότητα με πράξεις και επιλογές να αλλάζουν τον τόπο προς το καλύτερο. Η ικανοποίηση που δίνει η παραγωγή ενός έργου, είναι κάτι ανεκτίμητο. Για μένα τουλάχιστον αποτελεί τρόπο να γεμίζω τις μπαταρίες μου, ώστε να έχω μεγαλύτερη όρεξη για να συνεχίσω.
Θα δώσω ένα παράδειγμα… Ήμουν αντιδήμαρχος στην τεχνική υπηρεσία του δήμου Κοζάνης πριν από μερικά χρόνια, όταν ολοκληρώθηκε η κατασκευή του δημοτικού κήπου. Ο κόσμος αγκάλιασε το έργο αυτό και φάνηκε πόσο απαραίτητο ήταν για την πόλη. Το διάστημα αφότου είχε δοθεί σε χρήση των δημοτών, πήγα μόνος μου ένα βράδυ κι ανέβηκα στο τελευταίο διάζωμα. Είχα στα πόδια μου όλο τον δημοτικό κήπο! Η εικόνα εκείνη με ‘γέμισε’ για πολλά χρόνια… Αυτή την ικανοποίηση όμως τη νιώθει κανείς και για πολύ μικρότερα πράγματα. Για μια μικρή παρέμβαση σε μια γειτονιά ή σε έναν κυκλοφοριακό κόμβο. Αισθάνεσαι πως με κατάλληλες επιλογές βελτιώνεται η ζωή όλων. Αυτό είναι το σημαντικό κίνητρο που με κρατάει στην αυτοδιοίκηση.
Και τα δύο είναι απαραίτητα. Οι νέοι διαθέτουν την ορμή, έχουν το μέλλον μπροστά τους, σε κάποιες περιπτώσεις όμως δεν έχουν την εμπειρία που θα τους οδηγήσει σε σωστές επιλογές και αποφάσεις. Χρειάζεται συνδυασμός νέων και έμπειρων στελεχών σε οποιαδήποτε δράση και πρωτοβουλία.
Αν όμως ήταν να διαλέξω κάτι απ’ τα δύο, θα διάλεγα τα νιάτα. Γιατί, όπως είπα, έχουν το μέλλον μπροστά τους. Και στην πορεία για το μέλλον δικαιούνται και λάθη να κάνουν, και να δοκιμάζουν καινούρια πράγματα πέρα απ’ την πεπατημένη. Εξάλλου, όπως διάβασα κάπου: «Εμπειρία είναι τα συσσωρευμένα λάθη που έχει κάνει ο καθένας μας». Και οι νέοι λοιπόν δικαιούνται να κάνουν αυτή τη διαδρομή.
Καταρχάς, το μεγάλο κέρδος ήταν η ίδια η ελευθερία της. Η ελευθερία που ήρθε μετά από εκατονταετίες σκλαβιάς και υπόδουλης ζωής, και ενώθηκε η περιοχή μας με την υπόλοιπη Ελλάδα. Δεν θα έλεγα ότι κέρδισε κάτι συγκεκριμένο η Κοζάνη από μόνη της που να τη διακρίνει σε σχέση με την υπόλοιπη περιοχή, την υπόλοιπη Μακεδονία. Σίγουρα από τότε συνέβησαν πολλά πράγματα, και βέβαια οι μεγάλες αλλαγές σ’ ό,τι αφορά την ανάπτυξη του τόπου, έχουν κυρίως να κάνουν με την εκμετάλλευση του λιγνίτη που άρχισε περίπου στα μέσα της εκατονταετίας, και λίγο νωρίτερα. Και πραγματικά αυτό άλλαξε τη μορφή του τόπου. Σε κάποια θέματα θετικά και σε κάποια αρνητικά.
Ίσως γίνω λίγο δυσάρεστος, αλλά δεν είμαι απ’ τους ανθρώπους που πιστεύουν ότι πρέπει να καταργηθούν τα διόδια. Και θα εξηγήσω γιατί. Σ’ αυτό τον κόσμο δεν υπάρχει τίποτε ‘τσάμπα’. Όλα έχουν ένα κόστος. Ένας αυτοκινητόδρομος έχει ένα κόστος, η λειτουργία ενός δρόμου (όπως είναι για εμάς η Εγνατία), η συντήρησή του, η παρακολούθησή του, έχουν κόστος. Όλα αυτά τα πληρώνουμε εμείς ούτως ή άλλως. Δεν υπάρχει τρόπος να τα πληρώσει κάποιος άλλος. Τα πληρώνει είτε η κεντρική κυβέρνηση μέσω των φόρων που εισπράττει, είτε –στην περίπτωση των διοδίων- ένα μέρος το πληρώνει η κυβέρνηση, και ένα ο χρήστης των υπηρεσιών.
Βέβαια, δεν είναι δυνατόν με τον ανορθολογισμό που έχει το φορολογικό σύστημα στη χώρα μας, όλα αυτά τα βάρη να τα επωμίζονται κυρίως οι μισθωτοί. Δεν μπορεί ένας εργαζόμενος, ο οποίος πηγαίνει στη Θεσ/νίκη μια φορά το εξάμηνο ή μια φορά το χρόνο, να πληρώνει τα ίδια διόδια με κάποιον που πηγαίνει κάθε μέρα στη Θεσ/νίκη. Διότι ο ένας απολαμβάνει συστηματικά τις υπηρεσίες του αυτοκινητόδρομου και πρέπει να έχει μεγαλύτερη συνεισφορά, κι ο άλλος πρέπει να έχει μικρότερη συνεισφορά εφόσον δεν κάνει χρήση του τόσο συχνά. Δεν είμαι λοιπόν κατά των διοδίων. Μπαίνει ένα ολόκληρο ζήτημα όμως, ως προς το ότι πρέπει να υπάρξει μια ορθολογική τιμή κ.λ.π.
Ένα ζήτημα επίσης είναι ότι κάποιοι άνθρωποι σε ορισμένες περιοχές χρησιμοποιούν αναγκαστικά τον αυτοκινητόδρομο, εφόσον δεν υπάρχει εναλλακτική πρόσβαση ή κάποιος παράδρομος που να εξυπηρετεί την επικοινωνία δύο πόλεων ή δύο χωριών, για παράδειγμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις σαφώς υπάρχουν ιδιαιτερότητες.
Γενικά όμως είμαι υπέρ των διοδίων και υπέρ της αρχής ότι αυτός που απολαμβάνει κάποιες υπηρεσίες, πρέπει να έχει και συμμετοχή.
Ναι, γιατί όχι; Ανάλογα με την περίσταση, μπορεί ένας τρόπος να είναι καλύτερος ή να είναι χειρότερος. Υπάρχουν πολλά προβλήματα σίγουρα. Το να βγαίνει βέβαια κανείς κάθε βδομάδα ή κάθε μήνα στους δρόμους, δε νομίζω ότι είναι αποτελεσματικό. Να θυμίσω ότι παλιότερα σαν δήμος Κοζάνης είχαμε κατέβει στους δρόμους για τα ζητήματα περιβάλλοντος.
Επίσης, το φθινόπωρο του 2009, τότε που παρουσιάστηκαν τα πρώτα μεγάλα προβλήματα στο νοσοκομείο μας με το κλείσιμο της παιδιατρικής, μπορεί να μη βγήκαμε στους δρόμους, αλλά οι δηλώσεις μου τη μέρα που έκλεισε η παιδιατρική, έπαιξαν σε πολλά και μεγάλα μέσα εθνικής εμβέλειας, και είχαν σαν αποτέλεσμα να κινητοποιηθεί γενικότερα ένας μηχανισμός. Ενώ μέχρι τότε μου ήταν πολύ δύσκολο να μιλήσω με στελέχη του υπουργείου υγείας –ήταν και η περίοδος που η καινούρια κυβέρνηση δεν είχε ακόμα καλά καλά αναλάβει-, μετά τις δηλώσεις άρχισαν να με ψάχνουν αυτοί και να ενδιαφέρονται.
Όπως επίσης, δεν δίστασα να ενισχύσω, και πάλι για το θέμα του νοσοκομείου, την πρωτοβουλία της σιωπηλής διαμαρτυρίας που πήραν δημότες της Κοζάνης. Και όχι μόνο συμμετείχα, αλλά κάλεσα και τους δημάρχους και άλλους αυτοδιοικητικούς της περιοχής, και πήγαμε να ενισχύσουμε την κίνηση αυτή. Για κάποια ζητήματα είναι επιβεβλημένο να κατεβαίνουμε στους δρόμους.
Και μια και θέσατε θέμα νοσοκομείου και επειδή έχει αναπτυχθεί τελευταία μια συζήτηση για τα θέματα υγείας στην περιοχή αλλά και γενικότερα , θέλω να το ξεκαθαρίσω.
Η θέση μου είναι ότι η Κοζάνη χρειάζεται νέο νοσοκομείο και αυτό πρέπει άμεσα να κατασκευαστεί.
Χωρίς να θεωρηθεί αυτό εγωιστικό –εγωιστικό με την έννοια όχι την ατομική, αλλά τη συλλογική- νομίζω ότι η πόλη μας έχει μια πολύ σημαντική παρουσία και δράση στον πολιτισμό. Ίσως μάλιστα δυσανάλογη με το μέγεθός της ή συγκρινόμενη με άλλες πόλεις του ίδιου μεγέθους.
Να ξεκινήσω απ’ τις δραστηριότητες του δήμου, που είναι ίσως ο μεγαλύτερος παραγωγός πολιτισμού. Το ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης έχει πολύ μεγάλη παραγωγή έργου. Σίγουρα αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή προβλήματα, όπως όλα τα ΔΗΠΕΘΕ, και παίρνει παρατάσεις ανά εξάμηνο. Έχει όμως πραγματοποιήσει εκδηλώσεις που θα μπορούσαν να σταθούν σε σκηνές της Αθήνας ή της Θεσ/νίκης. Είχαμε εξαιρετικές παρουσίες από το χώρο της Ευρώπης και της Ελλάδας στο Φεστιβάλ αφήγησης που έγινε για δεύτερη χρονιά πέρυσι, και θα γίνει και φέτος. Ο ίδιος ο καθηγητής Μαρωνίτης ήρθε και διάβασε Ιλιάδα.
Η ΔΕΠΑΚ, επίσης, έχει τόσες δραστηριότητες. Είχα την ευκαιρία τις προάλλες να πάω στο Φωτογραφικό εργαστήρι του δήμου για την κοπή της βασιλόπιτας. Έμαθα με χαρά πολλά για το πόσες διακρίσεις έχουν κερδίσει μέλη του.
Έχουμε ακόμα, το εικαστικό εργαστήρι, τη βιβλιοθήκη, που σε 3-4 χρόνια θα αποκτήσει το νέο της κτίριο -το οποίο το Δεκέμβριο εντάχτηκε στο ΕΣΠΑ. Επίσης η πόλη μας έχει έναν τεράστιο πλούτο με τη Χαρτοθήκη. Καταφέραμε δουλεύοντας σε συνεργασία με τον κ. Λιβιεράτο και το ΑΠΘ, να κάνουμε μοναδικές εκδηλώσεις, όπως η ομιλία της κ. Κατσιαρδή – Hering, για τον παραδουνάβιο ελληνισμό, που έγινε την Κυριακή. Πρόκειται για εκδηλώσεις εθνικής εμβέλειας. Και δεν είναι τυχαίο ότι και για τις εκδηλώσεις της Χαρτοθήκης έχουν αφιερώσει ολόκληρες σελίδες μεγάλες εφημερίδες κύρους, όπως η Καθημερινή.
Προσπαθήσαμε, εκτός από τα Λασσάνεια και τον Εύξεινο κύκλο, να μπούμε και σε δράσεις που αγκαλιάζουν τους νέους. Με το Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών, το διαγωνισμό γκράφιτι, που μάλιστα φέτος έγινε σε εξωτερικό χώρο σε αντίθεση με άλλες χρονιές που γινόταν σε κλειστές αθλητικές εγκαταστάσεις.
Υπάρχει επίσης το μουσείο σύγχρονης ιστορίας, όπου έχουμε αναδείξει τον νεότερο πολιτισμό μας. Για να μη μένουμε όμως μόνο στο δήμο, υπάρχει το Λαογραφικό μουσείο, με το έργο του αείμνηστου Σιαμπανόπουλου που έκανε γνωστή την Κοζάνη έξω απ’ τα όριά της. Και βέβαια τώρα με τον Καλλικράτη, έχουμε στα όρια του διευρυμένου δήμου και τον αρχαιολογικό χώρο της Αιανής, έναν εθνικής εμβέλειας αρχαιολογικό χώρο, που αναδεικνύει πιο πολύ την περιοχή. Επίσης, υπάρχει μια πλειάδα πολιτιστικών συλλόγων τόσο στην περιοχή της Ελίμειας, όσο και στο βόρειο τόξο του νέου δήμου με το ποντιακό στοιχείο. Δεν είναι τυχαίο ότι το Φεστιβάλ της Παμποντικής Ομοσπονδίας του 2010 έγινε στην Κοζάνη.
Ακόμη, όπως είχα πει και κατά την προεκλογική περίοδο, ολοκληρώνουμε τη μελέτη για να γίνει Πινακοθήκη στην Κοζάνη, στο αρχοντικό Βαμβακά, και πιστεύω πως σύντομα θα είναι έτοιμη αυτή η μελέτη.
Το καινούριο τοπίο στα οικονομικά σαφώς επιβάλλει αλλαγές και αναθεωρήσεις. Ο πολιτισμός όμως πρέπει να γίνει η αιχμή της ανάπτυξης της Κοζάνης. Και ο πολιτισμός πρέπει να γίνει μέσο προσέλκυσης κόσμου στην πόλη.
Χρήματα θα βρούμε. Ή, εν πάσει περιπτώσει, θα κόψουμε από αλλού, για να δώσουμε στον πολιτισμό. Για παράδειγμα, βρέθηκαν 15 εκατ. ευρώ για να γίνει το κτίριο της βιβλιοθήκης. Από την άλλη, το λαογραφικό μουσείο αντιμετωπίζει προβλήματα επιβίωσης. Υπογράφτηκε μια προγραμματική, ο Δήμος κι η Νομαρχία ήταν εντάξει, το κράτος και το Υπουργείο Μακεδονίας δεν ήταν εντάξει… Χρειάζεται προσπάθεια. Δε λέω ότι είναι όλα ρόδινα. Αλλά αν βάλουμε ως κεντρικό στόχο τον πολιτισμό, γιατί αυτός είναι το αύριο της περιοχής, και κάνοντας τις ανάλογες ανακατανομές πόρων και περιορίζοντας κάποια ενδεχομένως παραπανίσια έξοδα, τότε ελπίζω πως θα μπορέσουμε να χρηματοδοτήσουμε αυτές τις δράσεις όπως πρέπει.
Είναι αλληλοτροφοδοτούμενα αυτά τα δύο… Νομίζω, και τα δύο είναι σημαντικά. Γιατί όσο υστερεί η δρομολόγηση μιας νέας αναπτυξιακής πορείας, τόσο κάποιοι συμπολίτες μας οδηγούνται στην ανεργία ή την υποβάθμιση του επιπέδου ζωής τους, και αυτό έχει και αρνητικές κοινωνικές προεκτάσεις.
Σίγουρα πρέπει να δρομολογήσουμε αναπτυξιακές δράσεις και πρωτοβουλίες στην περιοχή μας, γι’ αυτό και κατέθεσα στον κ. Χρυσοχοϊδη, που ήταν το Σάββατο στην πόλη, την πρόταση να μπει η περιοχή μας σε ζώνη κινήτρων με αυξημένες επιδοτήσεις, ώστε να μην υστερεί σε σχέση με άλλες περιοχές. Και, όπως είπα και στην ομιλία μου τη μέρα της ορκωμοσίας, πρέπει ταυτόχρονα να φροντίσουμε σαν κόρη οφθαλμού την κοινωνική μας συνοχή, να μην αφήσουμε να διαρραγεί. Χρειάζεται να φροντίσουμε τους υποστηρικτικούς μας μηχανισμούς, τις προνιακές μας δομές.
Σημαντικό επίσης είναι το θέμα του εθελοντισμού. Ξεκινήσαμε πέρυσι μια προσπάθεια στο δήμο, και πρέπει να την ενισχύσουμε, να ‘ξυπνήσουμε’ τις δυνάμεις της κοινωνίας. Ο δήμος είναι αναγκαίο να συνεχίσει με έναν συντονιστικό ρόλο να προσφέρει. Από τα συσσίτια, για παράδειγμα, βοηθούνται ανήμποροι συμπολίτες μας. Πρέπει να διευρυνθούν όλα αυτά. Είναι το ίδιο απαραίτητο το κοινωνικό πρόσωπο του νέου δήμου με τη δρομολόγηση της αναπτυξιακής του πορείας.
Δεν νομίζω ότι είναι ζήτημα ανάπτυξης επιχειρηματικότητας σε εκείνη την περιοχή. Οι κάτοικοι της ΖΕΠ ούτως ή άλλως από κάπου ψωνίζουν. Αν πάρουν ψωμί από ένα φούρνο που βρίσκεται εκεί, θα λιγοστέψει η κίνηση από κάποιο φούρνο της Κοζάνης. Είναι περισσότερο ζήτημα εξυπηρέτησης. Έχουμε κάποια σχέδια για εκείνη την περιοχή. Υπήρξε η πρόβλεψη στο σχεδιασμό, αλλά κάποια πράγματα δεν προχώρησαν όπως τα περιμέναμε.
Το μεγάλο στοίχημα είναι η ανάπτυξη της περιοχής. Για να επιτευχθεί όμως αυτό, πρέπει να γίνει μεγάλη αλλαγή στις αντιλήψεις μας. Η Κοζάνη και η ευρύτερη περιοχή βασίστηκε για πάρα πολλά χρόνια στην κρατικοδίαιτη ανάπτυξη. Είτε με τη μορφή βιομηχανιών, όπως ΑΕΒΑΛ, ΜΑΒΕ, ΕΛΣΙ, που τώρα έκλεισαν, είτε βασισμένη στη ΔΕΗ, η οποία συρρικνώνεται. Η ΔΕΗ τα τελευταία χρόνια έχει χάσει το 30% από το προσωπικό της, γιατί πέρασε σε εργολάβους ή συρρικνώθηκαν δραστηριότητες. Κι αυτή η κατάσταση θα συνεχιστεί. Άρα η αντίληψη χρόνων ότι το εισόδημα στην περιοχή το φέρνει η ΔΕΗ, πρέπει να αλλάξει. Αν εμείς μείνουμε ‘κολλημένοι’ στο ‘θέλω δουλειά στο δημαρχείο, στη ΔΕΗ, στο δημόσιο’, αυτό δε θα μας βγάλει πουθενά.
Κατά τη δεκαετία του ‘80 ισχυριζόμασταν ότι η ΔΕΗ συνεισφέρει στην ηλεκτροπαραγωγή της χώρας κατά 75%. Τώρα η λιγνιτική δεν ξεπερνάει συνολικά το 50%, κι αυτό σε 10-15 χρόνια θα περιοριστεί ακόμα πιο πολύ. Και τα 10-15 χρόνια δεν είναι μακριά, είναι πολύ κοντά… Όλα αυτά αποδεικνύονται απο το γεγονός ότι η ανεργία στην περιοχή μας είναι από τις υψηλότερες στη χώρα, η οικοδομική δραστηριότητα έχει μεγάλη πτώση και βέβαια μια βόλτα στην αγορά της Κοζάνης σήμερα είναι τρομερά απογοητευτική…
Αν δεν ψάξουμε για νέες ιδέες, αν δεν ‘ξεκολλήσουμε’ -και βάζω πρώτο πληθυντικό για να συμπεριλάβω και τον εαυτό μου και τους αυτοδιοικητικούς- ως προς το τι πρέπει να γίνει, δε θα βρούμε λύσεις κι απαντήσεις.
Για το θέμα της ανάπτυξης μπορούμε να πούμε πολλά. Υπάρχουν θέματα σχετικά με τις υποδομές μας, όπως ΒΙΠΕ, ΒΙΟΠΑΚ, που πρέπει να δρομολογηθούν. Πρέπει να δούμε τι γίνεται με την επέκταση του σχεδίου μας, με τις αλλαγές χρήσης, να ενθαρρύνουμε επιχειρηματικές πρωτοβουλίες.
Είπαμε ‘ναι’ εξαρχής σαν δήμος και για την ‘5η μονάδα’ της ΔΕΗ και για την μετεγκατάσταση της Ποντοκώμης, αλλά και στο θέμα της Ακρινής τώρα θα συμβάλλουμε. Αυτές είναι δράσεις που θα δώσουν ανάσες. Γι’ αυτό υποστηρίξαμε ότι πρέπει να γίνει και το μεγάλο φωτοβολταϊκό πάρκο που θα δεσμεύσει χιλιάδες στρέμματα της ΔΕΗ, με την προϋπόθεση όμως να υπάρξει και παραγωγική μονάδα, δηλαδή θέσεις εργασίας.
Αυτό είναι μεγάλο θέμα. Για παράδειγμα, η Καστοριά είναι όμορφη λόγω της φυσικής της ομορφιάς, αλλά και του οικιστικού- ιστορικού αποθέματος που έχει με τα διατηρητέα. Αν απομονώσει όμως κανείς κάποια κομμάτια της πόλης, θα δει ότι κι εκεί υπάρχουν πολλά ‘άσχημα σημεία’. Η Κοζάνη μπορεί να μην έχει τη λίμνη της Καστοριάς, αλλά δε θα την έλεγα άσχημη. Έχει ένα ενδιαφέρον ανάγλυφο, εξωκλήσια σε κορυφές γύρω απ’ την πόλη, έχει περιαστικό πράσινο, λοφίσκους… Εγώ το βρίσκω πιο ενδιαφέρον αυτό από μια πόλη που είναι εντελώς επίπεδη.
Από την άλλη, δυστυχώς είναι μια πυκνοδομημένη πόλη. Το σχέδιο με βάση το οποίο κτίστηκε η Κοζάνη εκπονήθηκε το 1929 και, όταν το επόμενο σχέδιο έγινε το 1989, είναι ευνόητο το γιατί πυκνοδομήθηκε τόσο πολύ. Αν αυτές οι επεκτάσεις γίνονταν τη δεκαετία του ’50 ή του ’60, προφανώς θα είχε άλλη μορφή η πόλη.
Η Κοζάνη, λόγω της έντονης δραστηριότητας της ΔΕΗ αναπτύχθηκε απότομα τη δεκαετία του ’60, που άρχισε και η αντιπαροχή. Οι ‘ευαισθησίες’ για τα διατηρητέα μας, για το οικιστικό μας απόθεμα, για το περιβάλλον, για την ποιότητα ζωής, άρχισαν να ευδοκιμούν από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 και μετά περίπου. Η μεγάλη ζημιά είχε γίνει.
Εμείς τα τελευταία χρόνια σαν δήμος δώσαμε μια σημαντική προτεραιότητα στις υποδομές. Σήμερα –και ως αποτέλεσμα συλλογικής δουλειάς- η Κοζάνη στις υποδομές είναι πολύ μπροστά. Στην ύδρευση, την αποχέτευση, την τηλεθέρμανση, τους βιολογικούς καθαρισμούς. Το 95% των ακαθάρτων που παράγουμε στον πρώην δήμο Κοζάνης οδηγούνται σε βιολογικό. Δεν είναι πολλές οι πόλεις όπου γίνεται αυτό. Προχθές βγήκε το πρώτο πρόγραμμα στην Ελλάδα για να ολοκληρωθεί το έργο της ΔΙΑΔΥΜΑ, στο οποίο ο δήμος Κοζάνης ήταν πρωτεργάτης, βγήκε διαγωνισμός για να γίνει μονάδα μηχανικής επεξεργασίας. Όλα αυτά απαίτησαν χρόνο, πόρους και προσπάθεια για να γίνουν.
Όμως εδώ και καιρό έχει αρχίσει η αντίστροφη πορεία, όπου πλέον οι επενδύσεις και οι πόροι που μπορούμε να αντλήσουμε στρέφονται σε άλλες δράσεις. Όπως είναι η ανάπλαση του κέντρου, η ανάπλαση της Σκ’ρκας. Έχουμε έτοιμη να υποβάλλουμε στο ΕΣΠΑ την ανάπλαση στα Ηπειρώτικα. Ήμασταν η τρίτη πόλη μετά την Αθήνα και την Πάτρα στο πρόγραμμα ανάπλασης των όψεων. Προκηρύξαμε τον πανελλήνιο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό που θα ολοκληρωθεί μέσα στο Γενάρη για την κεντρική μας πλατεία και την πλατεία Λασσάνη.
Η πλατεία Λασσάνη δεν προκηρύχτηκε, γιατί δεν προλαβαίναμε να τα βγάλουμε μαζί. Ο διαγωνισμός για την κεντρική πλατεία έχει ολοκληρωθεί και θα ανακοινωθούν τα αποτελέσματα γύρω στο τέλος Ιανουαρίου. Όλες αυτές ήταν προσπάθειες για να αναβαθμίσουμε την πόλη μας. Λήφθηκαν επίσης και κάποιες γενναίες αποφάσεις, που δε φαίνονται, αλλά θα φανούν στο πέρασμα των χρόνων. Αποφάσεις που πήραμε για διάφορους λόγους πολεοδομικής φύσης, για να χαρακτηριστούν ΚΧ κάποιοι χώροι που εμπόδιζαν ή έκρυβαν σημαντικά μνημεία της πόλης μας, όπως το Λαογραφικό μουσείο. Αυτό κάποια στιγμή θα γίνει, αλλά δεν υπάρχουν και οι πόροι για να γίνει άμεσα. Κάποιες από τις αποφάσεις που λήφθηκαν σ’ αυτό το επίπεδο άρχισαν να αποδίδουν, κάποιες θα αποδώσουν στο μέλλον.
Σχετικά με αυτό το θέμα θα ‘θελα να αναφέρω και κάτι ακόμη. Σε ένα ταξίδι μου στη Βαρκελλώνη, παρατηρούσα και φωτογράφιζα επίμονα διάφορα όμορφα σημεία της πόλης, όπως παγκάκια κ.λ.π., που ήταν έτσι φτιαγμένα, ώστε είχαν εκτός από λειτουργικό ρόλο και αισθητικό, έμοιαζαν με έργα τέχνης που ήταν διάσπαρτα μέσα στην πόλη. Μου έκανε τότε εντύπωση τόσο η ποσότητα και η ποιότητα δημοσίων τέτοιων έργων, όσο και ο σεβασμός με την οποία τα αντιμετώπιζαν οι πολίτες…
Το ΤΕΙ, με την μακρόχρονη παρουσία του και με το μέγεθός του και τις εκατοντάδες χιλιάδες φοιτητές που είχε, επηρέασε περισσότερο τα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της πόλης και της ευρύτερης περιοχής από το Πανεπιστήμιο, το οποίο δεν έφτασε σε τέτοια μεγέθη, δεν επηρέασε τόσο.
Το επιστημονικό δυναμικό όμως που υπάρχει γενικά σε αυτά τα ιδρύματα, έχει αναβαθμίσει ποιοτικά την περιοχή μας. Υπάρχουν μάλιστα στοιχεία σχετικά με το ποσοστό των πτυχιούχων και αυτών που έχουν μεταπτυχιακό στη Δυτική Μακεδονία. Είναι το μεγαλύτερο απ’ όλα. Με τέτοια ιδρύματα αναβαθμίζεται το επίπεδο μιας πόλης. Πιστεύω ότι επετεύχθη και ο επιστημονικός στόχος, αλλά και ο αναπτυξιακός.
Πάντως στη νέα περίοδο πρέπει να ¨ δέσουμε¨ ακόμα περισσότερο τη λειτουργία της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με το Δήμο και την περιοχή. Πρέπει να είναι απολύτως καθαρό. Πανεπιστήμιο και ΤΕΙ είναι απαραίτητα εργαλεία για την χάραξη της νέας αναπτυξιακής πορείας του τόπου.
Ίσως κάποιοι να εύχονταν κάτι τέτοιο… Η αλήθεια είναι ότι τον Δεκέμβρη είχαμε κάποιες δυσκολίες που σήμαιναν καθυστέρηση μίας ή δύο ημερών στην πληρωμή των εργαζομένων. Ο δήμος Κοζάνης όμως δεν πρόκειται να κηρύξει στάση πληρωμών. Είναι από τους δήμους της χώρας που έχουν χρέος, γιατί δανείστηκαν για να δρομολογήσουν την ανάπτυξη της πόλης και να κάνουν διάφορα έργα. Και για να μπορέσεις να πάρεις πόρους, πρέπει να διαθέσεις κι εσύ χρήματα.
Σε καμιά όμως περίπτωση δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος να κηρυχθεί στάση πληρωμών. Σαφώς, λόγω του περιορισμού των χρηματοδοτήσεων που πλέον λαμβάνει η τοπική αυτοδιοίκηση, είμαστε κι εμείς υποχρεωμένοι να αναπροσαρμόσουμε κάποιους απ’ τους σχεδιασμούς που είχαμε κάνει.
Είναι προφανές ότι κάποια πράγματα θα περιοριστούν, ενδεχομένως κάποια έργα να μετατεθούν χρονικά στο μέλλον, αλλά στάση πληρωμών σε καμία περίπτωση δε θα γίνει. Επανασχεδιασμός, ναι. Επαναπροσδιορισμός στόχων, ναι. Χρονοπρογραμματισμός διαφορετικός, ναι. Και προσαρμογή βέβαια στους οικονομικούς περιορισμούς που μας επιβάλλει η πολιτεία. Αλλά στάση πληρωμών, όχι.
Εγώ ισχυρίζομαι ότι η Κοζάνη είναι μια πόλη πολύ φιλική στο περιβάλλον. Αν αθροίσουμε τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τις δράσεις που ανέφερα πριν, σ’ ό, τι αφορά απορρίμματα, τηλεθέρμανση και επεξεργασία ακαθάρτων, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της Κοζάνης δε συγκρίνεται με καμιάς άλλης πόλης στον ελλαδικό χώρο. Αυτό δε σημαίνει ότι κλείσαμε και τελειώσαμε.
Μια από τις επιλογές που κάναμε μέσα από τον τοπικό πόρο ανάπτυξης ήταν να βάλουμε φωτοβολταϊκά σε δυο στέγες σχολείων. Το όφελος το οικονομικό από μία τέτοια κίνηση, είναι ελάχιστο. Τα παιδιά όμως πρέπει να βλέπουν για να διαπαιδαγωγηθούν. Θα προσπαθήσουμε να επαναλάβουμε τέτοιες δράσεις ευαισθητοποίησης των νέων, να βάλουμε φωτοβολταϊκά σε όλα τα σχολεία, ώστε να εξοικειωθούν οι νέοι μας με τις νέες μορφές παραγωγής ενέργειας.
Είμαστε επίσης μακράν οι πρώτοι στην ανακύκλωση χαρτιού. Ακόμη, έχουμε υποβάλλει πρόταση για το πρώτο βιοκλιματικό σχολείο στη ΖΕΠ. Υπάρχει επίσης ένα πανευρωπαϊκό κονσόρτσιουμ που ψάχνει τα ζητήματα της ηλεκτροκίνησης. Από την Ελλάδα, οι εταίροι είναι η ΔΕΗ και η Κοζάνη, τη στιγμή που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες οι εταίροι είναι μεγαλουπόλεις.
Και σε άλλες κατευθύνσεις όμως θέλουμε να πάμε. Είμαστε όμως περήφανοι για αυτό που κάνουμε στον τομέα του περιβάλλοντος, αλλά θα συνεχίσουμε. Γιατί το έχει ανάγκη η περιοχή μας και η ευαισθησία για το περιβάλλον πρέπει από ‘δω να ξεκινάει.
Δεν θα έλεγα ότι από τη μια μέρα στην άλλη θα βιώσουν κάτι διαφορετικό στην καθημερινότητά τους οι κάτοικοι μακρινών διαμερισμάτων. Έχει πιο πολύ να κάνει με την αίσθηση ότι όλοι είμαστε πλέον ένα μεγάλο σύνολο. Ο δήμος μας είναι ο 38ος σε πληθυσμό δήμος της χώρας. Αυτό είναι μέγεθος το οποίο μετράει, αλλά από μόνο του δε λέει τίποτα. Οι άλλοι δήμοι που συνενώθηκαν με το δήμο Κοζάνης δεν είχαν μέχρι τώρα εκείνες τις υπηρεσίες που να τους επιτρέπουν να σχεδιάζουν και να υλοποιήσουν έργα. Αυτή τη δυνατότητα πλέον την έχουν όλοι. Κι αυτό είναι σημαντικό. Τα προηγούμενα χρόνια οι δήμαρχοι των άλλων δήμων ήταν αναγκασμένοι να τρέχουν και να ψάχνουν σε διάφορες υπηρεσίες, για να μπορέσουν να εκτελέσουν ένα έργο. Αυτό τώρα άλλαξε. Θα το αισθανθούν βέβαια πιο άμεσα όσοι εμπλέκονται με την αυτοδιοίκηση, αλλά ελπίζω και εύχομαι μέσω αυτών κάποια στιγμή να το αισθανθούν και οι δημότες.
Άλλο ζήτημα, που το θεωρώ σαν ένα στοίχημα, είναι να μην υπάρχει απόκλιση των επιπέδων ζωής πόλης και διαμερισμάτων. Και κάποια πράγματα που τα απολαμβάνει σήμερα η πόλη, να μπορεί να τα απολαύσει και η περιφέρεια , όπως θέματα εξυπηρέτησης, πρόσβασης στο διαδίκτυο, αλλά και άλλα ζητήματα σχετικά με τα οποία αισθάνομαι ανήμπορος, και ειδικά αυτή την περίοδο αισθάνομαι και αγανακτισμένος. Όπως είναι, για παράδειγμα, το ζήτημα των αστικών συγκοινωνιών, με το οποίο γίνεται όλος αυτός ο ντόρος στην Αθήνα, στην οποία οι αστικές συγκοινωνίες είναι σήμερα επιδοτούμενες κατά 70% από το ελληνικό δημόσιο, και θα ‘ναι και αύριο επιδοτούμενες, ενώ στην ελληνική περιφέρεια δεν είναι καθόλου επιδοτούμενες, και ένας συνταξιούχος που μένει στον Πολύμυλο ή στο Χρώμιο είναι αναγκασμένος να πληρώνει ένα πολύ σοβαρό ποσό γιατί δεν επιδοτεί κανένας τη μεταφορά του.
Το θέμα της συνοχής και της σύγκλησης πόλης και δημοτικών διαμερισμάτων είναι πολύ σημαντικό και δε θα φανεί άμεσα, αλλά αποτελεί τη βασική μας κατεύθυνση. Σε κάθε περίπτωση, αυτό για το οποίο δεσμεύτηκα και φρόντισα να το μεταβιβάσω και στους αντιδημάρχους, και στα υπηρεσιακά στελέχη, και αποτελεί εμμονή μου, είναι ότι οι υπηρεσίες που παρέχονται σήμερα από το δήμο Κοζάνης στους δημότες του, δε θα υπολείπονται των υπηρεσιών που απολάμβαναν οι πολίτες το Δεκέμβρη. Η πρόθεσή μας είναι να τις αναβαθμίσουμε, όχι να τις λιγοστέψουμε. Αυτή είναι μια γραμμή στην οποία δε θα υποχωρήσουμε καθόλου.
«Είχα» ενδιαφέροντα. Τώρα έχω μόνο το δήμο. Το καλό είναι ότι πολλά πράγματα που σχετίζονται με τη δουλειά στο δήμο έχουν γίνει και αγαπημένα. Παλιότερα ασχολούμουν με το διάβασμα, τη φωτογραφία -κι αυτό είπα και στα παιδιά από το φωτογραφικό εργαστήρι όταν τους επισκέφτηκα, τους έβαλα κάποιους προβληματισμούς. Δεν ξέρω αν πολλοί δήμαρχοι ξέρουν από διάφραγμα, από ταχύτητα, πώς να τραβούν… Εγώ τα έχω κάνει όλα αυτά, έχω μπει σε σκοτεινό θάλαμο.
Μουσική ακούω πολλή. Κυρίως ορχηστρική. Όταν ακούω μουσική με τραγούδι, είναι συνήθως ελληνική. Έχω φορτωμένο τον υπολογιστή μου με πολλά αρχεία μουσικής που ακούω ιδίως τις απογευματινές ώρες. Έχω μια αρκετά καλή συλλογή σε κινηματογραφική μουσική, δηλαδή soundtracks. Έχω επίσης αρκετά κιθαριστικά κομμάτια. Προτιμώ να ακούω, ας πούμε, κλασικά τραγούδια διασκευασμένα για κιθάρα.
Βιβλία, παρόλο που κάποτε ήμουν μανιώδης αναγνώστης, δυστυχώς δε διαβάζω πλέον, και λυπάμαι γι’ αυτό. Ακόμα και ό, τι διαβάζω έχει σχέση με τη δουλειά στο δήμο, αν και δεν τα διαβάζω υποχρεωτικά αλλά γιατί μου αρέσουν. Το τελευταίο διάστημα αυτό που διαβάζω και ξαναδιαβάζω είναι κείμενα για τον αστικό σχεδιασμό, τη λειτουργία των πόλεων, τα νέα αστικά τοπία. Υπάρχουν κάποιες συλλογικές εκδόσεις από Πανεπιστημιακούς κυρίως, εκδόσεις που τις έχει επιμεληθεί η κ. Γοσποδίνη, καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Είναι πολύ ενδιαφέροντα για το πώς εξελίσσονται και πώς αναπτύσσονται οι πόλεις σήμερα.
Ταινία δυστυχώς έχω πάρα πολύ καιρό να δω. Λόγω και της έλλειψης κινηματογράφων στην περιοχή μας… Και όταν βρίσκομαι εκτός Κοζάνης, το ζητούμενο είναι να δω ανθρώπους, παρά να κλειστώ στην κινηματογραφική αίθουσα.
Ο συνδυασμός και των δύο. Έχω παιδικούς φίλους που είναι και πολιτικοί φίλοι. Έχω και φίλους έξω από αυτόν το χώρο, όπως και ανθρώπους τους οποίους τους αγαπώ, εκτιμώ και χαίρομαι να ‘μαι μαζί τους, οι οποίοι είναι σε αντίπαλους πολιτικούς χώρους.
Νομίζω ότι η αυτοτελής φιλία είναι πιο σημαντικό πράγμα, από την πολιτική φιλία με την έννοια του ότι είναι σχέσεις καθαρά ανθρώπινες που δοκιμάζονται σε διάφορες καταστάσεις. Τώρα αν υπάρχει και συμπόρευση πολιτική, ακόμα καλύτερα, αλλά δεν είναι το κριτήριο αυτό.
Γενικά είμαι απ’ τους ανθρώπους που είμαι φειδωλός. Δεν θέλω να δίνω πολλές υποσχέσεις. Θα φέρω ένα παράδειγμα. Όταν πήγα να μιλήσω στα Πετρανά, όπου οι άνθρωποι με τίμησαν και όσο ήμουν δημοτικός σύμβουλος, αλλά και τώρα, υπέρ το δέον, μου έθεσε ένας κάτοικος, ένας φίλος, το ζήτημα του τι θα γίνει με το θέμα της τηλεθέρμανσης στα Πετρανά. Τότε λοιπόν, δεν παρασύρθηκα να πω ότι θα γίνει. Γιατί ξέρω τις διαστάσεις του ζητήματος. Όμως στο Δρέπανο, που το δίκτυο περνάει από μέσα, είπαμε καθαρά και ρητά ότι θα γίνει τηλεθέρμανση.
Η μεγάλη υπόσχεση που έδωσα ήταν ότι αύριο εγώ και ο συνδυασμός, οι άνθρωποι που σήμερα αποτελούμε δημοτική ομάδα, θα είμαστε εδώ μαζί σας στα εύκολα και στα δύσκολα, στα μικρά και στα μεγάλα’. Αυτό θα το τηρήσω. Από κει και πέρα ενδεχομένως να έδωσα κάποιες ελπίδες. Αυτό που θα κάνω αν κάποια πράγματα δεν πάνε όπως τα υπολόγιζα και όπως τα είπα, είναι ότι δε θα διστάσω να το πω στον κόσμο και να εξηγήσω γιατί δεν πήγαν έτσι όπως περίμεναν. Αν έκανα λάθος, θα το παραδεχτώ, θα βγω στον κόσμο και θα μιλήσω ανοιχτά. Οι πολίτες, πιστεύω, καταλαβαίνουν. Αρκεί να τους μιλάμε και να τους εξηγούμε.
Είναι δύσκολο αν δε βιώσεις κάτι ο ίδιος, να μπεις στη θέση του άλλου. Νομίζω ότι αυτό που αξίζει σε αυτόν που δεν έχει κερδίσει τις εκλογές, είναι η αναγνώριση του αγώνα που έδωσε. Η αναγνώριση του γεγονότος ότι εκτέθηκε. Γιατί κάποιοι από τους υποψηφίους ήξεραν από την αρχή ότι δε εκλέγονταν. Όμως εξέθεσαν τον εαυτό τους. Μπήκαν στην κρίση των συμπολιτών τους. Δεν είναι εύκολο πράγμα αυτό. Πολλοί προτιμούν την ασφάλεια του σπιτιού, της δουλειάς, της καφετέριας. Άρα πρέπει να αναγνωρίσουμε αυτή τη διάθεση της συμμετοχής, της προσφοράς στα κοινά και της έκθεσης του εαυτού τους που είναι πολύ σπουδαία. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να βγει απ’ τον απόηχο μιας εκλογικής αναμέτρησης.
Είμαι οπαδός ενός ρητού που λέει «ποτέ μη λες ποτε», ότι δηλαδη ‘εγώ δεν κινδυνεύω από αυτά’. Ελπίζω όμως και εύχομαι -και ίσως η πορεία μου να συνηγορεί υπέρ αυτού- ότι δε θα υποκύψω σ’ αυτούς τους πειρασμούς και σ’ αυτά τα πάθη.
Ναι, κάποιες… γιατί υπάρχουν και δύσκολες αποφάσεις, και δύσκολες στιγμές, στιγμές που πρέπει να στενοχωρήσεις φίλους σου… Σ’ αυτές τις περιπτώσεις έχω όμως την απάντηση. Και τη λέω μόνος μου στον εαυτό μου: «Δε μπήκες με το ζόρι σ’ αυτή τη διαδικασία. Ήταν προσωπική επιλογή να το κάνεις αυτό». Μόνος μου θέλησα να εκθέσω τον εαυτό μου, να εκλεγώ, να ζητήσω την ψήφο των συμπολιτών μου, και να μπω εδώ μέσα. Κι αυτό είναι το κόστος της απόφασής μου. Εγώ είμαι υπεύθυνος και κανένας άλλος. Με αυτό τον τρόπο το ξεπερνάω…
24.Έχει μοναξιά η κορυφή;
Ναι. Έχει…
Ολες οι απαντήσεις ήταν πραγματικές , αληθινες. Εξάλλου, αύριο μεθαύριο πάλι εδώ θα είμαστε. Το τι πιστεύω για τον τόπο είναι αποτυπωμένο και σε ομιλίες μου. Υπάρχει επίσης μια προσωπική διαδρομή πολλών ετών όπου άνθρωποι με ξέρουν και μπορούν να κρίνουν. Οι φίλοι μου γνωρίζουν τι μουσική ακούω, αν διάβαζα παλιά. Είμαι απ’ τους ανθρώπους που και σε άλλες περιπτώσεις ξανοίχτηκα με ειλικρίνεια και δε μου αρέσει να κρύβομαι πίσω από το δάχτυλό μου…
Ημερομηνία: 20 Ιανουαρίου 2011
Ημερομηνία: 10 Φεβρουαρίου 2011
Προκλητικός έως και παιγνιώδης ο τίτλος, και σίγουρα κομμάτι ενός γενικότερου χρονικού που χαρακτηρίζει τη Δυτική Μακεδονία και την ίδια την Ελλάδα στα χρόνια του μνημονίου. Τόσο σοβαρά νομίζω πως είναι τα πράγματα.
Αν εκλάβουμε λοιπόν, γιατί έτσι κατά τη γνώμη μας πρέπει, ¨τα χρόνια του μνημονίου¨ σαν την χρονική εκείνη συγκυρία που πρέπει επιτέλους να αντιμετωπίσουμε τα ζητήματα της πατρίδας μας, του τόπου μας, με ορθολογισμό, με υπευθυνότητα, με προοπτική, παίρνοντας υπ΄ όψιν την διεθνή εμπειρία και πρακτική, τότε ναι, είναι μια ευκαιρία να διατυπώσουμε με ειλικρίνεια τις απόψεις μας για το θέμα του τίτλου.
Έχουμε λοιπόν και λέμε:
Ποιος μπορεί επίσης να ισχυριστεί ότι στο πλαίσιο της εξοικονόμησης πόρων (¨ στα χρόνια του μνημονίου¨ γαρ) πρέπει να καταργηθούν – κλείσουν όλα τα περιφερειακά – μικρά τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα. Ιδρύματα που σε κάποιες περιπτώσεις αντιμετωπίζουν προβλήματα υποδομών και ίσως, και στελέχωσης; Αν όμως αυτό είναι το μοναδικό – κυρίαρχο ζήτημα, τότε δεν θα πρέπει να προβληματιζόμαστε σε μερικά χρόνια αν η Αττική είναι τα 2/3 της πατρίδας μας;
Θα μπορούσα ίσως να διολισθήσω και σε ακαδημαϊκής φύσης ερωτήματα όμως υπάρχουν αρμοδιότεροι να μιλήσουν γι’ αυτό. Άνθρωποι σοβαροί, που επί χρόνια διακονούν την τριτοβάθμια εκπαίδευση και έχουν αποδείξει έμπρακτα με την προσήλωση τους και την προσφορά τους το πραγματικό τους ενδιαφέρον.
Θεωρώ όμως ως μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία τη συζήτηση για το θέμα της εκπαίδευσης, ώστε να κατατεθεί γόνιμος προβληματισμός, τόσο για την χωροταξική διάταξη όσο και για το χάρτη της εκπαίδευσης που στη χώρα μας χρήζει ανασχεδιασμού.
Σ΄ αυτή την κριτική σ΄ αυτή την βάσανο θα μπουν και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Δυτ. Μακεδονίας. Δεν είναι βέβαια λόγος να εξαιρεθούν ούτε η μακραίωνη παράδοση της Κοζάνης στην εκπαίδευση (¨Σχολή της Κοζάνης¨ μέσα 17ου αιώνα) ούτε η μακρόχρονη παρουσία του ΤΕΙ στην πόλη μας ( πλησιάζει τα 40 έτη παρουσίας και εξέλιξης ) ούτε βέβαια οι μεγάλες και μακροχρόνιες προσπάθειες που κατέβαλε η πόλη και η περιοχή για να ιδρυθεί το Πανεπιστήμιο της Δυτ. Μακεδονίας. Πολύ περισσότερο δεν είναι λόγος να εξαιρεθούν απ΄ αυτήν την διαδικασία το γεγονός ότι αυτή η πόλη επί χρόνια αγκάλιασε και στήριξε αυτά τα δυο εκπαιδευτικά ιδρύματα και τα βοήθησε να φτάσουν στο σημείο που σήμερα βρίσκονται (Ο Δήμος ήταν πρωτεργάτης στην ίδρυση του Πανεπιστημίου Δυτ. Μακεδονίας, σε κτίρια ιδιοκτησίας του περίπου 3000 τ.μ. φιλοξενείται η διοίκηση και το εκπαιδευτικό του έργο, μια σειρά από μελέτες εκπονήθηκαν απ΄ τα ιδρύματα για λογαριασμό του Δήμου, διάφορες συνεργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη, έχει διασυνδέσει και τα δύο ιδρύματα με οπτική ίνα, χρηματοδοτεί την αστική συγκοινωνία στο ΑΕΙ, παραχώρησε οικόπεδο στο ΤΕΙ για εστίες ενώ διευκόλυνε τα μέγιστα για το οικόπεδο του Πανεπιστημίου με την παραίτηση – παραχώρηση της ιδιοκτησίας του, ενώ στάθηκε δίπλα και στα δύο ιδρύματα σε κάθε φάση της εξέλιξης τους.)
Όμως οι άνθρωποι ( πολιτικοί και τεχνοκράτες ) που θα ασχοληθούν με τα ζητήματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και θα διατυπώσουν το νέο σχέδιο ανάπτυξης της, η υπεύθυνη πολιτεία, οι κάθε είδους υπεύθυνοι πρέπει να μπουν στον κόπο και να εξετάσουν και να μας πουν:
Πως συνδυάζεται η επιλογή για συνέχιση του ενεργειακού χαρακτήρα της περιοχής με τα εκπαιδευτικά μας ιδρύματα;
Στηρίζουμε το ρόλο της Δυτ. Μακεδονίας σαν άξονα πύλης εξόδου προς τα ΝΔ Βαλκάνια;
Πως μια περιοχή που για χρόνια βασίστηκε στην κρατική δραστηριότητα μπορεί να στραφεί και να αναπτύξει την επιχειρηματικότητα, την εξωστρέφεια, την καινοτομία;
Ποιος είναι ο ρόλος των εκπαιδευτικών μας ιδρυμάτων, στο κραυγαλέο αναπτυξιακό αδιέξοδο που έχει περιέλθει η περιοχή δεδομένης και της συρρίκνωσης της λιγνιτικής συνεισφοράς στο ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας μας;
Πως τελικά φαντάζονται την περιοχή μας την Κοζάνη, την Δυτ. Μακεδονία οι υπεύθυνοι πολιτικοί ταγοί του τόπου μετά από 40 χρόνια, ποιο είναι το μέλλον που επιφυλάσσουν στην περιοχή;
Αυτό που ισχυρίζομαι λοιπόν διατυπώνοντας όλα τα παραπάνω ερωτήματα, είναι πως τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Δυτικής Μακεδονίας, της Κοζάνης το ΤΕΙ Δυτ. Μακεδονίας και το Πανεπιστήμιο Δυτ. Μακεδονίας, το καθένα με τον διακριτό ρόλο όπως η πολιτεία τον ορίζει για τα ΤΕΙ και τα Πανεπιστήμια, είναι απαραίτητα συστατικά στοιχεία για την επιβίωση της Δυτ. Μακεδονίας, απαραίτητα συστατικά στοιχεία προκειμένου να χαραχτεί μια νέα αναπτυξιακή πορεία για την Δυτ. Μακεδονία. Είναι απαραίτητο λοιπόν να στηριχτούν – αναπτυχθούν – ενισχυθούν μέσα σε μια λογική αναδιάταξης του εκπαιδευτικού δυναμικού της πατρίδας μας, μέσα σε μια προσπάθεια επαναχάραξης του χάρτη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην πατρίδα μας.
Η ενίσχυση – ανάπτυξή τους θα πρέπει να γίνει μακριά από τα λάθη του παρελθόντος. Μιλάμε για Πανεπιστήμιο, μιλάμε για Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, μιλάμε για ακαδημαϊκή κοινότητα μιλάμε για ολοκληρωμένες σχολές, μιλάμε για ένα χώρο όπου θα ανθίζει η γνώση, η καινοτομία, η ανάπτυξη, η ελεύθερη σκέψη, η τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σ΄ αυτήν την λογική δεν έχουν θέση οι πρακτικές της πολυδιάσπασης που το μόνο που καταφέρνουν είναι να αποδυναμώνουν το εγχείρημα συνολικά. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να συνεχίσουμε στα χνάρια των λαθών του παρελθόντος.
Βεβαίως θα ισχυριστεί κάποιος έγιναν επενδύσεις, κατασκευάστηκαν κτίρια (Γρεβενά, Καστοριά), να μην πάνε χαμένα όλα αυτά. Βεβαιότατα ¨ στην εποχή του μνημονίου¨ δεν έχουμε την πολυτέλεια αυτή. Μπορούν να βρεθούν τρόποι αξιοποίησης μπορούν να βρεθούν άλλες δραστηριότητες που να φιλοξενηθούν εκεί. Δεν είναι δυνατόν όμως να προβάλλονται και να ενισχύονται αιτήματα και διεκδικήσεις που η ικανοποίηση τους υποσκάπτει – ακυρώνει το ίδιο το Πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ.
Η ευρωπαϊκή εμπειρία, σ΄ ότι αφορά την ίδρυση – ανάπτυξη περιφερειακών τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι μεγάλη και σημαντική. Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε ξανά την Αμερική. Η Δυτική Μακεδονία, η Κοζάνη έχουν αποδείξει έμπρακτα και διαχρονικά την στήριξή στα τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα και την αγάπη με την οποία τα αγκάλιασαν.
Η πολιτεία, απ΄ την δική της πλευρά ας πράξει το χρέος της.
Εμείς απ΄ την πλευρά μας ας κάνουμε το δικό μας.
Ας υποστηρίξουμε την ανάπτυξη των τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών μας ιδρυμάτων. Ας τρέξουμε διαδικασίες που είναι κολλημένες εδώ και χρόνια. Ας αγκαλιάσουμε, ακόμη περισσότερο, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα τους καθηγητές τους φοιτητές. Ας μη χάσουμε άλλο χρόνο. Αρκετός χάθηκε μέχρι σήμερα.
Ημερομηνία: 12 Απριλίου 2011
Στη σημερινή ζοφερή πραγματικότητα, με την αβεβαιότητα και το άγχος να κυριαρχούν σε κάθε ατομική και ομαδική έκφραση του κοινωνικού συνόλου, ο προβληματισμός και κυρίως η ευθύνη ανάγονται σε κυρίαρχα σημεία, για ένα Δημόσιο Πρόσωπο όταν τοποθετείται σε θέματα ιδιαίτερης σημασίας και πολυπλοκότητας όπως αυτό της προστασίας, της ανάδειξης και της ανάπτυξης της παραλίμνιας ζώνης Πολυφύτου. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχόλησε και απασχολεί διαχρονικά την περιοχή με συζητήσεις, προβληματισμούς αλλά και δράσεις προκειμένου να ξεκινήσει επιτέλους η πολυπόθητη ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.
Παρακολουθώντας προσεκτικά, συζητήσεις που έγιναν, μελέτες που εκπονήθηκαν, αλλά και τα έργα που έγιναν και χωρίς να υπάρχει καμία διάθεση απαξίωσης θεωρώ ότι υπάρχει ένα τεράστιο κενό, όσον αφορά την ανάπτυξη της παραλίμνιας ζώνης, το οποίο συνίσταται στο ότι δεν καταφέραμε σαν περιοχή να αποτυπώσουμε, να αναδείξουμε, να αποκτήσουμε, και να συμφωνήσουμε σε έναν κοινό στόχο. Πολλές μελέτες αναλώθηκαν στην καταγραφή απαραίτητων έργων για την περιοχή χωρίς να αποτυπώνουν, χωρίς να αναδεικνύουν τον τελικό στόχο, το όραμα και κυρίως τον τρόπο και την μεθοδολογία για την πρακτική μετουσίωση του ζωτικού αυτού εγχειρήματος για την αναπτυξιακή στροφή της περιοχής μας σε νέους τομείς και νέες κατευθύνσεις. Πράξη και συντονισμένη δράση που μπορούν να βγάλουν την περιοχή από το αναπτυξιακό αδιέξοδο που βιώνει, με σταθερά και σταδιακά βήματα και την προϋπόθεση της επίδειξης της απαιτούμενης σοβαρότητας από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Καθίσταται λοιπόν αναγκαίο, απαραίτητο θα έλεγα, να ξεκινήσει μια ουσιαστική συζήτηση μακριά από σκοπιμότητες, έξω από αποσπασματικές ή ωφελιμιστικές πρακτικές με μοναδικό γνώμονα το μέλλον της περιοχής και των παιδιών μας. Ως Δήμαρχος Κοζάνης, με τη νέα γεωγραφική διάσταση, προτίθεμαι να «ανοίξω» το θέμα ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΑ ΖΩΝΗ, από μια άλλη σκοπιά, δίνοντας τόσο μια νέα διάσταση όσο και την ιδιαίτερη βαρύτητα που απαιτείται, αναλαμβάνοντας την πρωτοβουλία και την ευθύνη για την υιοθέτηση νέων κανόνων και αντιλήψεων στον αναγκαίο και συνάμα επίκαιρο επιχειρούμενο «διάλογο».
Στο πιθανό ερώτημα της αναγκαιότητας μιας τέτοιας πρωτοβουλίας η απάντηση έρχεται αυτόματα ως φυσικό συνεπακόλουθο της σκληρής και ωμής πραγματικότητας για την περιοχή μας. Αναμφίβολα η σκοπιμότητα αναφορικά με την προώθηση και την υλοποίηση ενός συνολικού σχεδίου για την αναπτυξιακή δυνατότητα και δυναμική της Παραλίμνιας ζώνης, βασισμένου σε σωστό προγραμματισμό και σχεδιασμό μπορεί να αποτελέσει την απαρχή για τη σταδιακή απεξάρτηση του αναπτυξιακού μοντέλου της περιοχής από τη μονομέρεια και τη μονοπωλιακή δραστηριότητα της ΔΕΗ και τη στροφή του σε ήπιες μορφές ανάπτυξης φιλικές προς το περιβάλλον με άμεσες θετικές επιπτώσεις τόσο τοπικά όσο και περιφερειακά.
Για να επιτευχθεί όμως η νέα αναπτυξιακή πορεία για την παραλίμνια περιοχή πρέπει να οριοθετηθούν και να καθοριστούν τα βασικά χαρακτηριστικά και στοιχεία της περιοχής, τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα καθώς και οι όροι , οι στόχοι και οι προτεραιότητες για την αναπτυξιακή της πορεία. Πρέπει απλά ερωτήματα όπως το τι να συναρτώνται άμεσα με το γιατί το πώς το ποιος και το πότε.
Οριοθετώντας τη συζήτηση γύρω από την επιδιωκόμενη ανάπτυξη ένα από τα σημαντικότερα ίσως στοιχεία, σύμφωνα με τη δική μου άποψη και προσέγγιση είναι ότι δεν πρέπει να μιλάμε μονοσήμαντα για ανάπτυξη της λίμνης Πολυφύτου αλλά για την ανάπτυξη όλου του λιμναίου οικοσυστήματος που έχει δημιουργηθεί κατά μήκος του Αλιάκμονα ποταμού, από την Βέροια μέχρι και τον Ιλαρίωνα με τη συστοιχία των 5 λιμνών ( Μακροχώρι, Σφηκιά, Ασώματα, Πολύφυτο και από το δεύτερο εξάμηνο του 2012, την λίμνη του Ιλαρίωνα). Πρόκειται για τις 5 λίμνες που δημιουργούνται από τα αντίστοιχα φράγματα της ΔΕΗ, και τους 5 υδροηλεκτρικούς σταθμούς, που σηματοδοτούν την παραγωγή ενέργειας με φιλικό τρόπο στο περιβάλλον.
Η λίμνη Πολυφύτου όντας η μεγαλύτερη από τις πέντε, και παρουσιάζοντας την μεγαλύτερη πληθυσμιακή συγκέντρωση στην λεκάνη της, κατέχει δεσπόζουσα θέση, όμως ο συνδυασμός και η συνολική ανάπτυξη όλων των λιμνών κατά μήκος του ρου του ποταμού Αλιάκμονα διαδεχόμενη η μία την άλλη αποτελεί ένα μοναδικό λιμναίο οικοσύστημα δημιουργώντας τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους σε ένα σπάνιο φαινόμενο στον ελληνικό χώρο από αυτή την άποψη.
Η ανάπτυξη των λιμνών, τεχνητών και φυσικών στην Ελλάδα σε σχέση με το εξωτερικό, παρουσιάζει εγγενείς διαφοροποιήσεις και προκλήσεις. Στο εξωτερικό πολλές από τις δραστηριότητες που συνήθως αναπτύσσονται στις παραλίμνιες περιοχές, είναι θερινές δραστηριότητες, οι οποίες στον Ελλαδικό χώρο κατευθύνονται σε θαλάσσιους προορισμούς. Αντίθετα στο εξωτερικό οι λίμνες υποκαθιστούν τη θάλασσα, οπότε πιο εύκολα γίνονται πόλος έλξης για θερινές δραστηριότητες.
Σημαντική πρόκληση αποτελεί επίσης το γεγονός ότι συνήθως οι δραστηριότητες που προβλέπονται είναι εξωτερικού χώρου βασιζόμενες στην επαφή με τη φύση, περιορίζοντας έτσι την ωφέλιμη περίοδο για την προσέλκυση επισκεπτών, με άμεση οικονομική επίπτωση στην περίπτωση που δεν υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές δραστηριοτήτων.
Όλα αυτά, ίσως και άλλα τα οποία παρέλειψα ή δεν γνωρίζω, καταδεικνύουν ότι η περιοχή παρουσιάζει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που μπορούν να την καταστήσουν πόλο έλξης μιας ευρύτερης περιοχής, που μπορεί να μην είναι μόνο η Δυτική Μακεδονία, αλλά ολόκληρη η Μακεδονία και γιατί όχι και η υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά και τα Βαλκάνια και την Ευρώπη.
Για να μπορέσουμε όμως να κάνουμε το πρώτο και ίσως το σημαντικότερο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση πρέπει να συνειδητοποιήσουμε επιτέλους, ότι δεν αρκεί να καταγράφουμε τις επιθυμίες μας δεν αρκεί να καταγράφουμε τις ανάγκες μας, αλλά πρέπει να κάνουμε ένα ρεαλιστικό σχέδιο αποφεύγοντας σπατάλες πόρων και ενέργειας, που θα οδηγήσει στην ανάπτυξη την ευρύτερη περιοχή. Ένα σχέδιο με ξεκάθαρο στόχο που δεν μπορεί να είναι άλλος παρά «Η Δημιουργία του Μύθου». Η προσέγγιση και η αντιμετώπιση του θέματος της ανάπτυξης των παραλίμνιων περιοχών ως συνολικό «προϊόν» με έμφαση στη συμπληρωματικότητα των δράσεων και τη συνέργεια των προτεινόμενων παρεμβάσεων στοχεύοντας στην διαμόρφωση κοινής κουλτούρας στο πλαίσιο ενός καινούριου μοντέλου ανάπτυξης για τις παραλίμνιες περιοχές βασισμένου στη συμμετοχή, ενημέρωση, και ευαισθητοποίηση των κατοίκων τους.
Για την επίτευξη του στόχου αυτού απαιτείται ευρύτερη συνεννόηση, μια μορφή κοινωνικής συμφωνίας στο στόχο. Όλοι οι φορείς (αυτοδιοικητικοί, πολιτιστικοί, παραλίμνιοι, αθλητικοί, φυσιολατρικοί κ.ά.) αλλά και οι κάτοικοι της περιοχής, να πιστέψουμε στην περιοχή, να πιστέψουμε στο δυναμικό της. Να αλλάξουμε τον τρόπο σκέψης και λειτουργίας μας συνειδητοποιώντας ευθύνες δικαιώματα και υποχρεώσεις, ο καθένας από την δική του σκοπιά. Σε όλο το ρου του Αλιάκμονα, που χαρακτηρίζεται, ως η διαδρομή των Μακεδόνων από την Άνω Μακεδονία προς την θάλασσα, να καλλιεργήσουμε τη δημιουργία του μύθου, που είναι αναγκαία για να αρχίσει η περιοχή να αναδεικνύεται και να προσελκύει επισκέπτες.
Όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς πρέπει να αποκτήσουμε κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη της περιοχής και την τεράστια δυναμική που προσφέρει. Μια συμπόρευση που θα μας οδηγήσει ενδεχομένως στην δημιουργία ενός φορέα, ο οποίος θα αποτελείται κατά βάση από τους 5 Δήμους που συνθέτουν το αυτοδιοικητικό τοπίο της περιοχής που περιέγραψα, δηλαδή τους Δήμους Βέροιας, Κοζάνης, Σερβίων-Βελβεντού, Δεσκάτης και Γρεβενών, και που θα είναι η κινητήριος δύναμη, ο μοχλός διεκδίκησης και πίεσης αλλά και ο μοχλός ανάπτυξης για την αξιοποίηση πόρων και χρηματοδοτικών εργαλείων.
Τέλος το σημαντικότερο βήμα είναι όλος αυτός ο μύθος να αποτυπωθεί σε ένα master plan, που θα αποτελεί το σχέδιο ελπίδας προοπτικής και ανάπτυξης για την περιοχή μας. Ένα master plan που αφού θα αναλύει τα γεωγραφικά, χωροταξικά, περιβαλλοντικά και πολεοδομικά χαρακτηριστικά της περιοχής στο σύνολό τους, τις υπάρχουσες και δρομολογούμενες υποδομές, το ιδιοκτησιακό, διοικητικό και νομικό καθεστώς, την περιβαλλοντική διάσταση των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται στην περιοχή καθώς και την αναγνώριση νέων και αναγκαίων συμπληρωματικών δραστηριοτήτων και υποδομών, θα διατυπώνει προτάσεις για την οργάνωση και διαχείριση των επιχειρούμενων πρωτοβουλιών. Θα δρομολογεί τις αναγκαίες ενέργειες ωρίμανσης μελετών και έργων και ένα συνολικό χρονοδιάγραμμα για την ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.
Ένα πράγμα όμως πρέπει να είναι ξεκάθαρο. Τι θέλουμε να κάνουμε και με ποιον τρόπο. Η περίπτωση της ανάπτυξης της συστοιχίας των λιμνών, της παραλίμνιας δραστηριότητας, είναι κάτι που ούτε μόνο του μπορεί να γίνει από το δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα, ούτε μπορεί να ολοκληρωθεί σε βάθος μιας δημοτικής περιόδου, σε βάθος μιας πενταετίας ή ακόμα και σε βάθος μιας προγραμματικής περιόδου, ενός κοινοτικού πλαισίου στήριξης.
Είναι ένα έργο που δεν μπορεί να υλοποιηθεί εάν δεν προσελκύσει ιδιωτικά κεφάλαια. Δεν μπορεί να προχωρήσει εάν δεν υπάρχει ένα συνολικό σχέδιο που να οργανώνει μια σειρά δράσεων και πρωτοβουλιών σε βάθος 20ετίας. Αυτό το σχέδιο δεν μπορεί να προχωρήσει εάν δεν το δούμε σαν ένα παζλ, όπου ο καθένας με τα δικά του μέσα, με τους δικούς του πόρους θα συμβάλλει στην ανάπτυξη της περιοχής. Όμως προϋπόθεση όλων αυτών είναι να υπάρχει το master plan, ως οδηγός, ώστε η συμβολή του καθένα μας στην δημιουργία αυτού του παζλ, να οδηγήσει κάποτε σε μια ολοκληρωμένη εικόνα που θα αποτυπώνει αυτό που επιθυμούμε. Μια εικόνα όπου δεν θα έχει συγκρουόμενες χρήσεις, αλλά αλληλοσυμπληρούμενες, μια εικόνα που θα περιλαμβάνει δράσεις και επενδύσεις που θα συμβάλλουν πραγματικά και ουσιαστικά στην ανάπτυξη του τόπου και τις ευρύτερης περιοχής.
Αυτό λοιπόν κατά τη γνώμη μου πρέπει να είναι το πρώτο αποφασιστικό βήμα για την ανάπτυξη της περιοχής. Η εκπόνηση ενός σχεδίου που θα αποβλέπει στην ολοκληρωμένη και πολύπλευρη ανάπτυξη της ζώνης του λιμναίου οικοσυστήματος σε όλο τον ρου του Αλιάκμονα.
Ένα σχέδιο που πρέπει να εκπονηθεί με συλλογικές διαδικασίες ώστε να αποτυπώνει την κοινή βούληση, τον στόχο και το όραμα για το αύριο αυτής της περιοχής. Ένα σχέδιο που θα αποτελεί δημιούργημα μας αλλά ταυτόχρονα θα μας υπερβαίνει όλους.
Ημερομηνία: 19 Απριλίου 2011
Τους τελευταίους μήνες η συζήτηση για το επίπεδο των υπηρεσιών υγείας που απολαμβάνουμε σαν Κοζανίτες, σαν Δυτικομακεδόνες βρίσκεται στο επίκεντρο.
Δικαίως γιατί η συζήτηση αυτή αφορά την υγεία το σημαντικότερο αγαθό κάθε ανθρώπου, και βέβαια την χαμηλή παροχή υπηρεσιών υγείας των δημόσιων νοσοκομειακών μονάδων της περιοχής. Χαμηλή παροχή υπηρεσιών που οριοθετείται απ΄ την υπολειτουργία ή και το κλείσιμο κλινικών ή και μονάδων.
Και βέβαια η συζήτηση αυτή αφορά όλους τους πολίτες της Δυτικής Μακεδονίας και ανάμεσα σ΄ αυτούς εκείνους που καλούνται να παίρνουν αποφάσεις σε τοπικό ή σε εθνικό επίπεδο διεκδικώντας ή καθορίζοντας τα τεκταινόμενα στον τόπο αυτό.
Αυτή η συζήτηση εδώ στην Κοζάνη μας αφορά πολύ περισσότερο, αφού η ίδρυση του Μαμάτσειου Νοσοκομείου οφείλεται κυρίως στους ευεργέτες Κων/νο Μαμάτσιο και Στάμκο Αναστάσιο, στους απόδημους Κοζανίτες και στον αγώνα του Δημάρχου Αστερίου Τέρπου.
Οι δωρεές και η προσπάθεια όλων των προαναφερομένων οδήγησε στην θεμελίωση του Μαμάτσειου Νοσοκομείου το 1954. Πολλά, πάρα πολλά, άλλαξαν από τότε .
Το Μαμάτσειο σήμερα μετά τις επεκτάσεις του ασφυκτιά. Ασφυκτιά από την χωροθέτησή του μέσα σε πυκνοδομημένη περιοχή στον αστικό ιστό. Ασφυκτιά από την έλλειψη ζωτικού χώρου μέσα στο οικόπεδό του, που καθιστά απαγορευτική την οποιαδήποτε σκέψη για επέκτασή του. Ασφυκτιά από τους πολίτες που εξυπηρετεί, αφού είναι ο πόλος αναφοράς για τους πολίτες τουλάχιστον 3 δήμων (Κοζάνης, Σερβίων – Βελβεντού και Βοϊου) παρέχοντας υπηρεσίες στο μεγαλύτερο πληθυσμιακά μέρος από τα νοσοκομεία της Δυτικής Μακεδονίας.
Είναι εν τέλει μία υποδομή που έκλεισε τον κύκλο ζωής της σαν υποδομή παροχής υπηρεσιών υγείας δευτεροβάθμιου επιπέδου και συνεπώς κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί με σοβαρά επιχειρήματα, ότι δεν είναι απολύτως αναγκαίο ένα νέο νοσοκομείο στην Κοζάνη.
Ας επανέλθουμε όμως στη συζήτηση κι ας προσπαθήσουμε να την οριοθετήσουμε.
Σε ότι αφορά την περιοχή μας, δυστυχώς, το επίπεδο ικανοποίησης το ζούμε καθημερινά γύρω μας.
Οι κλειστές κλινικές, τα υποστελεχομένα νοσοκομεία, τα άτυχα περιστατικά που οδηγούν σε απώλειες ζωών, δημιουργούν μια έκδηλη κατάσταση ανησυχίας σ΄ όλη την κοινωνία και ανύπαρκτο επίπεδο ικανοποίησης απ΄ το επίπεδο υπηρεσιών υγείας που απολαμβάνουμε.
Περίπου το 10% του ΑΕΠ κάθε χρόνο κατευθύνεται σε δαπάνες υγείας ( και δεν καταγράφονται τα ¨μαύρα¨), ενώ την περίοδο 2000-2007 το ποσοστό αύξησης των δαπανών υγείας στη χώρα μας ήταν σχεδόν διπλάσιο απ΄ αυτό των χωρών του ΟΟΣΑ.
Και όλες αυτές τις δαπάνες τις πληρώνουμε κυρίως απ΄ την τσέπη μας. Στην Ελλάδα η ιδιωτική δαπάνη είναι 47% των συνολικών δαπανών υγείας, όταν στις χώρες του ΟΟΣΑ η αντίστοιχη ιδιωτική είναι μόνο 27%.
Άρα το σύστημα υγείας που έχουμε δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό, ούτε οικονομικό ας το σημειώσουμε και αυτό, και κυρίως είναι κοινωνικά άδικο.
Συνεπώς πληρώνουμε πολλά για να έχουμε την υγεία μας, τα πληρώνουμε όλο και περισσότερο απ΄ την τσέπη μας, το δημόσιο σύστημα υγείας συνεχώς υποχωρεί, αφήνοντας χώρο για τον ιδιωτικό τομέα και βέβαια δεν απολαμβάνουμε καθόλου καλές υπηρεσίες υγείας.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο λοιπόν το συμπέρασμα της πρόσφατης μελέτης του ΟΟΣΑ ¨ Η υγεία με μια ματιά¨ ( Health at a glance) ότι : οι υψηλές δαπάνες για την υγεία δεν συνεπάγονταν απαραιτήτως καλές υπηρεσίες υγείας.
Αυτό είναι λοιπόν το περιβάλλον που ισχύει για την υγεία στην χώρα μας, αυτό είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο πρέπει να δούμε και το θέμα της υγείας στην περιοχή. Αν σ΄ αυτό προσθέσουμε και την ιδιαίτερα δυσμενή συγκυρία που βιώνει η χώρα μας, θα έχουμε όλη την εικόνα.
Και δεν επισημαίνω την δυσμενή οικονομική συγκυρία σαν αρνητικό παράγοντα, γιατί στις δύσκολες κοινωνικοοικονομικές περιστάσεις παίρνονται και οι σημαντικές αποφάσεις που τέμνουν : εξαρτήσεις, συνήθειες, παραγοντισμούς, ανορθολογισμούς κτλ.
Προκειμένου λοιπόν να οδηγηθούμε σ΄ ένα συμπέρασμα θα διατυπώσουμε τρία ερωτήματα.
Μπορούμε θαρρώ εύκολα να συμφωνήσουμε πως για τον πληθυσμό των 300.000 κατοίκων ( αλήθεια θα είναι τόσος και μετά την απογραφή του 2011;), με τον μηδενισμό των αποστάσεων μεταξύ των αστικών κέντρων, 5 νοσοκομεία εξοπλισμένα – στελεχωμένα, δεν είναι δυνατόν να έχουμε. Είναι ανάγκη λοιπόν να ξεφύγουμε απ΄ τις επιλογές του παρελθόντος που για να συντηρηθούν μετερχόμαστε διαφόρων ειδών ¨ τονωτικές ενέσεις¨ (τα χαρακτηρίζουμε σαν ¨παραμεθόρια¨ για να έχουμε ιδιαίτερα κίνητρα και να προσελκύσουν πιο εύκολα ιατρικό προσωπικό).
Και στο σημείο αυτό εύκολα μπορούμε να συμφωνήσουμε. Ο κόμβος της Εγνατίας στα Κοίλα είναι ένα σημείο εύκολα και γρήγορα προσβάσιμο. Ένα σημείο που οι κάτοικοι του Δήμου και της ευρύτερης περιοχής, καθώς και οι χρήστες της Εγνατίας οδού μπορούν εύκολα να προσεγγίσουν χωρίς τις καθυστερήσεις που συνεπάγεται η είσοδος στο κέντρο της Κοζάνης.
Και επιπλέον στην περιοχή υπάρχουν όλες οι απαραίτητες δημόσιες εκτάσεις που μπορούν να φιλοξενήσουν το νέο ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ.
Αποφεύγω να το χαρακτηρίσω Νομαρχιακό ή όπως αλλιώς. Αυτό κατά την γνώμη μου είναι το δευτερεύον. Το πρωτεύον είναι να γίνει ένα ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ που να παρέχει ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΕΣ υπηρεσίες. Το αν αυτό μπορεί να μετεξελιχθεί στη συνέχεια, είναι ένα ζήτημα που θα το αναδείξει η ίδια η ζωή.
Είμαι ο τελευταίος που θα τολμούσα να προτείνω επιλογές που δεν παίρνουν υπ΄ όψιν τους την δύσκολη οικονομική κατάσταση που βιώνει η χώρα. Ιδίως μια χρονική στιγμή που έχουμε ανάγκη και το τελευταίο ευρώ.
Όμως η διάσταση αυτή κάποιους μας απασχολούσε διαχρονικά. Κάποιους απ΄ τους υπηρετούντες το Εθνικό σύστημα υγείας, θα πρέπει να τους απασχολεί ακόμη περισσότερο, γιατί ήξεραν από μέσα την κατασπατάληση ανθρώπινου δυναμικού και πόρων που συνέβαιναν εδώ και χρόνια. Η κατασπατάληση πόρων που έγινε με επιλογές όπως π.χ. για κατασκευή νέων υγειονομικών μονάδων, που ήταν βέβαιο ότι δεν θα δούλευαν ποτέ. Όπως και το πάρτι που γινόταν τόσα χρόνια στο χώρο των φαρμάκων.
Σήμερα σ΄ όλα τα αστικά κέντρα η πρωτοβάθμια παροχή υπηρεσιών υγείας είναι ιδιαίτερα υποβαθμισμένη. Παρέχεται κατά κανόνα σε υποβαθμισμένες, μισθωμένες εγκαταστάσεις, επιβαρύνοντας την λειτουργία των υφιστάμενων Νοσοκομειακών μονάδων με περιστατικά που θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται από πρωτοβάθμιες μονάδες υγείας.
Η μετεξέλιξη λοιπόν των υφιστάμενων μονάδων σε αστικά πολυιατρεία, σε κέντρα υγείας αστικού τύπου, συγκεντρώνοντας διάσπαρτες υπηρεσίες παροχής υγειονομικών υπηρεσιών ( ΙΚΑ , πολυιατρείο ΔΕΗ κτλ) σε συνδυασμό με ένα ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ που θα παρέχει υγειονομικές υπηρεσίες αποκλειστικά δευτεροβάθμιου επιπέδου, είναι κατά την άποψη μου η μετεξέλιξη του υφιστάμενου υγειονομικού συστήματος, στην κατεύθυνση της αναβάθμισης των παρεχόμενων υπηρεσιών σ΄ όλους τους πολίτες.
Είναι βέβαιο ότι σήμερα δεν υπάρχουν λιμνάζοντα 100 ή 200 εκ € που περιμένουν πότε θα τα απορροφήσουμε για την κατασκευή ενός νέου ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ. Είναι όμως η κατάλληλη στιγμή να ξεκινήσουμε να μελετούμε το εγχείρημα αυτό.
Τέτοιου μεγέθους έργα απαιτούν χρονοβόρα ωρίμανση και αξιόλογο μελετητικό έργο. Οι πόροι για το σκοπό αυτό μπορούν να βρεθούν, ώστε το νέο ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ να μπορεί να υλοποιηθεί εκμεταλλευόμενο πόρους απ΄ το 5ο ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ (ή όπως αυτό θα ονομαστεί). Αρκεί να ξεκινήσουμε έγκαιρα. Αρκεί να ξεκινήσουμε σήμερα. Και αυτό μια προϋπόθεση έχει. Να συμφωνήσουμε στον στόχο. Να αποκτήσουμε μια συναντίληψη για το υγειονομικό μέλλον της περιφέρειας.
Αφήνοντας κατά μέρος προκαταλήψεις και τοπικισμούς και αναλογιζόμενοι μόνο τις ανάγκες των πολιτών στον τομέα της υγείας.
Όμως η συζήτηση αυτή πρέπει να ολοκληρωθεί σύντομα. Γιατί συζητήσεις χωρίς αποφάσεις δεν οδηγούν σε έργο. Μέχρι τότε θα μετρούμε απουσίες γιατρών, θα καταγράφουμε κλινικές να κλείνουν, θα συνεχίσουμε να μετράμε ανθρώπινες απώλειες δυστυχώς, και φυσικά πόρους. Πόρους βέβαια θα συνεχίσουμε να σπαταλούμε συνεχίζοντας να λειτουργούμε ένα ανορθολογικό υγειονομικό σύστημα.
Η περιοχή μας είναι πρωτοπόρος σε πολλά πράγματα στη χώρα μας. Ας τολμήσουμε να κάνουμε την ανατροπή και στον τομέα της υγείας.
Είναι απλός ο λογαριασμός του τι γλιτώνει η πολιτεία μόνο από την περιοχή μας, αν περικόψει την κατά κεφαλήν φαρμακευτική δαπάνη ( κάτι που είναι απόλυτα εφικτό, κατά 100 ευρώ).
Και βέβαια τις όποιες συγκρίσεις κάνουμε και τις όποιες αναλύσεις, δεν πρέπει να συγκρίνουμε μόνο τα νοσοκομεία μας, την διασπορά τους, το κόστος επένδυσης για άλλο νοσοκομείο, τα λειτουργικά τους κόστη και ούτω καθ΄εξής.
Επιβάλλεται να δούμε ολοκληρωμένα το θέμα της παροχής υπηρεσιών υγείας από τον δημόσιο τομέα συνολικά. Με αυτόν τον τρόπο και καλύτερη αξιοποίηση των υγειονομικών μονάδων θα έχουμε και εξοικονόμηση πόρων και καλύτερες υπηρεσίες υγείας.
Γιατί εν τέλει πρέπει να απαντήσουμε και σε ένα καίριο ερώτημα,
Θέλουμε αξιόπιστο δημόσιο σύστημα υγείας, θέλουμε τα νοσοκομεία μας να είναι ενδιάμεσοι σταθμοί στις ιδιωτικές υγειονομικές μονάδες των μεγάλων αστικών κέντρων; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό, δικαιολογεί και τις επόμενες επιλογές μας.
Ημερομηνία: 23 Αυγούστου 2011
Χωρίς αμφιβολία η πατρίδα μας τον τελευταίο 1,5 χρόνο διέρχεται μία πολύπλευρη κρίση. Μία κρίση που ξεκίνησε σαν οικονομική, έχει όμως μετεξελιχθεί σε βαθιά κοινωνική και πολιτική.
Η κατάσταση αυτή δεν αφήνει ανεπηρέαστη και την τοπική αυτοδιοίκηση, τόσο στο οικονομικό όσο και στο πολιτικό επίπεδο. Θυμίζω το πρόσφατο ποσοστό αποχής στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Στην οικονομική της διάσταση η κρίση στην τοπική αυτοδιοίκηση έχει ελάχιστη συνεισφορά στην κρίση χρέους της πατρίδας μας, αφού η συμμετοχή της στην οικονομική δραστηριότητα είναι ελάχιστη, συγκρινόμενη με την αντίστοιχη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Αυτοδιοίκησης.
Η κατάσταση αυτή βέβαια δεν σημαίνει ότι η τοπική αυτοδιοίκηση δεν πρέπει να συστρατευτεί στην γενικότερη κατεύθυνση περιορισμού ελλειμμάτων και εξορθολογισμού της δραστηριότητάς της. Στην κατεύθυνση αυτή, η αντίληψη ότι ο χρήστης υπηρεσιών της αυτοδιοίκησης πρέπει να αναλαμβάνει και μέρος του κόστους παραγωγής των υπηρεσιών, πρέπει να αποτελέσει κανόνα.
Η αποτύπωση των οικονομικών της αυτοδιοίκησης από το Υπουργείο Εσωτερικών το προηγούμενο διάστημα, είναι άδικη για την αυτοδιοίκηση. Ιδίως για την αυτοδιοίκηση εκείνη της ευθύνης, που ο όποιος δανεισμός της δεν τροφοδοτούσε λειτουργικά ελλείμματα αλλά αναπτυξιακές πρωτοβουλίες.
Στην Δυτική Μακεδονία, στον Δήμο Κοζάνης, όπου οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης ήταν ορατές χρόνια πριν, κάναμε την συνειδητή επιλογή, ο Δήμος να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προσπάθεια για ανάπτυξή του τόπου. Υλοποιήσαμε τα προηγούμενα χρόνια ένα
τεράστιο επενδυτικό έργο με πόρους του ΄Γ ΚΠΣ με προϋπολογισμό που ξεπερνά τα 86 εκατομμύρια ευρώ. Ήδη υλοποιούμε στα πλαίσια του ΕΣΠΑ (παρά την τεράστια υστέρηση του προγράμματος), έργα προϋπολογισμού άνω των 30 εκατομμύριων ευρώ. Το επενδυτικό αυτό έργο είχε προϋπόθεση και το κόστος ωρίμανσης έργων, το κόστος μελετών, το κόστος απαλλοτριώσεων, το κόστος αγοράς ακινήτων που καλύφθηκαν από ίδιους πόρους.
Η εικόνα όμως που αποτυπώθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών, είναι και παραπλανητική, αφού θεωρεί ως χρέος συμβάσεις χρηματοδοτούμενων έργων, ενώ αποσιωπούνται, οι αναγνωρισμένες υποχρεώσεις του κράτους προς την τοπική αυτοδιοίκηση, που είχαν ψηφιστεί με νόμο από τη βουλή.
Η παραπλανητική αυτή αποτύπωση οδήγησε στην καταστροφική υπουργική απόφαση που καθορίζει την διαδικασία για την εξασφάλιση της ισοσκέλισης του προϋπολογισμού των ΟΤΑ.
Καταστροφική, γιατί οδηγεί σε ύψη δανεισμού που είναι σχεδόν αδύνατον να εξασφαλιστούν από το χρηματοπιστωτικό σύστημα της πατρίδας μας, που όλοι ξέρουμε σε τι κατάσταση βρίσκεται. Καταστροφική, γιατί ο υψηλός δανεισμός συνεπάγεται υψηλά χρεολύσια που είναι αδύνατον να εξυπηρετηθούν, χρεολύσια που θα οδηγήσουν σε βαθιά κρίση το οικονομικά των ΟΤΑ. Καταστροφική, γιατί μέσω του ειδικού προγράμματος εξυγίανσης οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερη εξάρτηση – υποδούλωση της Αυτοδιοίκησης στο κράτος.
Δεν ισχυρίζομαι ότι η αυτοδιοίκηση δεν πρέπει να συστρατευτεί στην κατεύθυνση που χαράσσει η πολιτεία για τον περιορισμό των ελλειμμάτων. Δεν ισχυρίζομαι ότι για την προσαρμογή αυτή δεν χρειάζεται η βοήθεια της πολιτείας. Όμως αυτή πρέπει να είναι πραγματική βοήθεια και όχι θηλειά στο λαιμό της αυτοδιοίκησης. Στην κατεύθυνση αυτή και στην λογική της υπουργικής απόφασης για την ισοσκέλιση του προϋπολογισμού των ΟΤΑ, διατυπώνω τις παρακάτω σκέψεις που θεωρώ ότι θα βοηθήσουν στην ακριβή αποτύπωση της οικονομικής κατάστασης.
1. Είναι απαράδεκτο να εγγράφεται το χρηματοδοτούμενο ή συγχρηματοδοτούμενο έργο μόνο στις υποχρεώσεις. Δεν είναι δυνατόν για τις υποχρεώσεις του ΘΗΣΕΑ, του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ή άλλων προγραμμάτων να οδηγούνται οι ΟΤΑ στον δανεισμό. Στο σκέλος των εσόδων πρέπει να εγγράφονται και οι αντίστοιχες υποχρεώσεις των προγραμμάτων σαν έσοδα.
2. Οι θεσμικά αναγνωρισμένες υποχρεώσεις του κράτους προς την αυτοδιοίκηση μπορούν και πρέπει να εγγράφονται και σαν έσοδο στον προϋπολογισμό τους τουλάχιστον για τις τρέχουσες υποχρεώσεις του κράτους. Η ουσιαστική βοήθεια στην τοπική αυτοδιοίκηση, είναι ο συμψηφισμός των υποχρεώσεων αυτών με αντίστοιχες υποχρεώσεις προς κράτος και ασφαλιστικά ταμεία ή με εκχώρηση των υποχρεώσεων αυτών του κράτους προκειμένου να δανειοδοτηθεί η αυτοδιοίκηση για αποπληρωμή υποχρεώσεων.
3. Σε συνέχεια της παραπάνω προσέγγισης και του άνισου τρόπου που αντιμετωπίζονται οι ΟΤΑ επισημαίνεται η υποχρέωση εγγραφής στον προϋπολογισμό του συνόλου των υποχρεώσεων προς ασφαλιστικά ταμεία, και όχι του πoσού που είναι πληρωτέο την τρέχουσα κρίση. Τι νόημα έχουν οι ρυθμίσεις των υποχρεώσεων, όταν στο επίπεδο του προϋπολογισμού αντιμετωπίζονται κατ’ αυτόν τον τρόπο;
4. Την δανειοδότηση των Δήμων για το υπόλοιπο ποσό που απαιτείται για την ισοσκέλιση του προϋπολογισμού τους από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων με ευνοϊκούς όρους και για χρονικό διάστημα που θα εξασφαλίζει την ομαλή αποπληρωμή του. Η εξασφάλιση βιώσιμου χρέους πρέπει να είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την σύναψη του δανείου και προσδιοριστικός παράγοντας του ύψους του.
Η κατ’ αυτόν τον τρόπο αντιμετώπιση της ισοσκέλισης του προϋπολογισμού
• Συνιστά ουσιαστική βοήθεια στην τοπική αυτοδιοίκηση
• Εξασφαλίζει την πλήρη και ακριβή αποτύπωση της οικονομικής κατάστασης των ΟΤΑ.
• Διασφαλίζει τον αναπτυξιακό ρόλο των ΟΤΑ που τόσο έχει ανάγκη η ελληνική περιφέρεια.
Η βοήθεια αυτή στην αυτοδιοίκηση μπορεί να συνδυαστεί, αν είναι απαραίτητο και με διαδικασίες, δικλείδες ασφαλείας που δεν θα επιτρέπουν τον χωρίς μέτρο δανεισμό. Αν και η τραπεζική αγορά από μόνη της αποτρέπει τέτοιου είδους επιλογές, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων μπορεί να αποτελέσει συνεργάτη – σύμβουλο τόσο της Αυτοδιοίκησης όσο και της Πολιτείας. Όπως επίσης και την με αυστηρούς χρηματοοικονομικούς όρους συναίνεση στη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων που μπορεί να συμβάλλει στην από όλους τους φορείς επιζητούμενη ανάπτυξη του τόπου μας.
Δημοσιεύτηκε στο http://www.kedke.gr/uploads2011/T_131.pdf
Ημερομηνία: 13 Σεπτεμβρίου 2011
Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο πως η χώρα διέρχεται μία πολύπλευρη κρίση, κρίση πολιτική, κρίση κοινωνική, κρίση πολιτική. Μέσα σε αυτό το τοπίο καλείται η τοπική αυτοδιοίκηση να κάνει τα πρώτα βήματά της στην πρώτη καλλικρατική δημοτική περίοδο. Δύο είναι οι μεγάλες προκλήσεις αυτής της περιόδου. Η εμπέδωση του νέου νόμου, και η επιβίωσή των νέων δομών στις σημερινές δύσκολες οικονομικές συνθήκες.
Σε ότι αφορά την πρώτη από αυτές, ανεξάρτητα από το τι πιστεύει ο καθένας, αν ήταν υπέρ ή κατά του Καλλικράτη, αν πιστεύει ότι έγινε νωρίς, αν πιστεύει ότι ήταν δειλό βήμα ή ότι έπρεπε να γίνουν πιο γενναία βήματα στο πλαίσιο της αποκέντρωσης και ενίσχυσης της αυτοδιοίκησης, είναι γεγονός ότι εισάγει μία σειρά από νέους θεσμούς, νέους τρόπους λειτουργίας, νέους τρόπους διοίκησης με τους οποίους οι Δημοτικές Αρχές, οι Δήμοι πρέπει να εναρμονίσουν την λειτουργία τους.
Επιπλέον, το μέγεθος των Δήμων όπως αυτό διαμορφώθηκε, είναι και αυτό από μόνο του μια πρόκληση. Μια πρόκληση για το πώς μπορούμε οι αυτοδιοικητικοί να λειτουργούμε αποκεντρωμένα, και να παρέχουμε υπηρεσίες σε περιοχές που πολλές φορές ξεπερνούν το 1 εκατομμύριο στρέμματα, ή σε ένα πλήθος οικισμών που υπερβαίνουν τους 50 ή 70.
Είναι επομένως, σημαντικό ζητούμενο αυτή την δημοτική περίοδο, να κατακτήσουμε την λειτουργία του Καλλικρατικού μας Δήμου. Να κατακτήσουμε την λειτουργία της θεσμικής αλλαγής που επιτεύχθηκε με την αυτονόητη συνδρομή βέβαια της Πολιτείας σε σε αυτό το στάδιο. Όλη αυτήν την περίοδο, πρέπει να έχει τα αυτιά και τα μάτια ανοιχτά, να βλέπει τις δυσλειτουργίες, τις αστοχίες της αρχικής της επιλογής, και όλα αυτά να τα προσαρμόζει με τέτοιον τρόπο ώστε να επιτυγχάνεται η καλύτερη λειτουργία των Δήμων, η καλύτερη παροχή υπηρεσιών στον πολίτη.
Η δεύτερη πρόκληση αυτής της περιόδου είναι η γνωστή, και σε όλους τους τόνους καταγεγραμμένη, έλλειψη χρημάτων. Η έλλειψη χρημάτων που σε κάθε περίπτωση επηρεάζει την αυτοδιοίκηση, της δημιουργεί ιδιαίτερες δυσκολίες και επιβάλλει την αλλαγή τρόπου λειτουργίας της. Οι περιορισμένοι πόροι που διατίθενται πλέον, επιβάλλουν να προσεγγιστεί η λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης εξ αρχής.
Είναι γεγονός ότι πρέπει να σκεφτόμαστε την παραμικρή δράση του Δήμου σαν να αφορά το σπίτι μας, σαν οι δαπάνες και τα έξοδα να επιβαρύνουν την τσέπη καθενός από εμάς που υπηρετούμε την αυτοδιοίκηση προσωπικά, σαν να έχουμε ανάγκη από το κάθε ευρώ.
Επιβάλλεται μία άλλου είδους αντιμετώπιση σε ότι αφορά την διαχείριση του προσωπικού. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να λέμε ότι ο τάδε εργαζόμενος δεν μας κάνει ή ότι ο δείνα δεν μπορεί. Όλοι μας κάνουν, όλοι μπορούν, ο καθένας στον τομέα που μπορεί να αποδώσει. Δεν περισσεύει κανένας σε αυτή τη νέα προσπάθεια, σε αυτόν το νέο τρόπο λειτουργίας των Δήμων. Ο κάθε εργαζόμενος έχει τη θέση του στο νέο οικοδόμημα της αυτοδιοίκησης. Εκείνο που απαιτείται είναι να μπούμε στην λογική της άριστης, ολοκληρωμένης, της πλήρους αξιοποίησης του διαθέσιμου προσωπικού.
Και βέβαια ο επιχειρησιακός μας σχεδιασμός. Δεν μπορεί να παραμένει σε λογικές και αντιλήψεις του παρελθόντος. Όχι πια μόνο κτίρια, δρόμους που μόνο κόστος λειτουργίας και συντήρησης συνεισφέρουν. Η αυτοδιοίκηση πρέπει έγκαιρα, πριν φτάσει στην κατάσταση που βρίσκεται το κράτος σήμερα, να αντιμετωπίσει τα ζητήματα αυτά, και να προφυλάξει τον εαυτό της από μία τέτοιου είδους εξέλιξη. Άρα ρεαλισμός και αναπτυξιακή λογική στον προγραμματισμό και στην υλοποίηση τεχνικών έργων.
Όμως και η πολιτεία από τη δική της πλευρά πρέπει να αποκτήσει την υπεύθυνη θέση που απαιτείται. Εννοώ αφ’ ενός μεν την πλήρη απόδοση των οικονομικών υποχρεώσεων, των νομοθετημένων πόρων που έχει αναλάβει προς την αυτοδιοίκηση, και αφ’ ετέρου την συνεπή τήρηση των δεσμεύσεων απέναντι στην αυτοδιοίκηση, αλλά και των συνταγματικών υποχρεώσεων της.
Δεν είναι δυνατόν να περνάει το πρώτο εξάμηνο ενός έτους, να περνά το μισό δηλαδή έτος της πρώτης δημοτικής περιόδου, και να μην έχει έρθει ούτε μία δόση της ΣΑΤΑ. Τι προγραμματισμό θα κάνουν οι αιρετοί, πως θα αντιμετωπιστεί η δημιουργία νέων ελλειμμάτων, αν στο τέλος της χρονιά, το Νοέμβρη ή τον Δεκέμβρη τους ανακοινωθεί αίφνης -όπως ήδη έγινε- ότι η τελευταία δόση της ΣΑΤΑ δεν υπάρχει, δεν θα καταβληθεί; Είναι δυνατόν να γίνει εξορθολογισμός της οικονομικής λειτουργίας με τέτοιους όρους; Φυσικά και όχι. Γι’ αυτό όπως σημείωσα και παραπάνω η σφιχτή διαχείριση των οικονομικών των δήμων μας επιβάλλει ανάλογη και συνεπή στάση από την πλευρά του κράτους.
Και εάν αυτά τα δύο ζητήματα, της εμπέδωσης της Καλλικρατικής λειτουργίας των δήμων, και της προσαρμογής των οικονομικών της αυτοδιοίκησης στα σφιχτά και επώδυνα οικονομικά πλαίσια στα οποία κινείται η χώρα μας, είναι τα στοιχήματα αυτής της περιόδου, η μεγάλη πρόκληση είναι άλλη. Η μεγάλη πρόκληση είναι το ζήτημα της τοπικής παραγωγικής ανάπτυξης, κάτι που είναι το κύριο ζητούμενο για την σύγχρονη αυτοδιοίκηση, την αυτοδιοίκηση του μέλλοντος.
Θα συνεχίσω με τρεις επισημάνσεις που θεωρώ ότι οριοθετούν το ζήτημα. Το ζήτημα της ανάπτυξης και της ανάγκης η τοπική αυτοδιοίκηση να αναλάβει κυρίαρχο, πρωταγωνιστικό ρόλο στην αναπτυξιακή πορεία που τόσο μεγάλη ανάγκη έχει ο τόπος, που είναι το μεγαλύτερο ζητούμενο για ένα νέο ξεκίνημα του τόπου μας, ώστε να αποδείξουμε ως η κοινωνία ότι μπορούμε να προχωρήσουμε αποκεντρωμένα.
Ήδη σημείωσα πως η χώρα μας διέρχεται μία πολιτική, κοινωνική, οικονομική κρίση, που έχει οδηγήσει σε μία τεράστια κρίση αξιοπιστίας του κεντρικού και όχι μόνο πολιτικού μας συστήματος. Η αυτοδιοίκηση έχει γίνει μάρτυρας και αποδέκτης του γενικευμένου κλίματος αποχής από τις εκλογικές διαδικασίες. Όμως οι αυτοδιοικητικοί είναι οι άνθρωποι που βρίσκονται κοντά στον πολίτη, η αυτοδιοίκηση είναι ο θεσμός του κράτους που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη, και επειδή στην περιφέρεια όλοι μας γνωριζόμαστε με όλους, έχουμε υποστεί σε αυτή την κατεύθυνση, σε αυτόν τον τομέα τις μικρότερες δυνατές απώλειες.
Όμως το κεντρικό πολιτικό σύστημα διέρχεται μια βαθειά κρίση αξιοπιστίας. Κανένας δεν πιστεύει κανέναν, κανένας δεν εμπιστεύεται κανέναν, με αποτέλεσμα το πολιτικό σύστημα από τον πολίτη, από τα πραγματικά προβλήματα, και να προσπαθεί να προσανατολιστεί μέσα στην καταχνιά της κρίσης που διέρχεται, προσπαθεί να ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις του, να ανακτήσει την χαμένη αξιοπιστία του, να βρει διέξοδο στα μεγάλα, στα τεράστια προβλήματα που βιώνει η χώρα.
Όλα αυτά έχουν σαν συνέπεια οι εκπρόσωποι του κεντρικού πολιτικού συστήματος, και η διοίκηση, υπουργεία, οι κεντρικοί οργανισμοί να βρίσκονται -και δυστυχώς αυτό είναι μία πραγματικότητα που αυτοί που κινούνται ανάμεσα στην περιφέρεια και το κεντρικό κράτος διαχρονικά να το διαπιστώνουν με μεγαλύτερη έμφαση τα τελευταία χρόνια – βρίσκονται τελικά πολύ μακριά από την ελληνική περιφέρεια, από τον πολίτη και τα πραγματικά προβλήματα του τόπου.
Αυτό οδηγεί ευθέως στο συμπέρασμα ότι η αυτοδιοίκηση πρέπει να καλύψει το κενό πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλίες που θα οδηγήσουν σε μία νέα αναπτυξιακή πορεία, σε νέους Δημοκρατικούς θεσμούς, που θα την καθιστούν κύτταρο αναπτυξιακό της κοινωνίας .
Το δεύτερο σημείο που θα ήθελα να επισημάνω, είναι η εκ του αποτελέσματος τεράστια αποτυχία του συστήματος διακυβέρνησης της χώρας. Διαβάζοντας πριν από μερικές ημέρες, πριν ψηφιστεί από τη βουλή, τον εκτελεστικό νόμο για το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα, με μεγάλη μου έκπληξη διάβασα ένα ολόκληρο κεφάλαιο που αφορούσε στην «πολεοδομική ωρίμανση» κτλ.
Mπαίνοντας στις λεπτομέρειες διαπίστωσα ότι στην πραγματικότητα το κεφάλαιο αυτό αποτελούσε την ηχηρή παραδοχή του πολιτικού συστήματος της χώρας, ότι εδώ και δεκαετίες οικοδόμησε ένα ιδιαίτερα γραφειοκρατικό και αναποτελεσματικό σύστημα δημόσιας διοίκησης, που έχει γίνει θηλιά σε κάθε αναπτυξιακή προσπάθεια, θηλιά στον πολίτη που θέλει να υλοποιήσει ένα έργο. Θηλιά στο ίδιο του τον εαυτό γιατί ακόμα και το ίδιο με τις δυνατότητες παρεμβάσεων που έχει, ακόμα και νομοθετικών, δεν είναι δυνατόν να υλοποιήσει κάποια projects, να υλοποιήσει αναπτυξιακά έργα γιατί έχει δυστυχώς αυτοεγκλωβιστεί. Γιατί πως αλλιώς να ερμηνεύσει κανείς ότι χρειάζεται ένας ιδιαίτερος νόμος για να απλοποιήσει διαδικασίες πολεοδομικών ρυθμίσεων, περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων κτλ, και δεν αρκούν οι καθημερινές, οι απλές διαδικασίες, οι συνήθεις διαδικασίες για να γίνει αυτό; Γιατί πρέπει άραγε όταν απαιτείται να γίνει μία τουριστική εγκατάσταση στην χώρα μας να χρειάζονται γραφειοκρατικές διαδικασίες πολλών ετών και να μην μπορεί να τελειώσει η προπαρασκευαστική περίοδος ενός τέτοιου έργου, η ωρίμανση του, σε ένα δυο χρόνια.
Το δεύτερο κεφάλαιο του μεσοπρόθεσμου, είναι επίσης η παραδοχή αποτυχίας του συστήματος διοίκησης, που δομήθηκε στην χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια. Το επισημαίνω εδώ, στο σημείο που αναφέρομαι στην ανάπτυξη της χώρας, γιατί είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο που πρέπει να ξεπεραστεί, όχι μόνο για τα ακίνητα το δημοσίου, όχι μόνο για τα ακίνητα των Ο.Τ.Α.- που έτσι κι αλλιώς περιλαμβάνονται στις ρυθμίσεις αλλά και ακίνητα ιδιωτών. Πρέπει επιτέλους να συνειδητοποιήσουμε ότι το σύστημα διοίκησης που οικοδομήσαμε στη χώρα μας είναι αναποτελεσματικό, είναι θηλιά στο λαιμό και της αυτοδιοίκησης, την οποία αντιμετωπίζει με καχυποψία και έλλειψη εμπιστοσύνης στις δυνατότητες της, ενώ είναι η καταστροφή κάθε αναπτυξιακής πρωτοβουλίας σε αυτόν τον τόπο, και πρέπει να αλλάξει. Πρέπει να αλλάξει σύντομα, έπρεπε να αλλάξει χτες.
Το τρίτο σημείο που σχετίζεται με την ανάπτυξη και την τοπική αυτοδιοίκηση, καθώς πιστεύω σε έναν νέο τρόπο αντίληψης και θεώρησης της αναπτυξιακής πορείας, αλλά και των γενικότερων προβλημάτων του τόπου.
Δεν μπορούμε να σκεφτόμαστε το μέλλον με όρους παρελθόντος. Πρέπει να παραδεχτούμε ότι το κράτος, η κρατικοδίαιτη ανάπτυξη όπως τα ξέραμε μέχρι σήμερα έχουν τελειώσει χωρίς επιστροφή. Δεν υπάρχουν πλέον οι πόροι για να γίνει αυτό. Κι αν το ΕΣΠΑ ήταν στα 21 δισεκατομμύρια ευρώ το επόμενο ΚΠΣ θα είναι πολύ μικρότερο. Το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων είναι ανύπαρκτο, τα αναπτυξιακά προγράμματα της τοπικής αυτοδιοίκησης τα περιμένουμε και δεν τα βλέπουμε, συνεπώς πρέπει να αναθεωρήσουμε τον τρόπο που βλέπουμε το μέλλον. Πρέπει να κινητοποιήσουμε πόρους του ιδιωτικού τομέα, πρέπει να κινητοποιήσουμε ιδιωτικά κεφάλαια. Πρέπει να αξιοποιήσουμε όλο το προσωπικό μας. Πρέπει να ενσωματώσουμε όλες τι νέες τεχνολογίες στην καθημερινή μας λειτουργία, και κυρίως πρέπει να θεσμοθετηθεί η οικονομική αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης και της δυνατότητας αυτοτελούς φορολόγησης ώστε να αναφερόμαστε πλέον στην πραγματική αποκέντρωση, η οποία αποτελεί τη μόνη διέξοδο και κινητήρια δύναμη για φυγή προς τα εμπρός. Δεν μπορούμε να είμαστε προσκολλημένοι στις αντιλήψεις του παρελθόντος. Η καινοτομία πρέπει να γίνει βασική επιλογή της λειτουργίας μας, και δεν αναφέρομαι μόνο στην τεχνολογική καινοτομία. Η τεχνολογική καινοτομία πρέπει και αυτή να τρέξει αλλά είναι ζήτημα κυρίως των εκπαιδευτικών μας ιδρυμάτων, των ερευνητικών μας κέντρων. Καινοτομία στη λειτουργία μας, σημαίνει καινοτομία στην σχέση μας με τον πολίτη. Καινοτομία στην καθημερινή μας δουλειά. Σε πολλές περιπτώσεις δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε ξανά την Αμερική. Οι συνάδελφοι αυτοδιοικητικοί στην Ευρώπη, έχουν να μας δώσουν λαμπρά παραδείγματα και άριστες πρακτικές λειτουργίας σε αυτόν τον τομέα. Πως; Σχεδιάζοντας το αύριο, το μέλλον με σύγχρονους όρους, με όρους μέλλοντος όχι παρελθόντος.
Είμαστε λοιπόν σαν αυτοδιοίκηση αδιαμφισβήτητα ο θεσμός που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη. Είμαστε οι άνθρωποι που ερχόμαστε σε καθημερινή επαφή με τον πολίτη και τα προβλήματά του. Ο θεσμός και οι άνθρωποι της αυτοδιοίκησης ξέρουμε περισσότερο από τον καθένα ποιες είναι οι ανάγκες και οι δυνατότητες του τόπου μας. Είμαστε εμείς που μέσα από τα εργαλεία που προσφέρει ο θεσμός που υπηρετούμε, μέσα από τον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό, μπορούμε να αποτυπώσουμε την αναπτυξιακή πορεία για το αύριο. Είμαστε εμείς που με τους κλασσικούς και σύγχρονους τρόπους επικοινωνίας με τον πολίτη, πρέπει να αναδείξουμε το όραμα της ανάπτυξης των επόμενων δεκαετιών, το αναπτυξιακό μοντέλο που θα δώσει την απάντηση που ζητά ο τόπος, που ζητούν οι άνεργοι, οι επιχειρηματίες, ο κάθε πολίτης. Όμως πρέπει η Πολιτεία να μας απελευθερώσει από τα δεσμά της να μας δοθεί η δυνατότητα να χαράξουμε και να προγραμματίσουμε το μέλλον μας μόνοι μας μέσα στο πλαίσιο της πραγματικότητας της ελληνικής περιφέρειας και όχι εξαρτώμενοι στενά από τη βούληση της Κεντρικής Εξουσίας .
Είμαστε λοιπόν, εκείνος ο φορέας, που το επόμενο διάστημα πρέπει να αναλάβει αυτήν την πρωταγωνιστική δράση, αυτή την πρωταγωνιστική πρωτοβουλία γιατί η ανάπτυξη είναι το μεγάλο ζητούμενο, το μεγάλο αίτημα της εποχής. Είναι όμως σήμερα έτοιμη η τοπική αυτοδιοίκηση να αναλάβει ένα τέτοιο έργο, μια τέτοια ευθύνη, έναν τέτοιο ρόλο;
Όπως σημείωσα και παραπάνω, η μεταρρύθμιση του Καλλικράτη δημιούργησε μεγάλα αυτοδιοικητικά σχήματα, που αν δεν έχουν ακόμα την στελέχωση, την οργάνωση, την δομή και τα εφόδια για να επιτελέσουν αυτό το έργο, θα το έχουν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Και εν πάση περιπτώσει, πρέπει να προετοιμαστούμε γι’ αυτό, καθώς δεν υπάρχει άλλος φορέας για να κάνει αυτή την προσπάθεια.
Είμαστε ο φορέας, όπως προανέφερα, που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη που γνωρίζουμε καλύτερα από τον καθένα τις ανάγκες που έχει ο τόπος μας. Όμως δεν είναι δυνατόν να υλοποιήσουμε αυτή την πορεία χωρίς να έχουμε συμπαραστάτη μας το κράτος, σε εκείνες τις δράσεις που πρέπει να απλοποιηθούν, να εξειδικευτούν, να επιλυθούν για να μπορέσει η χώρα να προχωρήσει μπροστά. Δεν είναι δυνατόν μέσα σε αυτό το ιδιαίτερα γραφειοκρατικό σύστημα να προχωρήσουν τα ζητήματα που θέλουμε. Δεν είναι δυνατόν να μην ενισχυθεί μετά την μεγέθυνση της αυτοδιοίκησης η αποκέντρωση λειτουργιών. Δεν είναι δυνατόν να μην αποτελεί κυρίαρχο αίτημα η περαιτέρω αποκέντρωση, ο εξορθολογισμός, η απλοποίηση διαδικασιών. Πρέπει επιτέλους τα μεγάλα και χρονίζοντα προβλήματα να εκλείψουν για να μπορέσουμε να μετατρέψουμε τον θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης σε έναν θεσμό σύγχρονο, που θα μπορεί να απαντά στα σύγχρονα και επιτακτικά προβλήματα του πολίτη.
Δεν είναι δυνατόν η ηλεκτρική ενέργεια που απαιτείται για την άντληση του πόσιμου νερού ή την επεξεργασία των λυμάτων να τιμολογείται με το οικιακό τιμολόγιο. Το γνωρίζουν όλοι ότι δεν είναι οικιακό τιμολόγιο. Πρέπει με γρήγορες και απλές διαδικασίες να προσαρμοστούμε στη νέα πραγματικότητα.
Όμως πεδίο δόξης λαμπρό της αυτοδιοίκησης είναι η ανάδειξη των νέων μεγάλων προκλήσεων για ανάπτυξη. Να αναδείξουμε τους φυσικούς μας πόρους , τα τοπικά μας προϊόντα, τις ιδιαιτερότητες της αγροτικής μας παραγωγής, την τοπική μας κουζίνα, το τεράστιο πολιτιστικό μας απόθεμα. Σαν μεσογειακή χώρα, ζώντας σε ένα κλίμα μοναδικό στην Ευρώπη, έχουμε να προβάλλουμε-αξιοποιήσουμε πολλά και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Χαρακτηριστικά που μπορούν να οδηγήσουν την οικονομία μας και την ανάπτυξή μας από την εσωστρέφεια στην εξωστρέφεια, και από την ποσότητα στην ποιότητα.
Σε καμία περίπτωση αυτή η πορεία δεν θα είναι ούτε εύκολη ούτε ευθύγραμμη. Προβλήματα αναμένονται ίσως πολλά και μεγάλα, που με τις σημερινές συνθήκες μας φαίνονται αξεπέραστα. Αν δεν ξεκινήσουμε όμως, δεν πρόκειται να τα ξεπεράσουμε. Αν δεν τα αντιπαλέψουμε δεν θα τα λύσουμε ποτέ. Είναι ανάγκη να ξεκινήσουμε άμεσα, να ξεκινήσουμε σήμερα, ταυτόχρονα με την μέριμνά μας για κοινωνική συνοχή, με την φροντίδα στον συνάνθρωπο, με τη μέριμνα να μην διαρραγεί ο κοινωνικός μας ιστός, να μην απολέσουμε την ανθρωπογεωγραφική, πολιτισμική και κοινωνική ενότητα που έχει η ελληνική περιφέρεια.
Αυτή είναι η πρόκληση του μέλλοντος και γι΄ αυτή θα κριθούμε όλοι στο τέλος της θητείας. Όχι γιατί θα έχουμε υλοποιήσει μία άλλου είδους ανάπτυξη, αλλά γιατί θα έχουμε προγραμματίσει σωστά, θα έχουμε κάνει τα πρώτα βήματα, θα έχουμε περιγράψει το όραμα για την αυριανή εικόνα του Δήμου μας, της Περιφέρειάς μας, της πατρίδας μας.
Ημερομηνία: 16 Νοεμβρίου 2011
1. Σημείο αναφοράς για όλους τους εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης θεωρούνται τα νέα δεδομένα του «Καλλικράτη» και η διαδικασία μεταφοράς αρμοδιοτήτων και πόρων στα νέα αυτοδιοικητικά όργανα. Ποια τα αποτελέσματα της διαδικασίας αυτής μέχρι στιγμής στο δήμο Κοζάνης;
Ένα χρόνο μετά τις αυτοδιοικητικές εκλογές, δέκα μήνες καλλικρατικής λειτουργίας της αυτοδιοίκησης και του νέου δήμου Κοζάνης, η εικόνα της αυτοδιοίκησης δεν είναι αυτή η εικόνα που περιμέναμε οι άνθρωποί της αυτοδιοίκησης, που πιστεύουμε στην αποκέντρωση και στον Καλλικράτη. Δεν είναι η εικόνα που όλοι περιμέναμε να είναι δέκα μήνες μετά. Ειδικά στο ζήτημα μεταφοράς νέων αρμοδιοτήτων και πόρων στα νέα αυτοδιοικητικά όργανα, υπάρχει μια σημαντικότατη υστέρηση. Δεν αρκεί η αναγραφή στον νόμο 3250 του Καλλικράτη, η περιγραφή των νέων αρμοδιοτήτων της Αυτοδιοίκησης, των αρμοδιοτήτων που μεταφέρονται στην τοπική Αυτοδιοίκηση είτε από το κράτος, είτε από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση. Σήμερα, δέκα μήνες μετά, οι πόροι της Αυτοδιοίκησης συνεχίζουν να είναι πενιχροί, αλλά πιο σημαντικό, μέχρι σήμερα δεν έχει ολοκληρωθεί η μεταφορά προσωπικού σε κρίσιμους φορείς λειτουργίας της Αυτοδιοίκησης. Δεν είναι δυνατόν, δέκα μήνες μετά, η αυτοδιοίκηση να μην μπορεί να λειτουργήσει στους τομείς της πολεοδομίας, της αγροτικής ανάπτυξης, της πρόνοιας, και μια σειρά άλλων τομέων που μπαίνουν θα πρώτη φορά η τοπική αυτοδιοίκηση, επειδή δεν έχει μεταφερθεί το ανάλογο προσωπικό, από τις πρώην νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις.
Πράγματα τα οποία έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί από τον Δεκέμβριο του 2010, όμως μέχρι σήμερα δεν έχουν υλοποιηθεί, με αποτέλεσμα η λειτουργία της αυτοδιοίκησης, να είναι κολοβή στον τομέα αυτό .
2. Με ποιόν τρόπο αντιμετωπίστηκε στην Κοζάνη η μείωση των πόρων προς την αυτοδιοίκηση για τα επόμενα χρόνια, εν μέσω και της οικονομικής κρίσης; Έγιναν προσπάθειες περιστολής των δαπανών και ποιο ήταν το αποτέλεσμα;
Είναι φυσικό, ότι και στο Δήμο Κοζάνης, αναγκαστήκαμε να προσαρμοστούμε, στη νέα οικονομική κατάσταση που επικρατεί στη χώρα, στη νέα η οικονομική κατάσταση που σχετίζεται με την υποχρηματοδότηση της αυτοδιοίκησης, να προσαρμόσουμε τις επιλογές μας. Έγιναν οι αναγκαίες προσαρμογές σε πολιτικές επιλογές, που δίνουν την δυνατότητα, να λειτουργήσει κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο δήμος της Κοζάνης.
Σε ότι αφορά την υλοποίηση έργων , δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα των χρηματοδοτουμένων δράσεων, στην προσπάθεια κάθε νέα πρωτοβουλία που αναλαμβάνεται, να έχει εξασφαλισμένους τους πόρους που απαιτούνται για την υλοποίηση της. Έγινε δραστικός περιορισμός των αυτοχρηματοδοτούμενων δράσεων και ενεργειών, και προσαρμογή τους στις νέες οικονομικές δυνατότητες, που έχει αυτή τη χρονιά η αυτοδιοίκηση. Έγινε περικοπή, όλων των μη παραγωγικών δραστηριοτήτων, ακόμα και δράσεων που σχετίζονταν με την ποιότητα ζωής και την εύρυθμη λειτουργία της πόλης. Αναγκαστήκαμε να τις περιορίσουμε στις απολύτως αναγκαίες, στον βαθμό που δεν θα επηρέαζαν αρνητικά, και δεν θα έκαναν ανέφικτη τη λειτουργία του δήμου. Τέλος, σε μια σειρά από δράσεις, βάλαμε τον εκσυγχρονισμό, τη μηχανοργάνωση, με αποτέλεσμα το προσωπικό που αποδεσμεύτηκε από αυτήν την κατηγορία, να μπορεί να επωφεληθεί, σε παραγωγικές δραστηριότητες. Είναι χαρακτηριστικό, ότι φέτος το 2011, όλο το πολιτιστικό πρόγραμμα του δήμου, προσαρμόστηκε στις οικονομικές δυνατότητες του δήμου. Ακόμα και το κορυφαίο πολιτιστικό γεγονός του δήμου, η Αποκριά, έγινε με σημαντικές περικοπές του προϋπολογισμού της, χωρίς αυτο να συνεπάγεται ανάλογη μείωση των δραστηριοτήτων. Μία σειρά δραστηριοτήτων που όπως αποδείχτηκε, μπορούν να πραγματοποιηθούν Και με λιγότερους πόρους.
3. Σε ποιο βαθμό έχουν δρομολογηθεί οι αναπτυξιακοί στόχοι της περιοχής σας για τη διατήρηση του ενεργειακού της χαρακτήρα (τι ενεργειακές επενδύσεις προωθήθηκαν) και την ένταξη της περιοχής σε πιο ευνοϊκή ζώνη χρηματοδοτήσεων του νέου αναπτυξιακού νόμου; Τι διαφορετικό και πρωτότυπο προωθήθηκε στον τομέα της αγροτικής οικονομίας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας;
Όπως σωστά επισημάνατε, στρατηγική επιλογή του Δήμου Κοζάνης, αποτελεί η περιοχή μας να διατηρήσει το ενεργειακό της χαρακτήρα. Τη χρονιά που πέρασε, ο Δήμος Κοζάνης μαζί με την υπόλοιπη αυτοδιοίκηση της Δυτικής Μακεδονίας, προεξαρχόντων των ενεργειακών δήμων της περιοχής, μαζί με τους εργαζομένους της ΔΕΗ και άλλους κοινωνικούς φορείς, πρωταγωνίστησαν σε αυτή την διεκδίκηση απέναντι στην κυβέρνηση, στον αγώνα ενάντια στη συρρίκνωση της ΔΕΗ, στον αγώνα ενάντια στον κατακερματισμό της επιχείρησης, στον αγώνα και την προσπάθεια για ολοκληρωμένη και πλήρη η αξιοποίηση των λιγνιτικών κοιτασμάτων της περιοχής. Όχι μονάχα στην κλασική μορφή της ενέργειας.
Αναφορικά με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας υπήρχαν εξελίξεις στην περιοχή. Ανακοινώθηκαν προς υλοποίηση, το μεγάλο φωτοβολταϊκό πάρκο 200mw, που πρόκειται να κατασκευαστεί στην περιοχή μας, και ήδη βρίσκεται κάτω από διαγωνιστική διαδικασία. Στο νόμο για την βιοποικιλότητα, συμπεριλήφθηκε η μετεγκατάσταση της Ακρινής, γεγονός που ενισχύει την προοπτική αξιοποίησης των λιγνιτικών κοιτασμάτων στην περιοχή, ενώ η εξέλιξη στον τομέα της μετεγκατάστασης της Ποντοκώμης είναι μέχρι στιγμής ομαλή . Τη χρονιά που πέρασε, είχαμε τη λειτουργία του μεγάλου αιολικού πάρκου στο Βέρμιο, στα όρια των δήμων Κοζάνης και Βέροιας, ενώ από πλευράς μας ενθαρρύναμε και τη δημιουργία αιολικού πάρκου στο Βούρινο, ενώ το δημοτικό συμβούλιο γνωμοδότησε θετικά για την υλοποίηση της επένδυσης αυτής.
Τέλος μια ιδιαίτερα σημαντική πρωτοβουλία του δήμου μας, αυτή που αφορά την προετοιμασία για την υποδοχή επενδύσεων πρόγραμμα “ΗΛΙΟΣ”, μία προετοιμασία που μας ώθησε να είμαστε ο πρώτος δήμος που ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του Υφυπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, κ. Μανιάτη, να υποδείξουμε σαν αυτοδιοίκηση χώρους, οι οποίοι θα μπορούσαν να αποδεχτούν τέτοιου είδους επενδύσεις. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι η περιοχή της Κοζάνης, έχει σημαντικά πλεονεκτήματα την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών επενδύσεων .
Σε ότι αφορά τον αναπτυξιακό νόμο, είναι γεγονός ότι παρά τη γενικότερη αστάθεια των επενδύσεων που υπήρξαν στην περιοχή, κάναμε παρέμβαση στο στάδιο της διαβούλευσης του νέου αναπτυξιακού νόμου, επιδιώκοντας ο νομός Κοζάνης, η περιοχή της Κοζάνης, να ενταχθεί στην τέταρτη ζώνη κινήτων του αναπτυξιακού νόμου, για να γίνει πιο ελκυστική για επενδύσεις. Γιατί πιστεύουμε ακράδαντα, ότι αυτό είναι μία αναγκαία πρωτοβουλία και προσαρμογή, καθώς η περιοχή μας πλήττεται από επενδυτικό κλίμα, πλήττεται από την ανεργία, και για να υποκαταστήσουμε τη συρρικνούμενη δραστηριότητα της ΔΕΗ στην περιοχή μας, πρέπει να διαμορφώσουμε ένα ελκυστικό περιβάλλον για επενδύσεις.
Στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης, παρ όλο που κανένα στέλεχος που υπηρετούσε στις υπηρεσίες αγροτικής ανάπτυξης της πρώην νομαρχιακής αυτοδιοίκησης, δεν μεταφέρθηκε στο δήμο Κοζάνης, ξεκίνησαν οι πρωτοβουλίες μας σε ότι αφορά την ανάδειξη των τοπικών προϊόντων. Ήδη εκδώσαμε το πρώτο έντυπο που προβάλλει την πατάτα του Πολυμύλου, ένα προϊόν που παράγει επίσης ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες, σε μεγάλο υψόμετρο και όχι ιδιαίτερα γευστικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά . Έχουμε τον κρόκο Κοζάνης που είναι από τα πιο επώνυμα προϊόντα του πρωτογενή τομέα, και το αμέσως επόμενο διάστημα θα ξεκινήσουμε διαδικασίες πιστοποίησης αγροτικών προϊόντων, και πιο συγκεκριμένα των γαλακτομικών και κτηνοτροφικών προϊόντων που παράγονται στις περιοχές του βερμίου και στις παρυφές του Βούρινου, του μελιού και μια σειρά άλλων γεωκτηνοτροφικών προϊόντων της περιοχής. Είναι εμφανής η κινητικότητα γύρω από τον πρωτογενή τομέα, είναι εμφανής η επιστροφή πολλών ανθρώπων της πόλης, μεσούσης της οικονομικής κρίσης, στον πρωτογενή τομέα, η επιστροφή στην αγροτική γη. Με αυτούς τους ανθρώπους, δίπλα σε αυτούς τους ανθρώπους, θα προσπαθήσουμε να ξεκινήσουμε μια νέα άνοιξη στην αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή της περιοχής μας.
4. Ποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες ανέλαβε ο Δήμος, τον χρόνο που μας πέρασε, για την αντιμετώπιση των σημαντικότερων ζητημάτων της καθημερινότητας του πολίτη και συγκεκριμένα της ρύπανσης του περιβάλλοντος, της αντιμετώπισης της ανεργίας, της ενίσχυσης της απασχόλησης και της τουριστικής ανάπτυξης και της αναστροφής του απαισιόδοξου επιχειρηματικού κλίματος;
Η προστασία του περιβάλλοντος είναι από τα πλέον σημαντικά ζητήματα στο Δήμο Κοζάνης. Θεωρούμε το περιβάλλον ουσιαστικό στοιχείο της ανάπτυξης. Αποτελεί προτεραιότητα για το δήμο μας, γιατί η διάρκεια της λιγνιτικής δραστηριότητας, που είναι παράγοντας υποβάθμισης του, ήδη έχει ξεπεράσει το μισό χρόνο ζωής και πρέπει πλέον σαν περιοχή να μεριμνήσουμε για την ανάδειξη και προστασία του τεράστιου φυσικού αποθέματος που διαθέτουμε. Με την έννοια αυτή, σταθήκαμε δίπλα στις κινητοποιήσεις των κατοίκων της περιοχής, ενώ η τοπική αυτοδιοίκηση δεν έχει καμία αρμοδιότητα στην προστασία του περιβάλλοντος, προκειμένου τα προβλήματα του περιβάλλοντος που αντιμετωπίζουν, ιδιαίτερα την καλοκαιρινή περίοδο, να έχουν την αντιμετώπιση που πρέπει, και να λαμβάνονται τα μέτρα που πρέπει.
Όμως κι εμείς οι ίδιοι, σαν φορέας υλοποίησης έργων που σχετίζονται με την αστική ρύπανση, συνεχίζουμε την υλοποίηση έργων που σχετίζονται με την επεξεργασία των ακαθάρτων του δήμου μας, υλοποιώντας αυτή την περίοδο δύο έργα επεξεργασίας λύματα, τα οποία θα προστεθούν στους ήδη δύο σταθμούς επεξεργασίας ακαθάρτων του δήμου μας που βρίσκονται σε λειτουργία, προετοιμάζοντας μια αληθινή επένδυση για την περιοχή του Ελλησπόντου. Ήμασταν, είμαστε και θα συνεχίσουμε να είμαστε από τους δήμους που έχουν ένα ιδιαίτερα θετικό το αποτύπωμα στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος, κυρίως λόγω του μεγάλου έργου της τηλεθέρμανσης, το οποίο πέραν της οικονομικής του διάστασης, έχει συμβάλει τα μέγιστα στην προστασία και αναβάθμιση του περιβάλλοντος της περιοχής.
Σε ότι αφορά την ενίσχυση της απασχόλησης και την αντιμετώπιση της ανεργίας, πρέπει να πούμε ότι η αυτοδιοίκηση έχει πολύ μικρές δυνάμεις και λίγες αρμοδιότητες στον τομέα αυτό. Είναι απαραίτητο να σημειωθεί, ότι η τοπική αυτοδιοίκηση συμμετέχει μόνο με το 3% στην διαμόρφωση του ΑΕΠ της πατρίδας μας, όταν σε δυτικοευρωπαϊκές χώρες τα ποσοστά φτάνουν στο 35-37% που, όπως στη Δανία. παρόλα αυτά όμως, με αυτές τις δυνάμεις προσπαθήσαμε να μεγιστοποιήσουμε τα έργα που υλοποιούμε με χρηματοδότηση από το 3ο ΚΠΣ, δημιουργώντας επενδύσεις. Προσπαθήσαμε να ενθαρρύνουμε επενδύσεις ιδιαίτερα στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ενώ προσπαθήσαμε να κινήσουμε μια σειρά από αργούσες ή εν υπνώσει κρατικές δραστηριότητες, όπως το Ξενία Κοζάνης, όπως την ΒΙ.ΠΕ. που μπορούν να προσελκύσουν επενδύσεις, που μπορούν να προσελκύσουν επιχειρηματικό ενδιαφέρον.
Πέραν αυτού, με δημόσιες παρεμβάσεις σε διάφορα φόρα, αναδεικνύουμε, τον κομβικό ρόλο θα έχει η Κοζάνη και η περιοχή, σε σχέση με το σύμπλεγμα της Εγνατίας οδού και των κάθετων αξόνων. Γεγονός που κάνει ιδιαίτερα ελκυστική την προσέγγιση και την προσέλκυση επενδύσεων, που αφορούν τα logistics και το εμπόριο, με τα νοτιοανατολικά Βαλκάνια.
Ταυτόχρονα, αυτό που προσπαθήσαμε ,ιδίως στον τομέα της τουριστικής ανάπτυξης, με δημόσιες παρεμβάσεις αλλά και με έμπρακτες πρωτοβουλίες, όπως είναι η πρωτοβουλία των 5 δημάρχων των παραλίμνιων περιοχών, θέλουμε να αναδείξουμε την τεράστια δυναμική που κρύβει το σύμπλεγμα των 5 λιμνών (Μακροχωρίου, Σφηκιάς, Ασωμάτων, Πολυφύτου, Ιλαρίωνα). Αυτό το σύμπλεγμα των λιμνών που σηματοδοτεί τον δρόμο των αρχαίων Μακεδόνων από την Άνω Μακεδονία προς τη θάλασσα, δίνει μια τεράστια δυναμική στην περιοχή, μαζί με το πλούσιο πολιτιστικό της απόθεμα (την Βεργίνα στην έξοδό της και την Αιανή στο πάνω μέρος) τα αγροτικά προϊόντα, τα γεωλογικά φαινόμενα της περιοχής, τις διατροφικές συνήθειες, τα βυζαντινά μνημεία και έναν τεράστιο φυσικό πλούτο, μπορούν να δώσουν πραγματικά μια νέα ώθηση στην ανάπτυξη της περιοχής.
Ταυτόχρονα, ο πολιτισμός μπορεί να αποτελέσει σημείο αιχμής για τη νέα αναπτυξιακή πορεία του δήμου μας, υλοποιώντας το μεγάλο έργο της ανάδειξης της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης, μέσω του οποίου θα αναδειχθεί το τεράστιο πολιτιστικό απόθεμα έντεκα αιώνων που κρύβει στα σπλάχνα της.
Η Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης, το Λαογραφικό μουσείο Κοζάνης, το Αρχαιολογικό μουσείο Αιανής με τον αρχαιολογικό χώρο, αποτελούν τους τρεις πυλώνες που συμβάλλουν στην αύξηση της επισκεψιμότητας της περιοχής, και αποτελούν ισχυρό πόλο ανάπτυξης. Είναι αυτές οι νέες πρωτοβουλίες, που μπορούν και πρέπει να στηρίξουν την αναστροφή του αναπτυξιακού κλίματος της περιοχής . Δεν είναι οι τομείς εκείνοι που σηματοδοτούν την απεξάρτηση της περιοχής από τον δημόσιο τομέα και τη ΔΕΗ. Είναι οι τομείς εκείνοι που μπορούν να επιφέρουν αναστροφή του επιχειρηματικού κλίματος, είναι οι τομείς εκείνοι που μπορούν να δώσουν την απάντηση, σε μία περιοχή που για χρόνια ήταν ιδιαίτερα εξαρτημένη από το δημόσιο τομέα. Να δώσουν την απάντηση σε μια εποχή που ο δημόσιος τομέας και αναπροσαρμόζεται και αναδιατάσσεται.
Ημερομηνία: 25 Αυγούστου 2014
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι
Κυρίες και κύριοι.
Σας ευχαριστούμε όλους που βρίσκεστε μαζί μας σήμερα σ’αυτή την ιδιαίτερη στιγμή, σήμερα που εγκαινιάζεται η ΣΤΕΓΗ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΕΥΞΕΙΝΟΥ ΛΕΣΧΗΣ ΚΟΖΑΝΗΣ, το σπίτι δηλαδή του Ποντιακού Ελληνισμού εδώ στην Μακεδονία, στην Κοζάνη .
Ένα απ’ τα περιφερειακά αστικά κέντρα της πατρίδας μας που αγκάλιασαν και φιλοξένησαν τις χιλιάδες προσφύγων που ξεριζώθηκαν απ’ τις πατρογονικές τους εστίες, στον ιστορικό Πόντο και Μικρά Ασία, πριν από 90 περίπου χρόνια. Τους πρόσφυγες που ρίζωσαν πρόκοψαν, που ποτέ όμως δεν ξέχασαν τις πατρίδες όπου χιλιετίες άνθησε ο Ελληνισμός.
Αγαπητά μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευξείνου Λέσχης Κοζάνης, σήμερα για όλους σας αλλά ιδιαίτερα για τον Πρόεδρο, τον Κώστα Σανίδη, είναι μια ιδιαίτερη ημέρα. Μετά από αγώνες και προσπάθειες ετών έρχεται η δικαίωση.
Τα εγκαίνια αυτού του λαμπρού κτιρίου δικαιώνουν και επιβραβεύουν αγώνες και προσπάθειες ετών όλων σας και ιδιαίτερα του προέδρου.
Να ξεκινήσω ευχαριστώντας και συγχαίροντας τους συντελεστές του έργου που εγκαινιάζουμε.
Μελετητές-κατασκευαστές-επιβλέποντες, τον φορέα υλοποίησης του έργου του εξοπλισμού της στέγης , τους θεσμικούς φορείς που εξασφάλισαν οικόπεδο και χρηματοδοτήσεις ώστε να καταστεί εφικτή η υλοποίηση του έργου, όλους όσους εργάστηκαν και συνέβαλλαν ώστε να ξεπεραστούν μικρά και μεγάλα προβλήματα, όσους βοήθησαν ώστε το όνειρο να γίνει πραγματικότητα.
Η περιοχή μας φίλες και φίλοι για χρόνια μαστιζόταν από εσωστρέφεια. Ποτέ δεν δούλεψε συστηματικά για να αναδείξει το φυσικό, το βιομηχανικό, τον πολιτιστικό της πλούτο που και ιδιαίτερος και σημαντικός είναι.
Σήμερα η Στέγη του Ποντιακού Πολιτισμού έρχεται να προστεθεί στην αλυσίδα των πολιτιστικών δράσεων και εγκαταστάσεων, και το σημειώνω αυτό με την ευρεία του έννοια, που αυξάνουν την εξωστρέφεια και την ελκυστικότητα της περιοχής.
που αναδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο τον πλούτο του τόπο μας.
Εγκαταστάσεις και δραστηριότητες που αναδεικνύουν τον πλούτο του τόπου, αναδεικνύουν ταυτόχρονα όμως και μια σειρά από προκλήσεις.
Την πρόκληση διδασκαλίας ουσιαστικών στοιχείων του πολιτισμού μας.
Την πρόσκληση να αξιοποιήσουμε την ψηφιακή τεχνολογία .
Την πρόσκληση της συμμετοχής και της συνεργασίας. Να πείσουμε τους ανθρώπους μας ότι η ιστορία και ο πολιτισμός μας αφορά όλους.
Την πρόκληση του να μάθουμε να δουλεύουμε μεθοδικά και με σύστημα.
Την πρόκληση για επαγγελματική οργάνωση των δράσεων μας.
Την μεγάλη πρόκληση να αναδείξουμε το τεράστιο πολιτιστικό μας απόθεμα, τη σύγχρονη πολιτιστική παραγωγή και δραστηριότητα σαν ουσιώδες κεφάλαιο της νέας αναπτυξιακής πορείας που έχει ανάγκη ο τόπος μας.
Γιατί μέσα σε μια τέτοια προοπτική μπορεί και αυτό το λαμπρό κτίριο, η στέγη του ποντιακού πολιτισμού να δικαιώσει τις προσπάθειες, τους κόπους , τους πόρους που διατέθηκαν.
Μου δίνεται λοιπόν η ευκαιρία εδώ δημόσια να διατυπώσω την πρόταση, που στις αρχές του χρόνου σύντομα διατύπωσα στο Δ.Σ της Ευξείνου Λέσχης Κοζάνης.
Τη δημιουργία δηλαδή εδώ στο χώρο που βρισκόμαστε, ενός Ψηφιακού Μουσείου του Ποντιακού Ελληνισμού και την ανάδειξη μ’ αυτόν τον τρόπο των πολλών και σπουδαίων κειμηλίων που έχουν διασωθεί αλλά και της ιστορίας των θρύλων , και που όλα μαζί μαρτυρούν την ύπαρξη του πλούσιου και σπουδαίου πολιτισμού του Πόντου.
Είχα την ευκαιρία μέσα απ’ την αυτοδιοικητική μου διαδρομή να επισκεφθώ τέτοιου είδους εγκαταστάσεις αλλά και να συζητήσω με ανθρώπους που έχουν υλοποιήσει τέτοιες δράσεις. Μουσείο μάχης Χαιρώνειας, Μαντείο Τροφωνίου, Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού είναι ενδεικτικά μόνο μερικές απ’ αυτές.
Οι φωτογραφίες, τα κινηματογραφικά ντοκουμέντα, το χαρτογραφικό υλικό, τα αντικείμενα, οι διηγήσεις, η ιστορία, τα μνημεία του Πόντου που έχουν διασωθεί μέχρι σήμερα, μπορούν να αποτελέσουν τους τροφοδότες αυτού του μουσείου.
Βιβλιοθήκες, μουσεία, αρχεία, ποντιακοί σύλλογοι, ιδιωτικές συλλογές, η συλλογική μνήμη, είναι αυτοί που έχουν διασώσει τον πλούτο του ποντιακού πολιτισμού.
Η τεχνολογία είναι σύμμαχος.
Η ψηφιακή τεχνολογία που τρέχει με ταχύτατους ρυθμούς και σημειώστε και αυτό, είναι ιδιαίτερα προσιτή και οικεία στους νέους ανθρώπους , μας δίνει όλες τις δυνατότητες: Ψηφιακές αποτυπώσεις και μετεγγραφές, τρισδιάστατα μοντέλα, ηλεκτρονικές πλατφόρμες, εικονική πραγματικότητα, διαδραστικές αφηγήσεις και ένα σωρό άλλα πράγματα .
Η χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών μπορεί να είναι επίσης το εργαλείο για να χτίσουμε ψηφιακά, σημαντικά μνημεία του Πόντου.
Το φροντιστήριο της Τραπεζούντας, η Παναγία Σουμελά μπορούν να στηθούν σ’ένα ψηφιακό περιβάλλον ώστε να μπορεί ο καθένας να τα επισκέπτεται ταξιδεύοντας στο χρόνο.
Και όλα αυτά εδώ στην Κοζάνη την περιοχή με το τόσο ισχυρό Ποντιακό στοιχείο, τόσο σε επίπεδο συλλόγων όσο και προσωπικοτήτων , εδώ στο σταυροδρόμι της Δυτ. Μακεδονίας, εδώ στο φυσικό του σπίτι τη Στέγη του Ποντιακού Πολιτισμού.
Το νέο ΕΣΠΑ είναι μπροστά μας και τέτοιου είδους δράσεις και επιλέξιμες είναι και λογικού προυπολογισμού.
Εγώ δηλώνω στρατιώτης στην προσπάθεια.
Θερμά συγχαρητήρια και ευχαριστίες για το έργο.
Ημερομηνία: 24 -27 Σεπτεμβρίου 2015
ΜΑΛΟΥΤΑΣ ΛΑΖΑΡΟΣ
Χημικός Μηχανικός
Πρώην Δήμαρχος Κοζάνης
lmaloutas@yahoo.gr
ΔΑΒΙΔΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ
Μηχανολόγος Μηχανικός
Πρώην Αντιδήμαρχος Κοζάνης
rdavidopoulou@gmail.com
Στο πλαίσιο της παγκόσμιας οικονομίας, τα αστικά κέντρα λειτουργούν σαν επίκεντρα υποδομών, αγορών, πολιτισμού και αναψυχής και καλούνται να προσελκύουν δραστηριότητες έτσι ώστε να ενισχύονται πληθυσμιακά και να επεκτείνονται οικιστικά (Hall 2004). Ο ρόλος τους πλέον είναι πρωταγωνιστικός σε θέματα που αφορούν τόσο τη χάραξη όσο και την υλοποίηση αναπτυξιακών πρωτοβουλιών. Στις παρούσες οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες οι πόλεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό αναζητούν αποτελεσματικά στρατηγικά εργαλεία βιώσιμης ανάπτυξης ώστε να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις αυτές: ο επιχειρησιακός σχεδιασμός, οι εξειδικευμένες κλαδικές μελέτες, τα ανοικτά δεδομένα στο διαδίκτυο, το μάρκετινγκ/branding, κ.ά. αποτελούν προτεραιότητα για τις διοικήσεις των πόλεων.
Η εισήγηση αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο τα εργαλεία αυτά εφαρμόζονται και αξιολογούνται στην πράξη με αναφορά στην περίπτωση της πόλης της Κοζάνης. Η Κοζάνη, αλλά και η ευρύτερη περιοχή, βίωσε μια πρώιμη βιομηχανική ανάπτυξη που έφερε μεγάλη οικονομική άνθιση, υιοθετώντας όμως το μοντέλο μιας μονοδιάστατης ανάπτυξης συνοδευόμενης από πολλά περιβαλλοντικά προβλήματα. Ο Δήμος Κοζάνης, είναι σήμερα ο μεγαλύτερος ενεργειακός δήμος της χώρας. Στην επικράτειά του παρατηρείται μια σημαντική συγκέντρωση ενεργειακών πόρων και πηγών, όπως επίσης υψηλή συγκέντρωση ανθρώπινου δυναμικού που άμεσα ή έμμεσα δραστηριοποιείται στον τομέα της Ενέργειας και μια διάχυτη «ενεργειακή κουλτούρα». Η εικόνα και η ταυτότητα της περιοχής σήμερα ταυτίζεται με την παραγωγή ενέργειας, τον λιγνίτη και υποβαθμισμένο περιβάλλον. Βασίζεται σε ένα ξεπερασμένο μοντέλο το οποίο δεν μπορεί να «συντηρήσει» την τοπική οικονομία και επιβάλλεται να αλλάξει.
Στην εισήγηση εξετάζονται τα εργαλεία που είναι διαθέσιμα ώστε να ανατραπεί το αρνητικό αυτό μοντέλο και να μετατραπεί σε συγκριτικό πλεονέκτημα, μοχλό και πόλο για την αλλαγή της ταυτότητας και την ανάπτυξη της περιοχής. Βασίζεται α) στην ανάλυση των κυρίαρχων τάσεων στην βιώσιμη αστική ανάπτυξη, β) στην αξιολόγηση του σχεδιασμού του Δήμου Κοζάνης και γ) στην πολύχρονη προσωπική εμπειρία των συγγραφέων στο χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Πιο συγκεκριμένα εξετάζεται η στρατηγική που θα πετύχει την κινητοποίηση του κοινωνικού κεφαλαίου της περιοχής, της τοπικής αυτοδιοίκησης, των φορέων, των επιμελητηρίων, των εκπαιδευτικών και ερευνητικών ιδρυμάτων, αλλά και του ιδιωτικού και επιχειρηματικού τομέα, δημιουργώντας την νέα εικόνα της περιοχής, όπου η παραγωγή Ενέργειας δεν θα είναι πλέον το «αρνητικό αποτύπωμα». Εξετάζεται η στρατηγική ώστε η παραγωγή ενέργειας να αναδειχθεί ως στοιχείο πολιτιστικής κληρονομιάς και εκπαιδευτικής διαδικασίας, αναγνωρίσιμο τοπόσημο και brand, ως μέρος του τουριστικό προϊόντος και ως αναπτυξιακό πυλώνα της Κοζάνης. Έμφαση δίνεται και στη σημασία του μάρκετινγκ τόπου (ο Δήμος Κοζάνης εκπονεί σχετική μελέτη σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), εξειδικεύοντας και εκπονώντας δράσεις επιχειρησιακού σχεδιασμού. Σκοπός είναι με σχεδιασμένα βήματα και ανοιχτές διαδικασίες διαβούλευσης η περιοχή με τον ενεργειακό και κυρίως λιγνιτικό χαρακτήρα και το υποβαθμισμένο περιβάλλον, να αναδειχθεί, σε μια σύγχρονη περιοχή με ένα ισχυρό αστικό κέντρο που θα βασίζει την ανάπτυξη και την εξέλιξή της, στις εφαρμογές σύγχρονων περιβαλλοντικά φιλικών τεχνολογιών, σε πολιτικές για εξοικονόμηση ενέργειας, για κλιματική προστασία, για μείωση των εκπομπών των αερίων θερμοκηπίου, για παραγωγή και διανομή ενέργειας από ΑΠΕ, για ενεργειακή κατεύθυνση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ανάπτυξη του εξειδικευμένου βιομηχανικού – ενεργειακού τουρισμού.
Λέξεις-κλειδιά: ενεργειακή κουλτούρα, αρνητικό αποτύπωμα, ενεργειακός τουρισμός, μάρκετινγκ τόπου, Κοζάνη
Αναφορές:
Δέφνερ Α., Καραχάλης Ν., (επιμ.) (2012), Marketing και Branding του Τόπου: H Διεθνής Εμπειρία και η Ελληνική πραγματικότητα, Βόλος: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας (ISBN 978-960-9439-14-5).
Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Κοζάνης Περιόδου 2011 – 2014, Σύνοψη (2011) Α Φάση – Στρατηγικός Σχεδιασμός, Υφιστάμενη Κατάσταση – Στρατηγική Δήμου Κοζάνης, Κοζάνη: Δήμος Κοζάνης.
Hall, T. (1998/2004) Αστική Γεωγραφία, Αθήνα: Κριτική.
Μοχιανάκης, Κ. (2012) ‘Οικοδομώντας Ταυτότητα Ψηφιακής Πόλης’, στο Δέφνερ&Καραχάλης(επ.) 519-532.
Popescu, A. I. (2012) ‘Branding Cities as Educational Centres. The Role of Higher Education Institutions’, Management & Marketing Challenges for the Knowledge Society, 7 (3) 493-512.
Θεματικός Άξονας: Μάρκετινγκ και Branding Τόπου
Ημερομηνία: 18 Νοεμβρίου 2015
ΛΑΖΑΡΟΣ ΜΑΛΟΥΤΑΣ
ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
Μελπομένης 1 50100 Κοζάνη
lmaloutas@yahoo.gr
Η εισήγησή μου αυτή δεν διεκδικεί επιστημονική πρωτοτυπία. Αποτελεί την αυτοδιοικητική προσέγγιση σ΄ ένα από τα κυρίαρχα ζητήματα που αυτή αντιμετωπίζει , αυτό της ανάπτυξης. Μέσα από μια μακρόχρονη πορεία στην αυτοδιοίκηση , τις συνεργασία με μελετητές, τις ημερίδες και τα συνέδρια, τα ερεθίσματα από ιδιωτικές και υπηρεσιακές επισκέψεις στην Ευρώπη, την μελέτη δημοσιεύσεων-βιβλίων, την καθημερινή αγωνία για το μέλλον του τόπου διαμορφώθηκε μια άποψη , που κατατίθεται με την εισήγηση αυτή, που “περιγράφει” την προσπάθεια για την αναδιοργάνωση – αναβάθμιση του αστικού χώρου της Κοζάνης.
Η πορεία απαξίωσης και υποβάθμισης του αστικού τοπίου εχει τεκμηριωθεί επαρκώς από πανεπιστημιακούς και μελετητές του χώρου, και μάλιστα χωρίς ιδιαίτερες αποκλίσεις από την κρατούσα άποψη. Για τις ανάγκες της παρούσας έγινε χρήση σχετικών κειμένων του καθηγητή του ΕΜΠ κ.Σερράου και της μελέτης που εκπονήθηκε παλαιότερα για λογαριασμό του Δημου από την κ. Λεφάκη, αλλά και του αγαπητού φίλου Δ. Διαμαντόπουλου . Αποτελεί μια δουλειά που έγινε στο μεγάλο της μέρος το 2012 – 13 , με την βοήθεια του συνεργάτη τότε στο Δήμο του συναδέλφου Χ. Καρπουζά , και είχε παρουσιαστεί σε συνεργάτες στο Δήμο , και σε ομάδα νέων αρχιτεκτόνων της περιοχής .
Η εικόνα της ελληνικής πόλης, έτσι όπως την προσλαμβάνουμε σήμερα, σχηματίστηκε κάτω από μια σειρά αδυναμιών στην κοινωνική και οικονομική δομή της χώρας, καθώς επίσης και στο σύστημα σχεδιασμού και ελέγχου της δόμησης. Ειδικότερα, ορισμένες κρίσιμες παράμετροι που συνδέονται με την παραπάνω διαδικασία αφορούν, μεταξύ άλλων, στην κυριαρχία της ατομικής ιδιοκτησίας, στην υψηλή κατάτμηση της αστικής γης στην επιτακτική ανάγκη για στέγαση νέου αστικού πληθυσμού σε συνδυασμό με την ανυπαρξία μιας αντίστοιχης οργανωμένης κρατικής παρέμβασης, καθώς επίσης και την ιδιότυπη ενεργοποίηση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, που οδήγησε (από το 1950 και μετά)στη διοχέτευση σημαντικών κεφαλαίων στον κατασκευαστικό κλάδο.
Η στενότητα του δημόσιου χώρου ισχύει ως ένα δεύτερο βασικό χαρακτηριστικό στοιχείο της ελληνικής πόλης, που συνδέεται τόσο με την ραγδαία διαδικασία αστικής επέκτασης όσο όμως και με την απουσία ενός μακροπρόθεσμου και διορατικού πολεοδομικού σχεδιασμού. Είναι άλλωστε γεγονός, ότι η συμβολή του σχεδιασμού, καθ” όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα, περιορίστηκε στις περισσότερες περιπτώσεις στη σταδιακή ένταξη στο Σχέδιο Πόλης, διαφόρων περιοχών, και εντός αυτών κατά κανόνα, στη χάραξη απλώς και μόνο του καμβά της πόλης, δηλαδή των οικοδομικών τετραγώνων και των δρόμων, συχνότατα δε και με πλήρη αδιαφορία απέναντι στα δεδομένα του φυσικού χώρου των συγκεκριμένων περιοχών (κλίσεις εδάφους, χείμαρροι, δασικές εκτάσεις, κ.λπ.) .
Το χαρακτηριστικό για κάθε περιοχή αστικό και περιαστικό φυσικό και ιστορικό τοπίο συνιστά ισχυρότατο και αναντικατάστατο στοιχείο ταυτότητας για την ελληνική πόλη, σφραγίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη μορφή της, αλλά αφήνοντας επιπλέον και μελλοντικές δυνατότητες περαιτέρω συνολικής βελτίωσης της εικόνας της.
Θα ισχυριζόταν κανείς, ότι το φυσικό και ιστορικό τοπίο των ελληνικών πόλεων είναι σχετικά δύσκολο πλέον να υποστεί αλλοιώσεις και μεταβολές, μιας και έχει περάσει στην συνείδηση της κοινωνίας ως εκμεταλλεύσιμος πόρος. Παρόλα αυτά σε επίπεδο τοπικό, στοιχεία του ιστορικού και φυσικού τοπίου που κατατάσσονται ως “δευτερεύουσας σπουδαιότητας” (αλσύλλια, γεωλογικές διαμορφώσεις, ρέματα, αρχαιολογικά ευρήματα, κ.λπ.) εξακολουθούν να απειλούνται. Σε κάθε περίπτωση, οι παρεμβάσεις που προτείνονται πρέπει να αφορούν την αναβάθμιση και την ένταξή του στις λειτουργίες της πόλης.
Σήμερα η κατάσταση των πόλεων μας βρίσκεται σε σημαντική διάσταση με το επίπεδο ανάπτυξης της χώρας έναντι του οποίου λειτουργεί πλέον ως τροχοπέδη.
Κάτω από το βάρος αυτών των δεδομένων και την ανάγκη προσαρμογής των τοπικών κοινωνιών και οικονομιών σε ένα έντονα ανταγωνιστικό και παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, είναι προφανές ότι η ανάπτυξη «περνάει» πλέον αναγκαστικά και μέσα από την ικανότητα των αστικών κέντρων να δημιουργήσουν ένα λειτουργικό, επιχειρηματικό ελκυστικό αισθητικά ικανοποιητικό και εκσυγχρονισμένο αστικό περιβάλλον.
Συνεπώς οι μικρότερης ή μεγαλύτερης εμβέλειας «αναπλάσεις» των πόλεων μας, είναι αναπόφευκτη αναγκαιότητα και στο άμεσο μέλλον θα βρίσκονται πλέον ολοένα και περισσότερο στην ατζέντα δράσης και στα προγράμματα ανάπτυξης όλων των τοπικών κοινωνιών.
Η πρόσφατη εμπειρία «πόλεων παραδειγμάτων» δείχνουν ότι οι αναπλάσεις μπορούν να συμβάλουν στην προσέλκυση επενδύσεων, στην μεγιστοποίηση της ακτινοβολίας και της επιρροής των πόλεων, στον σχηματισμό τοπικών επιχειρηματικών δικτύων και τελικά στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.
Ειδικότερα, όσον αφορά την Κοζάνη, η περίοδος άναρχης ανάπτυξης που ξεκίνησε μετά τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο συνέπεσε και εντάθηκε από την ενεργειακή δραστηριότητα. Το τίμημα που πλήρωσε η πόλη γι’ αυτή την ανάπτυξη ήταν η πλήρης σχεδόν καταστροφή του ιστορικού της προσώπου, η απώλεια της τοπικής της ταυτότητας αλλά και η δημιουργία ενός μη λειτουργικού , πυκνοδομημένου χώρου που ασφυκτιά . Ήδη, καθώς ο μεταπολεμικός κύκλος ανάπτυξης πλέον κλείνει για ολόκληρη την ελληνική κοινωνία, νέες δυνατότητες αλλά και απαιτήσεις εμφανίζονται για δυναμικά αστικά κέντρα όπως η Κοζάνη.
Παγκοσμιοποίηση, γρήγορη τεχνολογική εξέλιξη, κοινωνικές αλλαγές, μετακινήσεις πληθυσμών, νέα ανταγωνιστική οικονομία, μεγιστοποίηση του ρόλου των επιχειρηματικής πρωτοβουλίας αλλά και ανάγκη για αστικές περιοχές και κέντρα ποιοτικά αναβαθμισμένα, υψηλής λειτουργικότητας είναι οι βασικές συνιστώσες του 21ου αιώνα που απλώνουν με ταχείς ρυθμούς ένα νέο πλέγμα δραστηριοτήτων πάνω στα αστικά κέντρα και βέβαια την Κοζάνη που διακρίνεται για ένα σημαντικό αναπτυξιακό δυναμισμό.
Μέσα σ’ αυτό το έντονα ανταγωνιστικό εθνικό αλλά και διεθνές περιβάλλον, πρέπει η Κοζάνη τα χρόνια που έρχονται να ζήσει και να αναπτυχθεί, να εξασφαλίσει τους πολίτες της κατοικία, θέσεις εργασίας, αναψυχή και κυκλοφορία με ποιοτικούς όρους. Για να το επιτύχει αυτό η πόλη χρειάζεται ένα νέο πρόσωπο. Ένα πρόσωπο ελκυστικό, πολύ πιο φιλικό και ανθρώπινο από αυτό που της κληροδότησε ο μεταπολεμικός κύκλος, ένα πρόσωπο που να μπορεί να προσελκύσει και να κρατήσει νέους κατοίκους, επιχειρήσεις, ανάπτυξη.
Με το νέο αυτό πρόσωπο θα πρέπει η πόλη να μπορεί να σταθεί επάξια σε περιφερειακό αλλά και διεθνές επίπεδο δίπλα σε άλλα αστικά κέντρα και να διεκδικήσει συμμετοχή σε προγράμματα, εκδηλώσεις, οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη, κάθε είδους δραστηριότητες.
Η δημιουργία αυτού του νέου προσώπου της Κοζάνης, που δεν είναι απλά θέμα αισθητικής αλλά κυρίως αναγκαιότητα ανάπτυξης είναι ο κύριος στόχος του προγράμματος ανάπλασης των κοινοχρήστων χώρων του Ιστορικού και Εμπορικού κέντρου της πόλης.
Τα μέσα αναδιοργάνωσης –αναβάθμισης του αστικού χώρου της Κοζάνης , εργαλεία ποιοτικής αναβάθμισης μπορούν κατά τη γνώμη μου να αποτελέσουν : έργα τέχνης, χρηστικά αντικείμενα του παρελθόντος, έργα που θυμίζουν τη ζωή που πέρασε, χρώμα, φως, νερό, δημόσια κτήρια , διατηρητέα φυτεύσεις, διαγωνισμοί, ανάγλυφο , καιρός, αφήγηση.
Ειδικότερα :
Η αξιοποίηση της παραεγνάτιας θέσης του Δήμου , η ανάδειξη του ενεργειακού της χαρακτήρα , η προβολή του φυσικού περιβάλλοντος , το μοναδικό πολιτιστικό απόθεμα, και η αναβάθμιση του αστικού χώρου , αποτελούν ουσιώδεις όρους επιβίωσης και αειφόρου ανάπτυξης της περιοχής
Το power point που συνοδεύει την εισήγηση αυτή περιλαμβάνει έργα, δράσεις , πρωτοβουλίες, μελέτες ,ιδέες, ολοκληρωμένα, σε εξέλιξη η επαρκώς ώριμα για υλοποίηση, που περιγράφηκαν ή συζητήθηκαν παραπάνω.
Ημερομηνία: 11 Νοεμβρίου 2020
Ολοκληρώνεται σήμερα, 11 11 2020, η διαβούλευση για το master plan του Σχεδίου Δίκαιης Μετάβασης στη μεταλιγνιτική περίοδο.
Ταυτόχρονα και επειδή έχει παρέλθει ένας περίπου χρόνος από την εξαγγελία της απολιγνιτοποίησης και την οριστικοποίηση των στόχων της είναι χρήσιμη μια ανασκόπηση της έως σήμερα πορείας της. Η διακήρυξη της απολιγνιτοποίησης, έγινε με την εξαγγελία του Πρωθυπουργού αναφορικά με το κλείσιμο των λιγνιτικών μοναδων παραγωγής ενέργειας έως το 2028, από το βήμα του Ο.Η.Ε. στο πλαίσιο της Συνόδου για το κλίμα τον Σεπτέμβριο του 2019. Την ίδια περίοδο η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προχώρησε στην εξαγγελία του GREEN DEAL.
Λίγους μήνες μετά, τον Δεκέμβριο του 2019 υποβάλλεται για έγκριση στην Ε.Ε. το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), στο οποίο προβλέπονταν η εκπόνηση του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (Master Plan).
Παράλληλα το business plan της ΔΕΗ, το οποίο παρουσιάστηκε τον ίδιο μήνα, σε πλήρη ευθυγράμμιση με τους στόχους του ΕΣΕΚ, θέτει ένα αυστηρό χρονοδιάγραμμα για απένταξη του λιγνίτη.
Ο στόχος είναι συγκεκριμένος. Έως το 2023 απεντάσσονται όλες οι λειτουργούσες λιγνιτικές μονάδες και το 2028 απεντάσσεται η υπό κατασκευή μονάδα Πτολεμαΐδα V.
Η πραγματικότητα σήμερα έχει τα εξής χαρακτηριστικά:
Η συνεισφορά του λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγή το 2019 ήταν μόλις 20%, ενώ πριν μερικά χρόνια άγγιζε το 60%.
Τους εννέα μήνες του 2020 το ποσοστό της συνεισφοράς του λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγή μόλις που ξεπερνά το 10% !
Στον αντίποδα πραγματοποιούνται αθρόες εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το κόστος είναι κατά πολύ μικρότερο.
Ενδεικτικά σημειώνω ότι οι εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας το ίδιο εννεάμηνο ανέρχονταν στο 20% και η Οριακή Τιμή Συστήματος τον Μάρτιο ήταν μόλις 28,5 € !
Επιπλέον η ΔΕΗ «κλείδωσε» για το υπό κατασκευή Φωτοβολταϊκό της των 200 MW στην περιοχή μας, σε σχετικό διαγωνισμό της ΡΑΕ, την τιμή των 49,5 €/Mwh
Ήδη φέτος από τον Μάρτιο ο ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου λειτουργούσε με μια μονάδα το πολύ αδυνατώντας να υποστηρίξει τη ζήτηση της Τηλεθέρμανσης, ενώ όλο το καλοκαίρι για μεγάλα χρονικά διάστημα δεν κάπνιζε ούτε μία καμινάδα στον ενεργειακό άξονα!
Σε όλα αυτά προστέθηκαν και τα προβλήματα που επέφερε η πανδημία του κορονοϊού, με την συνεχώς αυξανόμενη οικονομική ύφεση σε Εθνικό και Ευρωπαϊκό επίπεδο, αποτέλεσμα της οποίας είναι και μια σημαντική πτώση στη ζήτηση ενέργειας.
Η συνεχώς μειούμενη λιγνιτική / ηλεκτροπαραγωγική δραστηριότητα στην περιοχή οξύνει συνεχώς τα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα.
Οι επιπτώσεις της αγγίζουν όλο το φάσμα της οικονομικής ζωής, επηρεάζουν όλους μας, όλους τους συμπολίτες ανεξαιρέτως.
Με αυτά τα δεδομένα άνετα θα μπορούσε κάποιος να πιστέψει ότι η απολιγνιτοποίηση έχει ήδη συντελεστεί !
Αν βέβαια συνεκτιμήσουμε την συνεχιζόμενη οικονομική κρίση/ύφεση λόγω covid που ήρθε να προστεθεί στην σοβούσα από 10ετίας κρίση, την καθημερινά διευρυνόμενη διείσδυση των ΑΠΕ και την αναμενόμενη ολοκλήρωση της κατασκευής της γιγαντιαίας μονάδας φυσικού αερίου, κατά το επόμενο 15μηνο, τότε είναι φανερό πως πρέπει να κινηθούμε τάχιστα ώστε να διαμορφώσουμε το νέο παραγωγικό μοντέλο της περιοχής.
Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο !
Σήμερα διανύουμε μια μεταβατική περίοδο, στην οποία τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία δεν είναι επαρκή:
Εντωμεταξύ πολλοί πόροι αφαιρέθηκαν για να διατεθούν για την αντιμετώπιση της πανδημίας covid.
Οι συγκεκριμένοι πόροι βέβαια συνεχώς μειώνονται (λόγω και της συρρίκνωσης της λιγνιτικής δραστηριότητας). Το 2018 ήταν 31 εκατομμύρια ευρώ , το 2019 ήταν 25 εκατομμύρια ευρώ, ενώ για το 2020 (και εφ΄ όσον διατεθεί το 6% με ΥΑ), είναι ζήτημα αν ξεπεράσουν τα 20 εκατομμύρια ευρώ.
Είναι φανερό ότι ο νόμος αυτός ουσιαστικά κατάργησε τον τοπικό πόρο ανάπτυξης, εξαιτίας της συνεχώς μειούμενης λιγνιτικής δραστηριότητας, που ήταν προδιαγεγραμμένη.
Τι γίνεται όμως αύριο;
Το υπό διαβούλευση Master Plan
Στην υπ.αριθμ.4 Απόφαση του ΚΥΣΟΙΠ τον Δεκέμβριο του 2019 (ΦΕΚ 4893/τ. Β΄/31-12-2019), με την οποία εγκρίθηκε το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) γινόταν ρητή αναφορά για την εκπόνηση ενός Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (Master Plan).
Η εκπόνησή του ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2020 με την πρόσληψη συμβούλων (Boston Consultans / Grant Thornton) ενώ πραγματοποιήθηκαν τοπικές επισκέψεις από τον συντονιστή του ΣΔΑΜ κ. Μουσουρούλη και τους συνεργάτες του.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να γίνουν ορισμένες συνοπτικές επισημάνσεις σχετικά με το περιεχόμενο του Master Plan :
Συμπερασματικά επισημαίνουμε ότι :
Κάτω από αυτές τις συνθήκες είναι μαθηματικά βέβαιο ότι η οικονομική και πληθυσμιακή συρρίκνωση της περιοχής θα είναι δραματική και πολύ πιθανόν μη αναστρέψιμη.
Για να προλάβουμε δυσμενείς εξελίξεις θα πρέπει άμεσα :
-την οικονομική ανάπτυξη
-τις θέσεις εργασίας
-τηλεθερμάνσεις
Η περιοχή συρρικνώνεται οικονομικά και πληθυσμιακά καθημερινά
Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο !
– Το παρόν άρθρο αποτελεί την τοποθέτηση του Δημάρχου Κοζάνης, Λάζαρου Μαλούτα στα πλαίσια της διαβούλευσης για το master plan των λιγνιτικών περιοχών
Πηγή: https://energypress.gr/news/i-apolignitopoiisi-ante-portas
Ημερομηνία: 20 Νοεμβρίου 2020
Αδιαμφισβήτητα τα τελευταία χρόνια η ανθρωπότητα συνειδητοποιεί τις συνέπειες της αυξανόμενης χρήσης ορυκτών καυσίμων (φαινόμενο θερμοκηπίου, κλιματική αλλαγή) και υιοθετεί πολιτικές περιορισμού της.
Σ’ αυτήν την κατεύθυνση η Ευρωπαϊκή Ένωση πρωτοστατεί με την εφαρμογή καινοτόμων πολιτικών, που έχουν στόχο την κλιματική ουδετερότητα και τη μείωση της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου.
Ο λιγνίτης, ο εθνικός ενεργειακός πόρος, που στήριξε τον εξηλεκτρισμό και την ανάπτυξη της χώρας μας το δεύτερο μισό του προηγούμενου αιώνα, αποτελούσε μέχρι πρόσφατα τον βασικό πυλώνα της ηλεκτροπαραγωγής.
Τα τελευταία χρόνια η υιοθέτηση πολιτικών περιορισμού των ορυκτών καυσίμων από την Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάρυνε την ηλεκτροπαραγωγή από λιγνίτη με σημαντικά επιπλέον κόστη από τον φόρο CO2.
Αποτελούν πεδίο μεγάλης συζήτησης τόσο οι εθνικές ενεργειακές πολιτικές που ακολουθήθηκαν την τελευταία 15ετία, όσο και οι επιλογές – χειρισμοί που έγιναν, για το αν θα μπορούσαν να στηρίξουν περαιτέρω τον λιγνίτη.
Τα τελευταία χρόνια η χρήση του λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγή συνεχώς και σταδιακά περιορίζεται κυρίως για κοστολογικούς λόγους, αν και συνεισφέρει τα μέγιστα στην ασφάλεια τροφοδοσίας του ενεργειακού μας συστήματος.
Η εξαγγελία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, τον Σεπτέμβρη του 2019, για πλήρη απολιγνιτοποίηση έως το 2028, βρήκε τον λιγνίτη να συνεισφέρει στην ηλεκτροπαραγωγή της χώρας με ποσοστό 20% και από τότε μειώνεται ραγδαία. Στους εννέα μήνες του 2020 ήταν μόλις 10%, ως αποτέλεσμα της περαιτέρω διείσδυσης των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή και της οικονομικής κρίσης που προκάλεσε η πανδημία.
Η εξέλιξη αυτή έχει ως συνέπεια τη συνεχώς εντεινόμενη πληθυσμιακή και οικονομική συρρίκνωση στον ενεργειακό άξονα της Δυτικής Μακεδονίας. Αναφέρομαι μόνο στη Δυτική Μακεδονία δεδομένης της μεγάλης επίδρασης της ηλεκτροπαραγωγής στο ΑΕΠ της περιοχής (~40%).
Με αυτά τα δεδομένα είναι προφανές ότι το Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ) του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα πρέπει να εξασφαλίζει την ομαλή μετάβαση.
Δυστυχώς όμως είναι κοινή πεποίθηση όλων των φορέων και των κατοίκων της περιοχής του ενεργειακού άξονα πως στο master plan που τέθηκε σε διαβούλευση δεν διασφαλίζεται η δίκαιη και ομαλή μετάβαση. Αντίθετα κυριαρχεί ο φόρος ότι μια διαχρονικά περιφέρεια της πατρίδας μας οδηγείται σε ερήμωση.
Δεν αρκεί ένας οραματικός σχεδιασμός για να μας κάνει να αισιοδοξούμε, όταν:
οι θέσεις των τοπικών κοινωνιών απουσιάζουν εντελώς
ακόμη και σήμερα τα επενδυτικά κίνητρα στη Δυτική Μακεδονία είναι από τα δυσμενέστερα στη χώρα
είναι εμφανέστατο το χρηματοδοτικό κενό για το επόμενο διάστημα έως ότου αρχίσουν να «τρέχουν» το Ταμείο Ανάκαμψης, το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, το νέο ΕΣΠΑ
δεν υφίσταται βέβαιο χρονοδιάγραμμα για την έλευση του φυσικού αερίου
απουσιάζουν παντελώς η χωροταξική διάσταση και η προοπτική επανάχρησης των εδαφών της ΔΕΗ
όλες οι εμβληματικές ιδιωτικές επενδύσεις τελούν υπό καθεστώς πολλών προϋποθέσεων
οι δημιουργούμενες από τον σχεδιασμό νέες θέσεις εργασίας υπολείπονται σημαντικά αυτών που χάνονται.
Η συνοπτική αναφορά των παραπάνω αναδεικνύει το μεγάλο πρόβλημα.
Απαιτείται ένα ρεαλιστικό μεταβατικό πρόγραμμα, που θα χρηματοδοτηθεί από εθνικούς πόρους, που θα ενσωματώνει τα αιτήματα της τοπικής κοινωνίας, ώστε να την έχει σύμμαχο και βεβαίως ευρύτερη κοινωνική και πολιτική συναίνεση για να γίνουν τα πρώτα βήματα για μια δίκαιη μετάβαση.
Ημερομηνία: 27 Νοεμβρίου 2020
Ημερομηνία: 25 Φεβρουαρίου 2021
Στην περιοχή μας την Κοζάνη, η οποία το τελευταίο διάστημα βρίσκεται στο επίκεντρο πολλών και σημαντικών εξελίξεων, με κυρίαρχο το ζήτημα της απολιγνιτοποίησης, αναδείχθηκε το θέμα της αναγκαιότητας ανέγερσης ενός νέου, σύγχρονου νοσοκομείου, στον κόμβο της Εγνατίας οδού.
Η συζήτηση αυτή είναι απολύτως δικαιολογημένη, καθώς αφορά πρωτίστως το αγαθό της υγείας των κατοίκων της περιοχής μας, αλλά και επίκαιρη εν μέσω της υγειονομικής κρίσης, καθώς σε τέτοιες περιστάσεις αναδεικνύονται προβλήματα, που δεν αντιμετωπίζονται μόνο με την αυτοθυσία των ιατρών και των υγειονομικών υπαλλήλων.
Το Μαμάτσειο Νοσοκομείο Κοζάνης ξεκίνησε τη λειτουργία του στα τέλη της δεκαετίας ‘50. Στη διάρκεια αυτών των χρόνων πολλά πράγματα άλλαξαν στην περιοχή μας και το νοσοκομείο διαρκώς έπρεπε να καλύπτει τις αυξανόμενες ιατρικές ανάγκες. Σήμερα εξυπηρετεί μεγάλο αριθμό κατοίκων της Δυτικής Μακεδονίας και τον μεγαλύτερο της Περιφερειακής Ενότητας.
Το νοσοκομείο μας, παρ΄ όλες τις επεκτάσεις, που κατά καιρούς έγιναν, είναι ολοφάνερο ότι ασφυκτιά από την χωροθέτησή του μέσα σε πυκνοδομημένη περιοχή στον αστικό ιστό, από την έλλειψη ζωτικού χώρου μέσα στο οικόπεδό του, που καθιστά απαγορευτική την οποιαδήποτε σκέψη για επέκτασή του, αλλά και από τον αριθμό των ασθενών που προσέρχονται σε αυτό.
Η αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας στην περιοχή μας είναι επιβαλλόμενη. Σε όλα τα αστικά κέντρα η πρωτοβάθμια παροχή υπηρεσιών υγείας είναι ιδιαίτερα υποβαθμισμένη και ουσιαστικά επιβαρύνει τη λειτουργία των κατά τόπους υφιστάμενων Νοσοκομειακών μονάδων
Το ζητούμενο λοιπόν είναι να λειτουργήσει ένα σύγχρονο νοσοκομείο στη Δυτική Μακεδονία, το οποίο δεν θα καταργήσει τα ήδη υφιστάμενα, ούτε θα λειτουργήσει ανταγωνιστικά προς αυτά, αλλά θα παρέχει υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας αποκλειστικά δευτεροβάθμιας φροντίδας, συμβάλλοντας καθοριστικά στην αναβάθμιση του υγειονομικού συστήματος της περιοχής.
Η μετεξέλιξη του Μαμάτσειου Νοσοκομείου σε αστικό πολυιατρείο, σε κέντρο υγείας αστικού τύπου, με συγκεντρωμένες τις διάσπαρτες υπηρεσίες παροχής υγειονομικών υπηρεσιών, σε συνδυασμό με ένα νοσοκομείο, που θα παρέχει υγειονομικές υπηρεσίες αποκλειστικά δευτεροβάθμιου επιπέδου, θα οδηγήσει αναμφίβολα, στην αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.
Η κομβική θέση της Κοζάνης, στον οδικό άξονα της Εγνατίας οδού, συνέβαλε καθοριστικά στη δραστηριοποίηση σ΄ αυτήν της μοναδικής ιδιωτικής κλινικής της περιφέρειας, των μεγάλων ιδιωτικών διαγνωστικών κέντρων και πολυιατρείων και αποδεικνύει την καταλληλότητα της περιοχής για τη χωροθέτηση του νέου Νοσοκομείου.
Ένα νοσοκομείο στον κόμβο της Εγνατίας στα Κοίλα, όπου υπάρχουν και οι απαραίτητες δημόσιες εκτάσεις, σε ένα σημείο εύκολα και γρήγορα προσβάσιμο, τόσο από τους κατοίκους του Δήμου, όσο και όλης της περιφέρειας, όχι μόνο θα αναβαθμίσει υγειονομικές υπηρεσίες της περιοχής, αλλά θα συμβάλλει στη δημιουργία ενός ισχυρού αναπτυξιακού πόλου στην περιφέρεια, σήμερα που τον χρειάζεται περισσότερο από ποτέ.
Θα πρέπει να ξεκινήσουμε άμεσα την προετοιμασία για την κατασκευή ενός νέου νοσοκομείου καθώς έργα αυτού του μεγέθους απαιτούν σημαντικό χρόνο ωρίμανσης και αξιόλογο μελετητικό έργο. Η παρούσα συγκυρία με το νέο ΕΣΠΑ στο στάδιο του τελικού σχεδιασμού, το Ταμείο Ανάκαμψης να έχει εμπροσθοβαρή χρηματοδοτική κατεύθυνση, το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης να βρίσκεται στο τελικό στάδιο σχεδιασμού του, με ολοένα και μεγαλύτερη χρήση των ΣΔΙΤ στην υλοποίηση μεγάλων έργων, δημιουργεί την ευνοϊκότερη χρηματοδοτική συγκυρία για την υλοποίηση του νέου Νοσοκομείου.
Εάν θέλουμε ένα αξιόπιστο σύστημα δημόσιας υγείας θα πρέπει να αφήσουμε κατά μέρος προκαταλήψεις και τοπικισμούς, να αποκτήσουμε μια κοινή αντίληψη για το υγειονομικό μέλλον της περιφέρειας, που θα διαπνέεται από όρους εξωστρέφειας και προοδευτισμού ικανές να διαμορφώσουν ένα νέο αναπτυξιακό προφίλ στην περιοχή.
Πρακτικές του παρελθόντος, εμβαλωματικές λύσεις, πρακτικές που υπηρετούν σκοπιμότητες απορρόφησης πόρων, αποδεδειγμένα δεν δικαίωσαν όσους τις υιοθέτησαν, είναι θνησιγενείς και ατελέσφορες.
Επιβάλλεται να εξετάσουμε ολοκληρωμένα το θέμα της παροχή υπηρεσιών υγείας από τον δημόσιο τομέα, αξιοποιώντας τις υγειονομικές μονάδες, εξοικονομώντας πόρους και διασφαλίζοντας καλύτερες υπηρεσίες υγείας για όλους.
Ημερομηνία: 20 Απριλίου 2021
Η Κοζάνη εδώ και δεκαετίες είχε ταυτιστεί με την ενεργειακή πρωτεύουσα της Ελλάδος και ταυτόχρονα με μια περιοχή που είχε σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα :
Η ενεργειακή λοιπόν ταυτότητα της περιοχής, παρά τη μεγάλη οικονομική ανάπτυξη που τη συνόδευε, δημιούργησε πολλά περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα. Όλες αυτές οι αλλαγές δεν ήταν ομαλές και υπήρχαν διαμαρτυρίες και συγκρούσεις με τις τοπικές κοινωνίες.
Εδώ και μια δεκαετία η πορεία της περιοχής μας αλλάζει.
Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η Ευρωπαϊκή πολιτική του Green Deal, ο φόρος CO2, τα οικονομικά προβλήματα της ΔΕΗ Α.Ε., ο νέος Εθνικός Ενεργειακός Σχεδιασμός μας βάζουν σε μια νέα πραγματικότητα.
Μας υποχρεώνουν να προσαρμοστούμε στη νέα εποχή που ανατέλλει.
Μας επιβάλλουν να κάνουμε επιλογές συμβατές με τις επερχόμενες εξελίξεις.
Η βιολογία είναι αμείλικτη: όποιο είδος δεν προσαρμόζεται στις αλλαγές εξαφανίζεται.
Είναι αυτονόητο και αποτελεί υποχρέωση μας να διεκδικούμε για τον τόπο μας το αναπτυξιακό ισοδύναμο, τους όρους και τις προϋποθέσεις δηλαδή, που θα εξασφαλίζουν την ομαλή και δίκαιη μετάβαση στη μεταλιγνιτική εποχή.
Η παραγωγή ενέργειας όμως ακόμη και σήμερα αποτελεί ένα από τα ιδιαίτερα στοιχεία της ταυτότητας της περιοχής μας :
Στο Δήμο Κοζάνης:
Λειτουργεί εδώ και 30 χρόνια το μεγαλύτερο ενεργειακό έργο της τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα, η τηλεθέρμανση.
Έχουν κατασκευαστεί και λειτουργούν δύο κτίρια (δημοτικό σχολείο και βρεφονηπιακός) που ενσωματώνουν αρχές βιοκλιματικού σχεδιασμού και τεχνολογίες ΑΠΕ για την κάλυψη των ενεργειακών τους αναγκών
Υλοποιήθηκαν μια σειρά από ενεργειακές εφαρμογές, (σε δημοτικά κτήρια και σχολεία) δημοτικός φωτισμός (led, dimming), ηλεκτροκίνηση, συμμετοχή στο «Σύμφωνο Δημάρχων» και σε Ευρωπαϊκά προγράμματα κ.α..
Οι επιλογές μας για την ανάπτυξη μιας νέας ενεργειακής ταυτότητας, θα πρέπει να βασίζονται στην αξιοποίηση των υποδομών των δικτύων μεταφοράς ενέργειας, που αποτελούν ένα από τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής, καθώς και όσων υποδομών-δράσεων έχουμε υλοποιήσει και αναφερθήκαν παραπάνω. Η νέα ενεργειακή ταυτότητα της περιοχής μας θα πρέπει να είναι άμεσα συνυφασμένη με την ενεργειακή κουλτούρα της, που αναπτύχθηκε όλα αυτά τα χρόνια αλλά και με την ανάγκη για μετεξέλιξη και προσαρμογή στην μεταλιγνιτική εποχή μέσω νέων έργων αειφορικού χαρακτήρα.
Η πρωτοβουλία για την ανάδειξη αυτής της νέας ταυτότητας του δήμου μας, ξεκίνησε το 2013, μετά από μελέτη branding, η οποία τώρα καλείται να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα (re-branding), ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων αστικών περιοχών σε όλο τον κόσμο. Είναι ο μοναδικός δρόμος, τον οποίο επιβάλλεται να ακολουθήσουμε, σε συνδυασμό με τις συμπληρωματικές μας πρωτοβουλίες, ώστε η περιοχή να έχει μέλλον.
Σχεδιάζουμε στο πλαίσιο αυτό να δομήσουμε έναν «Πράσινο Δήμο», που θα βασίζει την ανάπτυξη και την εξέλιξή του σε πρωτοπόρες πολιτικές εξοικονόμησης ενέργειας, στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και μείωσης των εκπομπών CO2, καθώς και σε επιδεικτικά έργα, που ενσωματώνουν πρωτοπόρες τεχνολογίες ΑΠΕ.
Το «όραμα» για την επόμενη ημέρα της Κοζάνης, που για πολλές δεκαετίες στήριζε την οικονομική δραστηριότητά της στον εγχώριο λιγνίτη, θα στηριχθεί σε τρεις άξονες:
α) Ενίσχυση της Επιχειρηματικότητας με στόχο τον μετασχηματισμό της οικονομίας (Πάρκο Κυκλικής Οικονομίας, Επιχειρηματικό Πάρκο Καινοτομίας, ολοκλήρωση ψηφιακών και συγκοινωνιακών υποδομών),
β) Ισόρροπη και Βιώσιμη Αστική Ανάπτυξη με στόχο τη δημιουργία ενός ελκυστικού και αναβαθμισμένου αστικού περιβάλλοντος, και
γ) Ανάπτυξή ενός Εθνικού Πόλου Καινοτομίας και Αειφορίας με έμφαση στις ενεργειακές εφαρμογές, στην παραγωγή και χρήση ΑΠΕ, στοχεύοντας στον επαναπροσδιορισμό του χαρακτήρα του Δήμου.
Στην κατεύθυνση αυτή :
Τα ενεργειακά χαρακτηριστικά της περιοχής μας αποτελούν ένα συγκριτικό πλεονέκτημα που επιβάλλεται να αξιοποιήσουμε και σε συνδυασμό με άλλες πρωτοβουλίες στον ενεργειακό τομέα, σε συμπόρευση με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, δημιουργούμε όλες τις προϋποθέσεις για να το πετύχουμε.
Αν θέλουμε να κερδίσουμε το στοίχημα της επόμενης μέρας και να ξεπεράσουμε την απραξία των προηγούμενων χρόνων, επιβάλλεται να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα με ρεαλισμό και να το προσεγγίσουμε θετικά αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες.
Η πρακτική του στρουθοκαμηλισμού έχει πάντα αρνητικά αποτελέσματα. Παρακολουθώντας άπραγοι την πληθυσμιακή και οικονομική συρρίκνωση της περιοχής μας, το μαρασμό και ανεδαφικές «διεκδικήσεις» ή υποκύπτοντας στον πειρασμό προσωπικών μικροπολιτικών και παλαιοκομματικών σχεδιασμών, κάνουμε κακό στον τόπο μας, σε εμάς τους ίδιους και τις μελλοντικές γενιές.
– Ο κ. Λάζαρος Μαλούτας είναι Δήμαρχος Κοζάνης
Ημερομηνία: 24 Μαΐου 2021
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η διαχείριση των ζητημάτων της καθημερινότητάς μας είναι περίπλοκη και δυσχερής.
Η πανδημία του κορωνοϊού, τα συσσωρευμένα προβλήματα της τοπικής οικονομίας αλλά και ήσσονος σημασίας θέματα πρωταγωνιστούν βάζοντας, δυστυχώς σε δεύτερη μοίρα το μέγιστο ζήτημα σχετικά με το μέλλον της Δυτικής Μακεδονίας και της Κοζάνης, την απολιγνιτοποίηση.
Η απολιγνιτοποίηση και οι αλλαγές που αυτή θα επιφέρει σε όλο τον ενεργειακό άξονα είναι θεμελιακές.
Καλούμαστε μέσα σε λίγο χρόνο όχι μόνο να αλλάξουμε όλο το παραγωγικό μοντέλο της περιοχής, αλλά και να προφυλάξουμε την περιοχή μας από μια ακόμη μεγαλύτερη πληθυσμιακή και οικονομική συρρίκνωση.
Καλούμαστε να διαφυλάξουμε τα ήδη κεκτημένα, όπως για παράδειγμα είναι η λειτουργία της Τηλεθέρμανσης, που συνεπάγεται μεγάλα περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη για τους κατοίκους της περιοχής.
Καλούμαστε να ανατρέψουμε το κλίμα αδιαφορίας και εφησυχασμού, που κυριάρχησε τα τελευταία χρόνια.
Δυο πρόσφατες ειδήσεις επαναφέρουν το ζήτημα της απολιγνιτοποίησης ταράζοντας τα νερά της τοπικής μακαριότητας.
Η πρώτη αφορά τις εντυπωσιακές επιδόσεις, που καταγράφουν οι τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών CO2, οι οποίες για πρώτη φορά στην ιστορία του ευρωπαϊκού Χρηματιστηρίου Ρύπων ξεπέρασαν πριν δέκα ημέρες τα 50 ευρώ ανά τόνο. Σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές η τάση αύξησης των τιμών θα ενταθεί εξαιτίας και των αυστηρότερων κλιματικών στόχων για περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για το 2030, αλλά και του νέου φιλόδοξου ευρωπαϊκού κλιματικού νόμου, που δρομολογείται από την Κομισιόν.
Η δεύτερη αφορά το προγραμματισμένο ήδη εδώ και χρόνια, κλείσιμο πριν από λίγες ημέρες του ΑΗΣ Καρδιάς (οι μονάδες III και IV) του μεγάλου εμβληματικού ατμοηλεκτρικού σταθμού, ισχύος 1200 MW, που η ανέγερσης του την δεκαετία του ’70 σηματοδότησε την εδραίωση της ΔΕΗ και του λιγνίτη στο εγχώριο ηλεκτροπαραγωγικό σύστημα της χώρας και κατέστησε την περιοχή μας το ενεργειακό κέντρο της χώρας.
Δύο εξελίξεις, που επιμένουν να μας θυμίζουν, πως όσο και να κλείνουμε τα μάτια, η απολιγνιτοποίηση προχωρά με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς και οι διεθνείς και εθνικές εξελίξεις δεν μας περιμένουν.
Επιπλέον περνούν και ένα ηχηρότατο μήνυμα: περισσότερες ΑΠΕ.
Όλο και περισσότερη παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, καθώς η ηλεκτροπαραγωγή από ορυκτά καύσιμα θα γίνεται ολοένα και ακριβότερη. Ταυτόχρονα αποδεικνύουν την επιπολαιότητα και την αστειότητα των προσχηματικών αιτιάσεων εκείνων, που λένε όχι στις ΑΠΕ, εμμένοντας προσκολλημένοι σε ένα παρελθόν, που έχει ήδη πεθάνει.
Οπωσδήποτε το μεγάλο ζητούμενο, είναι το νέο παραγωγικό μοντέλο της περιοχής να μην διαμορφωθεί ερήμην μας.
Η δίκαιη και ομαλή μετάβαση είναι δικαίωμα της περιοχής μας και υποχρέωση της Πολιτείας.
Το ζήτημα της επάρκειας των οικονομικών πόρων, το ύψος τους, είναι θεμελιώδες. Παράλληλα η ικανότητα μας να απορροφήσουμε έγκαιρα τους διαθέσιμους πόρους και η αξιοποίησή τους σε στοχευμένες κατευθύνσεις έχουν βαρύνουσα σημασία, καθώς θα καθορίσουν το τελικό αποτέλεσμα.
Η πετυχημένη έκβαση του εγχειρήματος της δίκαιης και ομαλής μετάβασης είναι μια επίπονη διαδικασία. Η διεθνής εμπειρία στο πεδίο αυτό είναι και πλούσια και διδακτική.
Ο επερχόμενες αλλαγές θα φέρουν κραδασμούς και ανακατατάξεις. Απαιτούν τόσο αλλαγή νοοτροπίας όσο και συγκρούσεις με κατεστημένα συμφέροντα και παρελθοντικές συνήθειες.
Είναι απαραίτητο, να συνειδητοποιήσουμε, ότι η απολιγνιτοποίηση μας αφορά όλους ανεξαιρέτως. Η οικονομική και πληθυσμιακή εξέλιξη προσδιορίζει αξίες σε όλους τους τομείς.
Η συρρίκνωση θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε μαρασμό της περιοχής, με συνακόλουθα την απώλεια αξίας των περιουσιών των κατοίκων της, σε απαξίωση της επιχειρηματικότητας, σε ακόμη μεγαλύτερη ανεργία, σε σίγουρη φτώχεια.
Για τον λόγο αυτόν λοιπόν:
αποτελούν ουσιώδεις όρους και προϋποθέσεις δίκαιης, ομαλής μετάβασης της περιοχής μας.
Τα παραπάνω είναι ευθύνη όλων μας.
Στην παρούσα συγκυρία δεν έχουν θέση προσωπικές στρατηγικές. Αντίθετα οι προσωπικές επιλογές και σχεδιασμοί θα πρέπει να υποχωρούν μπροστά στο συλλογικό καλό για το μέλλον του τόπου και των συμπολιτών μας.
Ας σχεδιάσουμε την προοπτική του τόπου μας με όρους του μέλλοντος, με χρονικό ορίζοντα τις επόμενες δεκαετίες, αφήνοντας πίσω μας τα βαρίδια του παρελθόντος.
*Ο Λάζαρος Μαλούτας είναι δήμαρχος Κοζάνης
Ημερομηνία: 24 Σεπτεμβρίου 2021
«Η ανάπτυξη στη μετά τον λιγνίτη εποχή. Μια πρόκληση στην οποία Κυβέρνηση, Αυτοδιοίκηση και Πολίτες πρέπει να απαντήσουμε θετικά»,τιτλοφορείται το άρθρο δημάρχου Κοζάνης Λάζαρου Μαλούτα, στο μηνιαίο περιοδικό «Οικονομική Επιθεώρηση». Το πλήρες κείμενο:
Η λέξη ανάπτυξη, αν και χιλιοειπωμένη, ιδιαίτερα στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, δεν παύει να αποτελεί τον μοναδικό όρο, ο οποίος εμπεριέχει όλες εκείνες τις προοπτικές, που συγκλίνουν στη δημιουργία των βέλτιστων κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών για έναν τόπο.
Πως επιτυγχάνεται η ανάπτυξη; Πώς προοδεύουμε και πάμε μπροστά; Τι πρέπει να αλλάξουμε για να πετύχουμε;
Αν οι παραπάνω αγωνίες είναι κοινός τόπος για όλους, έχουν βαρύνουσα σημασία για την Κοζάνη και τους πολίτες της, δεδομένου ότι :
Μια αρχική ρεαλιστική προσέγγιση στο θέμα της αναπτυξιακής πρόκλησης επιβάλει να παραδεχτούμε ότι η απολιγνιτοποίηση είναι ήδη πραγματικότητα.
Πως αλλιώς θα περιγράφαμε το γεγονός, ότι στον ενεργειακό άξονα της Δυτικής Μακεδονίας, που δέκα χρόνια πριν συνεισέφερε στην ηλεκτροπαραγωγή από λιγνίτη σε ποσοστό της τάξης του 70%, το 2020 η συνολική συνεισφορά μόλις που ξεπερνούσε το 10% και προφανώς το 2021 το ποσοστό θα είναι μονοψήφιο.
Σήμερα η ανθρωπότητα συνειδητοποιεί τις συνέπειες της χρήσης ορυκτών καυσίμων και υιοθετεί πολιτικές περιορισμού τους. Σ΄ αυτήν την κατεύθυνση η Ευρωπαϊκή Ένωση, πρωτοστατεί με την εφαρμογή καινοτόμων πολιτικών, με στόχο την κλιματική ουδετερότητα και τη μείωση της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου.
Συνεπώς η δεύτερη παραδοχή αποτελεί τη συμφωνία ότι η κατεύθυνση, στην οποία πρέπει να κινηθούμε, είναι δεδομένη.
Αναπόφευκτα λοιπόν οδηγούμαστε και σε μια τρίτη παραδοχή, ότι η μετάβαση στη νέα πραγματικότητα, στη νέα εποχή πρέπει να είναι δίκαιη και είναι απαραίτητο να είναι ομαλή.
Είναι αναγκαία μια ολιστική προσέγγιση, προκειμένου να δημιουργηθούν ικανές συνθήκες για την επίτευξη αυτού του σκοπού. Ο σχεδιασμός θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις αλλαγές, που επέρχονται στο υφιστάμενο παραγωγικό μοντέλο, το οποίο καταρρέει. Διαφορετικά οι συνέπειες για τον ενεργειακό άξονα θα είναι καταστροφικές.
Η συνοπτική αναφορά των παραπάνω αναδεικνύει και τα σχετικά προβλήματα.
Η απολιγνιτοποίηση εξελίσσεται τάχιστα, ο σχεδιασμός για την επόμενη ημέρα έχει τουλάχιστον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, με ορατή συνέπεια τον κίνδυνο κατάρρευσης της περιοχής, που ολοένα και πιο βίαια συρρικνώνεται πληθυσμιακά και οικονομικά. Ο χρόνος λοιπόν δεν είναι σύμμαχός μας.
Εμείς απαντούμε θετικά στην πρόκληση της μετάβασης σε αντίθεση με εκείνους, που συνεχίζουν να πορεύονται προσποιούμενοι, ότι η απολιγνιτοποίηση συμβαίνει σε άλλο τόπο και χρόνο, προσπαθώντας να δημιουργήσουν αφήγημα για τις επόμενες εκλογές. Γι΄ αυτό και:
Στο πλαίσιο λοιπόν της μετάβασης προετοιμαζόμαστε, ώστε να αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες, που αναδεικνύονται
Η περιοχή μας ήταν για πολλά χρόνια ταυτόσημη με ορυχεία λιγνίτη, ρυπογόνα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής και οξύτατα περιβαλλοντικά προβλήματα.
Σήμερα σχεδιάζουμε το μέλλον του τόπου μας με βάση τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής στους τομείς των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και την ενεργειακή κουλτούρα, που έχει αναπτυχθεί εδώ και χρόνια
Η πρότασή μας βασίζεται σε τρεις άξονες. Πράσινη συμφωνία, Ψηφιακή μετάβαση, Ολιστική προσέγγιση.
Στοχεύουμε σε
Στα πλαίσια αυτά
Οι πρωτοβουλίες αυτές εξασφαλίζουν μια βιώσιμη ανάπτυξη στην περιοχή, συνδυάζοντας την περιβαλλοντική αειφορία με την οικολογία, την καινοτομία και την έρευνα με την επιχειρηματικότητα και την κυκλική οικονομία.
Δημιουργούν τις προϋποθέσεις για τον μετασχηματισμό του οικονομικού μοντέλου της περιοχής, δρομολογούν νέες επενδύσεις ενισχύοντας την απασχόληση και τα εισοδήματα.
Επισημαίνω, ότι ο δρόμος για την απολιγνιτοποίηση είναι μακρύς και δύσκολος, όπως αποδεικνύει και η ευρωπαϊκή εμπειρία ανάλογων εγχειρημάτων.
Η απολιγνιτοποίηση είναι το κυρίαρχο ζήτημα αυτής της δεκαετίας για την περιοχή μας. Όλοι μας, τοπικές αρχές και κεντρική Κυβέρνηση, θα κριθούμε στο μέτρο των ευθυνών και αρμοδιοτήτων μας από την έκβαση αυτού του εγχειρήματος.
Στον Δήμο Κοζάνης αυτός είναι ο οδηγός μας.
Ημερομηνία: 15 Απριλίου 2022
Η ευκαιρία είναι μπροστά μας!
Χωρίς αμφιβολία, η Δυτική Μακεδονία, σε ό,τι αφορά τις εξελίξεις στον ενεργειακό της άξονα, βρίσκεται αντιμέτωπη με την μεγαλύτερη πρόκληση της νεότερης ιστορίας της. Θα πρέπει να αφήσει πίσω της την “ευδαιμονία” του λιγνίτη και να διαμορφώσει ένα νέο, πολυδιάστατο και βιώσιμο παραγωγικό και αναπτυξιακό μοντέλο για την πορεία της στο μέλλον. Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από τέτοιου είδους κοινωνικοοικονομικές μεταβολές (στους τομείς του άνθρακα, της κλωστοϋφαντουργίας κ.α.) έχει αποδείξει ότι πρόκειται μια χρονοβόρα διαδικασία.
Επιπλέον, είναι αδιαμφισβήτητο ότι οι δυνάμεις της αδράνειας πάντοτε προκαλούν τριβές και εντάσεις δημιουργώντας εμπόδια στον ερχομό του νέου. Άλλωστε είναι ακόμη γνωστές στην περιοχή οι συγκρούσεις και οι εντάσεις που προκάλεσαν κατά τη δεκαετία του ’70 οι απαλλοτριώσεις για τη διάνοιξη των ορυχείων λιγνίτη. Δεν πρέπει ακόμη να αγνοούμε και την αντίρροπη δράση του λαϊκισμού και του προσχηματικού αντίλογου που σε τέτοιες περιστάσεις ανθεί.
Όμως η πορεία προς τον περιορισμό της χρήσης ορυκτών καυσίμων είναι μονόδρομος για τον πλανήτη.
Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (Green Deal) είναι πλέον η κυρίαρχη πολιτική της Ένωσης.
Η απολιγνιτοποίηση βρίσκεται σε εξέλιξη για περισσότερο από μια δεκαετία συρρικνώνοντας σταδιακά το ποσοστό της συμμετοχής του λιγνίτη στο μίγμα ηλεκτροπαραγωγής της πατρίδας μας. Παρ’ όλες τις αναγκαίες προσαρμογές του χρονοδιαγράμματος, λόγω της ενεργειακής κρίσης, η κατεύθυνση είναι προδιαγεγραμμένη.
Η συγκυρία λοιπόν απαιτεί να γίνει ένα μεγάλο και δυναμικό βήμα από τη Δυτική Μακεδονία. Να κινηθεί η περιοχή προς την κατεύθυνση της 4ης βιομηχανικής επανάστασης.
Ήδη από το φθινόπωρο του 2021 η Ελληνική Κυβέρνηση:
Υπέβαλλε προς έγκριση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΠΔΑΜ) και του Εδαφικού Σχεδίου για την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας (ΕΣΔΙΜ).
Θέσπισε τον αναγκαίο προς αυτό μηχανισμό διακυβέρνησης με την δημιουργία Ειδικής Υπηρεσίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης καθώς και τη σύσταση της Ελληνικής Εταιρίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης ΑΕ.
Ψηφίστηκε ο νέος Αναπτυξιακός Νόμος – Ελλάδα Ιχσυρή Ανάπτυξη, με τον οποίο δημιουργείται ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό επενδυτικό καθεστώς για την περιοχή.
Ταυτόχρονα η χρηματοδοτική συγκυρία για την επόμενη 10ετία είναι εξαιρετικά ευνοϊκή για την περιοχή. Το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027 έχει εγκριθεί από την Επιτροπή και το επόμενο διάστημα αναμένεται η δημοσίευση των πρώτων προσκλήσεων, ενώ οι προκηρύξεις του νέου αναπτυξιακού νόμου θα ανακοινωθούν τον Απρίλιο του 2022. Η χρηματοδότηση του Εθνικού Σχεδίου «Ελλάδα 2.0» από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας είναι εμπροσθοβαρής και με ιδιαίτερα σημαντικούς πόρους. Επίσης, η υλοποίηση έργων με τη μέθοδο ΣΔΙΤ αποτελεί πάντα μια εναλλακτική, ενώ και άλλοι πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπηρετούν τον στόχο του Green Deal.
Αν και όλα τα παραπάνω αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την ομαλή μετάβαση της περιοχής, ωστόσο δεν είναι από μόνες τους ικανές συνθήκες για την επίτευξη της.
Ο χρόνος εξακολουθεί να είναι ο κρίσιμος παράγοντας. Πρέπει να αποτελέσει κοινή πεποίθηση Κυβέρνησης, των τοπικών αρχών και των κατοίκων ότι οι κινήσεις πρέπει να συντελεστούν με ταχύτατους ρυθμούς. Απώλεια χρόνου κοστίζει σε πόρους και ανθρώπινο δυναμικό στην περιοχή.
Η Κυβερνητική μέριμνα για τη στήριξη της περιοχής οφείλει να είναι συνεχής. Η εξαγγελθείσα ρήτρα δίκαιης μετάβασης πρέπει να γίνεται αντιληπτή από όλους στον ενεργειακό άξονα και να χαρακτηρίζει όλες ανεξαρτήτως τις πολιτικές.
Η ενίσχυση των τοπικών φορέων στην ικανότητα απορρόφησης πόρων είναι επίσης κρίσιμη, καθώς οι μέχρι σήμερα επιδόσεις της περιοχής ως προς την απορροφητικότητα του ΕΣΠΑ είναι απογοητευτικές.
Η συμμετοχή των πολιτών σε όλη τη διαδικασία του σχεδιασμού και υλοποίησης του προγράμματος είναι απολύτως αναγκαία. Όλοι οι πολίτες πρέπει να κατανοήσουν την αναγκαιότητα της μετάβασης. Μέχρι σήμερα οι περισσότεροι ταυτίζουν την απολιγνιτοποίηση μόνο με τον κίνδυνο της απώλειας του αγαθού της Τηλεθέρμανσης. Θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι ότι είναι πολύ περισσότερα αυτά που διακυβεύονται.
Για δεκαετίες ο ενεργειακός άξονας ήταν ταυτόσημος με την καταστροφική υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε το γεγονός ότι στην περιοχή άνθισε πρώιμα το οικολογικό κίνημα της πατρίδας μας.
Είναι αναγκαίο λοιπόν η νέα πορεία της περιοχής να καθοριστεί από ποιοτικά χαρακτηριστικά, όπως είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η καινοτομία και η έρευνα, η εξωστρέφεια του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, η ανάπτυξη νεοφυών επιχειρήσεων, η κυκλική οικονομία, η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, η φιλοξενία ψηφιακών νομάδων, όλα αυτά είναι κατευθύνσεις που μπορούν να αναδείξουν την ποιοτική διάσταση του νέου παραγωγικού μοντέλου της περιοχής και να την καταστήσουν Εθνικό Πόλο Καινοτομίας και Αειφόρου Ανάπτυξης.
Είναι όλα τα παραπάνω, που μπορούν να αναδείξουν την περιοχή μας πρωτοπόρο στην πατρίδα μας στην προσπάθεια της για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Όλα αυτά βέβαια σε συνδυασμό με το πολιτιστικό απόθεμα, τον φυσικό πλούτο, τον πρωτογενή τομέα και τον ιδιαίτερο υδάτινο στοιχείο, που διαθέτει.
Η πατρίδα μας και η περιοχή μας υπέφεραν από το κύμα του brain drain. Για να αξιοποιήσουμε την ευκαιρία, να κερδίσουμε το στοίχημα η περιοχή χρειάζεται πλέον ένα brain gain. Προκειμένου λοιπόν να αποτελέσει ξανά πόλο έλξης, θα πρέπει να προσφέρει ένα υψηλό επίπεδο ποιότητας ζωής στους κατοίκους της, ένα καθαρό αστικό περιβάλλον, ποιοτικές εκπαιδευτικές και αθλητικές υποδομές, ασφάλεια και υψηλής ποιότητας υγειονομική περίθαλψη.
Επομένως η περίοδος αυτή μπορεί να σηματοδοτήσει το ξεκίνημα μιας νέας εποχής για την περιοχή μας και πρέπει να αξιοποιήσουμε την ευκαιρία ώστε να κερδίσουμε το μέλλον του τόπου μας.
Ημερομηνία: 17 Σεπτεμβρίου 2022
Στην Κοζάνη, σε μια περιοχή που εδώ και δεκαετίες αποτελούσε την ενεργειακή καρδιά της Ελλάδας, η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρωτοστάτησε από νωρίς στο σχεδιασμό και την υλοποίηση ενεργειακών έργων. Ένα από αυτά είναι η τηλεθέρμανση, το μεγαλύτερο ενεργειακό έργο της Αυτοδιοίκησης, η οποία επί τρεις δεκαετίες συνέβαλε με τη λειτουργία της στη διατήρηση ενός βιώσιμου περιβάλλοντος στην περιοχή, ενώ ταυτόχρονα παρείχε σημαντικό οικονομικό όφελος στους κατοίκους της πόλης της Κοζάνης.
Στην ίδια κατεύθυνση, η υλοποίηση έργων ΑΠΕ αποτελεί πλέον τον κανόνα στην πολιτική του δήμου. Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων στις στέγες των σχολικών μονάδων είναι μία επιλογή που συμβάλλει στον περιορισμό τόσο των ενεργειακών αναγκών (ετήσιο όφελος 50 χιλ. ευρώ) όσο και του ανθρακικού αποτυπώματος.
Η πρωτόγνωρη έκρηξη του ενεργειακού κόστους που καταγράφεται σήμερα μας βρίσκει σε μια μεταβατική περίοδο, κατά την οποία η ανθρωπότητα συνειδητοποιεί τις συνέπειες της αυξανόμενης χρήσης ορυκτών καυσίμων και υιοθετεί πολιτικές περιορισμού τους.
Κατά την αναζήτηση του νέου αναπτυξιακού και παραγωγικού μοντέλου της περιοχής, στρατηγική επιλογή του δήμου μας αποτελεί η διεκδίκηση του ρόλου του ως πράσινου ενεργειακού κέντρου της χώρας σε μια περίοδο που το κύριο χαρακτηριστικό της είναι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Από την αρχή λοιπόν της αυτοδιοικητικής περιόδου, δόθηκε προτεραιότητα στη δυναμική είσοδο του δήμου στο νέο αναδυόμενο τοπίο με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες:
• Με την Ενεργειακή Κοινότητα του Δήμου εξασφαλίσαμε και εξασφαλίσαμε τους όρους σύνδεσης με τον ΑΔΜΗΕ για την ανάπτυξη ενός φωτοβολταϊκού πάρκου ισχύος 6 MW, το οποίο μέσω του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού (virtual net metering) θα καλύπτει όλες τις ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια του δήμου (δημοτικός φωτισμός, κτίρια, σχολεία, αθλητικές εγκαταστάσεις). Το έργο βρίσκεται στη φάση διερεύνησης χρηματοδότησης ώστε να προκηρυχθεί εντός του φθινοπώρου.
• Η ΔΕΥΑ Κοζάνης με τον ίδιο τρόπο έχει εντάξει για χρηματοδότηση στο αναπτυξιακό πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» ένα φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 3,5 MW προκειμένου να αντιμετωπίσει τις υψηλές ανάγκες της σε ηλεκτρική ενέργεια.
• Συνεχίζουμε εντατικά την πρωτοβουλία ενεργειακής αναβάθμισης δημοτικών κτιρίων ολοκληρώνοντας έργα ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ, ενώ κατά την τρέχουσα περίοδο συμβασιοποιούνται έργα ύψους 3,6 εκατομμυρίων ευρώ.
• Ολοκληρώσαμε την αποτύπωση του δημοτικού φωτισμού, με στόχο την αναβάθμισή του μέσω της αντικατάστασης των συμβατικών λαμπτήρων με λαμπτήρες εξοικονόμησης ενέργειας τύπου LED. Μέχρι σήμερα έχει αντικατασταθεί το 10% του δημοτικού φωτισμού, με την εξοικονόμηση να ανέρχεται σε εξακόσιες χιλιάδες ευρώ.
• Εξασφαλίσαμε την κατασκευή ενός φωτοβολταϊκού πάρκου ισχύος 1,24 MW, με τη βοήθεια του οποίου θα καλύπτουμε τις ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια ευπαθών κοινωνικών ομάδων και τοπικών καταναλωτών.
• Ξεκινήσαμε την προετοιμασία ενός έργου ΑΠΕ αντλησιοταμίευσης (8 MW φωτοβολταϊκά και 8 MW υδραυλικά), προκειμένου να εξασφαλίσουμε έσοδα για τον δήμο, αλλά και παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας για καταναλωτές – δημότες που ανήκουν σε ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες.
• Επιπλέον, προετοιμάζουμε την αίτηση χορήγησης άδειας εμπορίας από τη ΡΑΕ στην Ενεργειακή Κοινότητα, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα τροφοδότησης του δήμου με ηλεκτρική ενέργεια, η οποία θα παράγεται από ΑΠΕ, με χαμηλά τιμολόγια, μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPA – Power Purchase Agreements).
• Εργαζόμαστε συστηματικά για τον μετασχηματισμό της τηλεθέρμανσης Κοζάνης σε ένα πλήρως πράσινο έργο που θα καλύπτει τις ενεργειακές (θερμικές) ανάγκες από ΑΠΕ, ώστε να συνεχίσει να τροφοδοτεί απρόσκοπτα με φθηνή θερμική ενέργεια τους καταναλωτές.
Στον Δήμο Κοζάνης, παράλληλα με τις παραπάνω πρωτοβουλίες και μέσα στο πλαίσιο της ένταξής μας στην Αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις «100 Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις έως το 2030», προετοιμάζουμε συστηματικά έργα και δράσεις προς την κατεύθυνση της εξοικονόμησης ενέργειας και της καταπολέμησης της ενεργειακής φτώχειας.
Ημερομηνία: 18 Σεπτεμβρίου 2022
Στην Κοζάνη, σε μια περιοχή που εδώ και δεκαετίες αποτελούσε την ενεργειακή καρδιά της Ελλάδας, η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρωτοστάτησε από νωρίς στον σχεδιασμό και την υλοποίηση ενεργειακών έργων. Ένα από αυτά, η Τηλεθέρμανση, το μεγαλύτερο ενεργειακό έργο της αυτοδιοίκησης, η οποία επί τρεις δεκαετίες συνέβαλε με τη λειτουργία της στη διατήρηση ενός βιώσιμου περιβάλλοντος στην περιοχή, ενώ ταυτόχρονα παρείχε σημαντικό οικονομικό όφελος στους κατοίκους της πόλης της Κοζάνης. Στην ίδια κατεύθυνση, η υλοποίηση έργων ΑΠΕ αποτελεί πλέον τον κανόνα στην πολιτική του Δήμου. Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων στις στέγες των σχολικών μονάδων είναι μία επιλογή που συμβάλλει στον περιορισμό τόσο των ενεργειακών αναγκών (ετήσιο όφελος 50 χιλιάδων ευρώ), όσο και του ανθρακικού αποτυπώματος.
Ημερομηνία: 19 Σεπτεμβρίου 2023
Στην περίοδο που διανύουμε αναδείχθηκαν σε ολόκληρο τον πλανήτη πρωτοφανείς προκλήσεις – κλιματική αλλαγή, πανδημία, ενεργειακή κρίση, αλλαγές στην παραγωγική διαδικασία, αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας, μεταναστευτικό, ασφάλεια.
Η περιοχή της Κοζάνης, βιώνοντας τη μεγάλη πρόκληση της απολιγνιτοποίησης, έπρεπε να αναπροσαρμόσει συνήθειες και πρακτικές, τη σχέση με το περιβάλλον, το παραγωγικό οικοσύστημα, την καθημερινότητα των πολιτών.
Η πρωτοφανής αυτή πρόκληση απαιτούσε άμεση και αποτελεσματική δράση και στη θητεία μας την αντιμετωπίσαμε με πολιτικές στην κατεύθυνση της κλιματικής ουδετερότητας και του ψηφιακού μετασχηματισμού, στην κατεύθυνση δηλαδή που κινείται η Ευρώπη και όλος ο πλανήτης. Οικοδομήσαμε συγκλίσεις και συνθέσεις, ενώνοντας ανθρώπους που εμπνεύστηκαν και ενεργοποιήθηκαν για ανάπτυξη, πρόοδο και ενδυνάμωση του τόπου.
Εντάξαμε την Κοζάνη στις «100 Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις της Ευρώπης έως το 2030».
Δρομολογούμε την ανάδειξη του δήμου σε «Εθνικό Πόλο Καινοτομίας και Αειφόρου Ανάπτυξης».
Εξασφαλίσαμε πόρους που αγγίζουν τα 200 εκατ. ευρώ από ανταγωνιστικά προγράμματα, τα περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη αυτοδιοικητική περίοδο.
Συνδιαμορφώσαμε ένα σχέδιο για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας της Τηλεθέρμανσης.
Καταστήσαμε τον δήμο μας πρωτοπόρο στις κοινωνικές δράσεις και τις ενεργειακές πρωτοβουλίες.
Το επόμενο βήμα μας αφορά την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του τόπου μας, με στοχευμένο σχεδιασμό, ώστε να αντιμετωπίζει με επιτυχία κρίσεις κοινωνικές, οικονομικές, κλιματικές. Να αλλάξει το παραγωγικό και οικονομικό μοντέλο του.
Αυτό απαιτεί όραμα, γνώση, ικανότητα, βούληση, εμπειρία, τεχνογνωσία και συνέπεια.
Συνεχίζουμε λοιπόν να σχεδιάζουμε και να διεκδικούμε ένα βιώσιμο και δίκαιο μέλλον για όσους κατοικούν και δραστηριοποιούνται στην περιοχή, εναρμονιζόμενοι με τις εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές. Η εμπειρία μας έχει διδάξει ότι για να έχει αποτέλεσμα ένα σχέδιο πολιτικής που φέρνει ριζικές αλλαγές σε πρακτικές και συμπεριφορές, χρειάζεται μια ισχυρή ομάδα, ικανή, δυναμική, πολυσυλλεκτική, χωρίς αποκλεισμούς, με αγάπη για τον τόπο και τους ανθρώπους του. Χρειάζεται συμμετοχή των πολιτών, ενεργοποίηση, κινητοποίηση και συνεργασία μεταξύ όλων ώστε να παραμείνει ζωντανός ο τόπος μας. Μέχρι σήμερα αποδεδειγμένα απαντήσαμε θετικά στις προκλήσεις της εποχής μας και αυτή είναι η εγγύηση ότι μπορούμε να τις μετατρέψουμε σε ευκαιρίες για το μέλλον μας.
ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ ΜΑΛΟΥΤΑ
Ο Λάζαρος Μαλούτας ήταν δήμαρχος και υποψήφιος δήμαρχος Κοζάνης